.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
Blog
Menopauze: betekenis, veranderingen en alles wat je moet weten over de overgang
Dit is een informatiepagina over de menopauze en de overgang. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support. De menopauze is het moment waarop je je laatste menstruatie hebt gehad. Omdat je pas zeker weet dat een menstruatie de laatste was wanneer je daarna twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd, wordt de menopauze altijd achteraf vastgesteld. De overgang is de langere periode rondom dit moment waarin je hormoonspiegels veranderen. Dat kan op verschillende manieren merkbaar zijn, bijvoorbeeld in je menstruatiecyclus, slaap, temperatuurregulatie, stemming en energieniveau. Iedere vrouw beleeft deze levensfase anders. Wat is de menopauze? De menopauze is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden en markeert het einde van de vruchtbare levensfase. Tijdens de jaren vóór de menopauze neemt het aantal eicellen in de eierstokken geleidelijk af. Daardoor verandert ook de aanmaak van de hormonen oestrogeen en progesteron. Uiteindelijk blijven de menstruaties definitief weg. De menopauze zelf is dus geen periode van meerdere jaren, maar één specifiek moment: je laatste menstruatie. Pas wanneer je vervolgens twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd, kan achteraf worden vastgesteld dat de menopauze heeft plaatsgevonden. De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen dit moment bereiken ligt rond de 51 jaar, maar er zijn grote persoonlijke verschillen. Wat is het verschil tussen de menopauze en de overgang? De begrippen menopauze en overgang worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde. De overgang is de gehele levensfase waarin je lichaam geleidelijk verandert richting het einde van de vruchtbare periode. Deze fase begint meestal al enkele jaren vóór je laatste menstruatie en gaat daarna nog verder. De menopauze is één moment binnen deze periode: de laatste menstruatie. Kort samengevat: Overgang: de langere periode waarin hormonale veranderingen plaatsvinden. Menopauze: het moment van de laatste menstruatie. Postmenopauze: de levensfase na de menopauze. Wil je hier meer over weten? Lees dan ook ons uitgebreide artikel over de vier fases van de overgang. Wanneer begint de overgang? Er bestaat geen vaste leeftijd waarop de overgang begint. Bij veel vrouwen worden de eerste hormonale veranderingen ergens tussen het 45e en 55e levensjaar merkbaar. Sommige vrouwen merken eerder veranderingen in hun menstruatiecyclus, terwijl dit bij anderen later gebeurt. Tijdens de eerste fase van de overgang, de perimenopauze, reageren de eierstokken steeds minder voorspelbaar op hormonale signalen uit de hersenen. Daardoor kan de hoeveelheid oestrogeen sterk gaan schommelen en vinden eisprongen minder regelmatig plaats. Je kunt dat bijvoorbeeld merken aan veranderingen in je menstruatiecyclus of aan andere veranderingen die bij deze levensfase kunnen voorkomen. Welke hormonen veranderen tijdens de overgang? Tijdens de overgang verandert de aanmaak van verschillende hormonen. Vooral oestrogeen en progesteron spelen een belangrijke rol. Oestrogeen Oestrogeen is betrokken bij verschillende processen in het lichaam, waaronder: de menstruatiecyclus; de botten; hart en bloedvaten; de huid; de vagina en urinewegen; de temperatuurregeling. Tijdens de perimenopauze kan de hoeveelheid oestrogeen sterk schommelen. Na de menopauze zijn deze schommelingen doorgaans minder groot, terwijl de hoeveelheid oestrogeen lager blijft dan tijdens de vruchtbare jaren. Progesteron Progesteron wordt voornamelijk aangemaakt na een eisprong. Doordat eisprongen tijdens de perimenopauze minder regelmatig plaatsvinden, verandert ook de hoeveelheid progesteron die het lichaam produceert. Meer weten over deze hormonale veranderingen? Lees dan ons artikel over hormonen tijdens de overgang. Wat kun je tijdens de overgang merken? De overgang verloopt voor iedere vrouw anders. Sommige vrouwen merken relatief weinig veranderingen, terwijl andere vrouwen duidelijk ervaren dat hun lichaam zich aanpast aan een nieuwe levensfase. Veelvoorkomende veranderingen zijn bijvoorbeeld: opvliegers; nachtelijk transpireren; een minder regelmatige menstruatie; anders of minder goed slapen; wisselende stemmingen; korte momenten van vermoeidheid; veranderingen in concentratie; vaginale droogheid; veranderingen in libido. Daarnaast kunnen sommige vrouwen veranderingen merken aan hun huid, spieren of gewrichten. Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan ons artikel over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze. Merken alle vrouwen hetzelfde? Nee. Iedere vrouw beleeft de overgang op haar eigen manier. Sommige vrouwen merken nauwelijks verschil, terwijl anderen bijvoorbeeld regelmatig opvliegers ervaren, 's nachts meer transpireren of veranderingen in hun slaap opmerken. Ook hoe lang deze veranderingen aanwezig blijven verschilt. De overgang duurt doorgaans meerdere jaren, maar er bestaat geen vast verloop dat voor iedere vrouw hetzelfde is. Waarom merk je veranderingen tijdens de overgang? Een belangrijk deel van de veranderingen tijdens de overgang hangt samen met de veranderende hoeveelheden oestrogeen en progesteron. Met name tijdens de perimenopauze kunnen deze hormonen sterk schommelen. Dat heeft onder andere invloed op de temperatuurregeling in de hersenen en kan verklaren waarom opvliegers en nachtelijk transpireren juist in deze levensfase veel voorkomen. Tegelijkertijd is het verstandig om niet alles wat je rond deze leeftijd merkt automatisch aan je hormonen toe te schrijven. Ook factoren zoals: leeftijd; slaap; stress; leefstijl; persoonlijke omstandigheden; algemene gezondheid; kunnen invloed hebben op hoe je je voelt. Wanneer neem je contact op met je huisarts? De overgang is een natuurlijke levensfase en niet iedere verandering vraagt om medische begeleiding. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om contact op te nemen met je huisarts. Doe dat bijvoorbeeld wanneer je: veel meer of langduriger vaginaal bloedverlies hebt dan je gewend bent; opnieuw bloedverlies krijgt nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd; bloedverlies na seks opmerkt; veranderingen ervaart die veel invloed hebben op je dagelijks functioneren; niet goed kunt plaatsen waar bepaalde lichamelijke veranderingen vandaan komen; vragen hebt over menopauzale hormoontherapie; je zorgen maakt over je gezondheid. Een huisarts kan samen met jou beoordelen of verder onderzoek of aanvullende begeleiding zinvol is. Wat kun je zelf doen tijdens de overgang? De overgang is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden. Je kunt de hormonale veranderingen niet voorkomen, maar je kunt wel aandacht besteden aan je algemene gezondheid en vitaliteit. Een gezonde leefstijl vormt daarbij een belangrijke basis. Kies voor een gezonde leefstijl Denk bijvoorbeeld aan: voldoende bewegen; regelmatig spierversterkende activiteiten doen; gevarieerd eten; voldoende eiwitten binnenkrijgen; aandacht besteden aan je slaap; voldoende ontspannen; niet roken; bewust omgaan met alcohol. Deze gewoonten dragen bij aan je algemene gezondheid en helpen je om aandacht te blijven besteden aan onder andere je conditie, spieren en botten. Wil je praktische ideeën? Lees dan ook ons uitgebreide artikel met leefstijltips tijdens de (peri)menopauze. Wanneer kun je hormoontherapie bespreken? Niet iedere vrouw gebruikt of heeft medische ondersteuning nodig tijdens de overgang. Merk je dat veranderingen zoals opvliegers, nachtelijk transpireren of vaginale droogheid veel invloed hebben op je dagelijks leven? Dan kun je menopauzale hormoontherapie (MHT) met je huisarts of gynaecoloog bespreken. Of MHT bij je past, is een persoonlijke medische afweging. Daarbij wordt onder andere gekeken naar: je leeftijd; je persoonlijke gezondheid; je medische voorgeschiedenis; wat je tijdens de overgang ervaart; andere factoren die relevant zijn voor veilig gebruik. Een huisarts of gynaecoloog kan samen met jou bespreken welke mogelijkheden passend zijn. Meer weten? Lees dan ons uitgebreide artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze. Wat verandert er na de menopauze? Na de menopauze nemen de grote hormoonschommelingen uit de perimenopauze meestal af. De hoeveelheid oestrogeen blijft echter lager dan tijdens de vruchtbare jaren. Sommige veranderingen worden daardoor in de loop van de tijd minder merkbaar, terwijl andere langer aanwezig kunnen blijven. Ook je algemene gezondheid verdient tijdens deze nieuwe levensfase aandacht. Botgezondheid Oestrogeen speelt een rol bij de botten. Daarom blijft het tijdens en na de overgang belangrijk om aandacht te besteden aan het behoud van sterke botten. Denk bijvoorbeeld aan: regelmatig bewegen; spier- en botversterkende activiteiten; een volwaardig voedingspatroon; voldoende calcium; het vitamine D-advies van het Voedingscentrum volgen. Hart- en vaatgezondheid Ook hart- en vaatgezondheid blijft na de menopauze een belangrijk onderdeel van je algemene gezondheid. Daarbij spelen verschillende factoren een rol, zoals: leeftijd; beweging; voedingspatroon; roken; bloeddruk; lichaamsgewicht; algemene gezondheid. Een gezonde leefstijl blijft daarom ook na de overgang belangrijk. Veelgestelde vragen over de menopauze Wat betekent menopauze? De menopauze is het moment waarop je je laatste menstruatie hebt gehad. Pas wanneer je daarna twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd, kan achteraf worden vastgesteld wanneer de menopauze plaatsvond. Wanneer begint de overgang? Bij veel vrouwen worden de eerste veranderingen ergens tussen het 45e en 55e levensjaar merkbaar. De gemiddelde leeftijd waarop de menopauze plaatsvindt ligt rond de 51 jaar, maar dit verschilt sterk per persoon. Hoe lang duurt de overgang? De overgang duurt doorgaans meerdere jaren. Vanaf de eerste veranderingen in de perimenopauze tot de jaren na de menopauze kan deze levensfase een lange periode beslaan. Het exacte verloop verschilt echter sterk per vrouw. Kun je nog zwanger worden tijdens de overgang? Ja. Tijdens de perimenopauze kunnen nog eisprongen plaatsvinden. Daardoor is zwangerschap nog mogelijk. Heb je geen kinderwens? Bespreek dan met je huisarts hoe lang anticonceptie in jouw situatie nodig is. Merken alle vrouwen evenveel van de overgang? Nee. Sommige vrouwen merken relatief weinig, terwijl anderen duidelijk veranderingen in bijvoorbeeld temperatuurregulatie, slaap, stemming of menstruatiecyclus ervaren. Hoe sterk en hoe lang je deze veranderingen merkt, verschilt per persoon. Is een hormoontest nodig? Bij vrouwen vanaf ongeveer 45 jaar wordt meestal gekeken naar leeftijd, veranderingen in het menstruatiepatroon en wat iemand zelf ervaart. Omdat hormoonspiegels tijdens de perimenopauze sterk kunnen schommelen, geeft één hormoonmeting niet altijd een duidelijk beeld. Een arts kan bepalen of aanvullend onderzoek in jouw persoonlijke situatie zinvol is. Wat is het verschil tussen peri- en postmenopauze? De perimenopauze is de fase waarin de hormoonspiegels sterker gaan schommelen en je veranderingen in je menstruatiecyclus en lichaam kunt gaan merken. De postmenopauze begint nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en duurt de rest van je leven. Wanneer ga je naar de huisarts? Neem contact op met je huisarts wanneer je: veel meer of langduriger vaginaal bloedverlies hebt dan je gewend bent; bloedverlies krijgt nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd; veranderingen ervaart die veel invloed hebben op je dagelijks leven; twijfelt over de oorzaak van lichamelijke veranderingen; je zorgen maakt over je gezondheid. Samenvatting De menopauze is één specifiek moment: je laatste menstruatie. De overgang is de langere levensfase rondom dit moment waarin vooral de hoeveelheden oestrogeen en progesteron veranderen. Je kunt deze veranderingen onder andere merken aan je menstruatiecyclus, temperatuurregulatie, slaap, stemming, energie en vaginale gezondheid. Niet iedere vrouw beleeft de overgang op dezelfde manier. Een gezonde leefstijl met voldoende beweging, gevarieerde voeding, voldoende slaap en ruimte voor ontspanning vormt een goede basis voor je algemene gezondheid en vitaliteit tijdens en na deze levensfase. Merk je veranderingen die veel invloed hebben op je dagelijks leven of maak je je zorgen over je gezondheid? Bespreek die dan met je huisarts. Gerelateerde artikelen Wil je je verder verdiepen in de overgang? Lees dan ook: De 4 fases van de overgang Hormonen tijdens de overgang: wat gebeurt er in je lichaam? Veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze Bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze Leefstijltips tijdens de (peri)menopauze Het brein tijdens de menopauze Hartkloppingen tijdens de overgang Vaginale droogheid tijdens de menopauze Disclaimer Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Trek op basis van deze informatie geen zelfstandige conclusies over je persoonlijke gezondheid en wijzig medicatie of medische begeleiding niet zonder overleg met een gekwalificeerde zorgverlener. Neem bij vragen over je gezondheid, hormoontherapie, medicatie of supplementen contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard De overgang. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: Identification and Management (NG23). https://www.nice.org.uk/guidance/ng23 The Menopause Society. The 2022 Hormone Therapy Position Statement. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35797481/ American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Compounded Bioidentical Menopausal Hormone Therapy. https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/clinical-consensus/articles/2023/11/compounded-bioidentical-menopausal-hormone-therapy The Menopause Society. The 2023 Nonhormone Therapy Position Statement. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37252752/ Voedingscentrum. Vitamine D voor vrouwen vanaf 50 jaar. https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/heeft-een-vitale-50-plusser-extra-vitamines-nodig.aspx
Lees meer
Pijnlijke gewrichten tijdens de overgang: mogelijke oorzaken en wat kun je doen?
Dit is een informatiepagina over spieren en gewrichten tijdens de overgang. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support. Sommige vrouwen merken tijdens de overgang dat hun gewrichten stijver of gevoeliger aanvoelen. Dat kan bijvoorbeeld merkbaar zijn rond de knieën, heupen, schouders, handen of voeten. Hormonale veranderingen kunnen hierbij mogelijk een rol spelen. Tegelijkertijd hebben ook leeftijd, spierkracht, dagelijkse belasting, slaap, stress, beweging en algemene gezondheid invloed op hoe spieren en gewrichten aanvoelen. Het is daarom beter om pijn of stijfheid niet automatisch aan de overgang toe te schrijven. Komen stijve of gevoelige gewrichten tijdens de overgang voor? Veel vrouwen melden tijdens de perimenopauze en de jaren rond de menopauze veranderingen aan spieren en gewrichten. Je kunt bijvoorbeeld merken: stijfheid bij het opstaan; gevoelige knieën; stijvere schouders; gevoelige handen of vingers; pijn rond de heupen; spierpijn; dat bewegen na rust even op gang moet komen. Hoe sterk je dit merkt verschilt per persoon. Ook hoeft de overgang niet de enige verklaring te zijn. Dagelijkse belasting, sport, spierkracht, een eerdere blessure en leeftijd kunnen allemaal invloed hebben. Wil je meer weten over de verschillende fases? Lees dan ook De 4 fases van de overgang. Welke rol kunnen hormonen spelen? Tijdens de overgang verandert de aanmaak van onder andere oestrogeen. Oestrogeen is betrokken bij verschillende weefsels en processen in het lichaam, waaronder: botten; spieren; pezen; bindweefsel; gewrichten. Onderzoekers bestuderen hoe hormonale veranderingen rondom de menopauze samenhangen met veranderingen in het bewegingsapparaat. De precieze relatie is complex. Ook factoren zoals ouder worden, dagelijkse belasting, lichaamsbeweging, slaap en algemene gezondheid spelen mee. Daarom is het moeilijk om veranderingen aan spieren of gewrichten aan één hormoon toe te schrijven. Meer weten over hormonen tijdens deze periode? Lees dan Hormonen tijdens de overgang. Welke veranderingen kun je merken? Spieren en gewrichten kunnen op verschillende manieren anders aanvoelen. Denk bijvoorbeeld aan: stijver opstaan; gevoeligheid na een periode van rust; minder gemakkelijk traplopen; stijvere vingers; gevoelige schouders; gevoelige knieën; pijn rond de heupen; spierpijn; minder soepel bewegen. Sommige vrouwen merken dat bewegen gedurende de dag juist prettig voelt. Bij anderen wordt gevoeligheid sterker wanneer een gewricht lange tijd of intensief wordt belast. Kijk daarom vooral naar je eigen lichaam en bouw beweging geleidelijk op. Spierpijn en gewrichtspijn: wat is het verschil? Spier- en gewrichtspijn kunnen tegelijkertijd voorkomen, maar voelen niet altijd hetzelfde. Spierpijn voel je voornamelijk in het spierweefsel. Dat kan bijvoorbeeld duidelijker worden wanneer je een spier aanspant of erop drukt. Gewrichtspijn wordt meestal rond een gewricht gevoeld. Ook pezen en de aanhechtingen tussen spieren en botten kunnen gevoelig worden. Het is niet altijd eenvoudig om zelf te bepalen waar pijn precies vandaan komt. Blijft deze langere tijd aanwezig of wordt bewegen steeds moeilijker? Bespreek dit dan met je huisarts of fysiotherapeut. Kan gewrichtspijn ook een andere oorzaak hebben? Ja. Pijn of stijfheid rond een gewricht hoeft niet door de overgang te komen. Andere factoren kunnen bijvoorbeeld zijn: overbelasting; een eerdere blessure; verandering van spierkracht; veranderingen aan pezen; veranderingen in een gewricht; ontsteking; bepaalde geneesmiddelen; veranderingen in de schildklierwerking; een tekort aan bepaalde voedingsstoffen; andere lichamelijke factoren. Daarom is het verstandig om nieuwe, opvallende of langdurige pijn niet automatisch aan hormonale veranderingen toe te schrijven. Lees ook ons artikel over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze. Wat kun je zelf doen voor je spieren en gewrichten? Een actieve leefstijl en volwaardig voedingspatroon vormen een belangrijke basis voor je algemene spier-, bot- en gewrichtsgezondheid. 1. Blijf regelmatig bewegen Het kan verleidelijk zijn om minder te bewegen wanneer een gewricht gevoelig of stijf aanvoelt. Toch blijft regelmatige beweging belangrijk. Bewegen draagt onder andere bij aan: behoud van spierkracht; je conditie; dagelijkse mobiliteit; het behoud van sterke botten; je algemene fitheid. Kies activiteiten die passen bij je lichaam en conditie. Denk bijvoorbeeld aan: wandelen; fietsen; zwemmen; yoga; pilates; krachttraining. Heb je langere tijd weinig bewogen? Bouw de duur en intensiteit dan rustig op. 2. Doe regelmatig spierversterkende oefeningen Vanaf de middelbare leeftijd verandert de hoeveelheid spiermassa geleidelijk. Daarom is het waardevol om naast dagelijkse beweging ook spierversterkende activiteiten te doen. Krachttraining draagt bij aan de groei en instandhouding van spiermassa. Je hoeft daarvoor niet per se naar een sportschool. Je kunt bijvoorbeeld werken met: je eigen lichaamsgewicht; weerstandsbanden; lichte gewichten; fitnessapparatuur. Kies oefeningen die passen bij je niveau en bouw geleidelijk op. 3. Zorg voor voldoende eiwitten Eiwitten dragen bij aan de groei en instandhouding van spiermassa. Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende eiwit is daarom belangrijk, zeker wanneer je regelmatig beweegt. Eiwitrijke voedingsmiddelen zijn bijvoorbeeld: peulvruchten; zuivel; eieren; vis; kip; tofu; tempeh; noten. Hoeveel eiwit je precies nodig hebt hangt onder andere af van je lichaamsgewicht, leeftijd en hoeveelheid lichaamsbeweging. 4. Besteed aandacht aan calcium en vitamine D Ook je botten verdienen tijdens en na de overgang aandacht. Calcium is nodig voor het behoud van sterke botten. Vitamine D draagt onder andere bij aan: sterke botten; een normale opname van calcium; een normale spierwerking. Het Voedingscentrum adviseert vrouwen vanaf 50 jaar dagelijks extra vitamine D te gebruiken. Meer algemene informatie over deze levensfase lees je in Menopauze: betekenis, veranderingen en alles wat je moet weten over de overgang. 5. Besteed aandacht aan slaap en ontspanning Hoe je slaapt en hoeveel stress je ervaart kan invloed hebben op hoe je je lichamelijk voelt. Tijdens de overgang kan de nachtrust bijvoorbeeld veranderen door nachtelijk transpireren, opvliegers of een drukke levensfase. Probeer daarom voldoende herstelmomenten in te bouwen. Denk aan: een regelmatig slaapritme; voldoende beweging overdag; ontspanning in de avond; bewust omgaan met cafeïne en alcohol; voldoende rust tussen intensieve trainingen. Meer ideeën vind je in Leefstijltips tijdens de (peri)menopauze. Hoe passen fyto-oestrogenen binnen je voeding? Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen die onder andere voorkomen in: soja; tofu; tempeh; peulvruchten; lijnzaad. Fyto-oestrogenen zijn niet hetzelfde als het oestradiol dat je lichaam zelf aanmaakt en vullen lichaamseigen oestrogeen niet simpelweg aan. Voedingsmiddelen zoals soja, peulvruchten en zaden kunnen wel prima onderdeel zijn van een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Zie ze daarom vooral als voedingsmiddelen en niet als vervanging voor lichaamseigen hormonen of persoonlijk medisch advies. En hoe zit het met supplementen? Voedingssupplementen zijn een aanvulling op een gevarieerd voedingspatroon en gezonde leefstijl. Welke gezondheidsclaims bij een supplement mogen worden gebruikt, hangt af van de specifieke ingrediënten. Daarom is het belangrijk om algemene supplementen niet rechtstreeks te koppelen aan gewrichtspijn tijdens de overgang. Vitamine D Vitamine D draagt bij aan: het behoud van sterke botten; een normale spierwerking; een normale opname van calcium. Daarnaast geldt in Nederland voor vrouwen vanaf 50 jaar het advies om dagelijks extra vitamine D te gebruiken. Dit advies is gericht op algemene gezondheid en staat niet gelijk aan een specifieke werking bij pijnlijke gewrichten. Magnesium Magnesium ondersteunt verschillende normale functies van het lichaam. Magnesium: draagt bij aan een normale spierwerking; speelt een rol bij het behoud van sterke en soepele spieren; draagt bij aan het behoud van sterke botten; ondersteunt het energieleverende metabolisme; heeft een positieve invloed op de werking van het zenuwstelsel; draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Dat betekent niet dat magnesium specifiek bedoeld is om gewrichtspijn tijdens de overgang weg te nemen. Meer lezen? Bekijk dan ons artikel over magnesium en signalen van een mogelijk tekort. Omega 3 en collageen Omega 3-vetzuren komen van nature voor in onder andere vette vis. Collageen is een lichaamseigen eiwit dat onderdeel is van verschillende weefsels. Voor supplementen met dergelijke ingrediënten moet altijd afzonderlijk worden bekeken welke gezondheidsclaims wettelijk gebruikt mogen worden. Koppel ze daarom niet zonder passende onderbouwing aan veranderingen die tijdens de overgang worden ervaren. Is gewrichtspijn hetzelfde als artrose? Nee. Gewrichtspijn beschrijft wat iemand voelt. Artrose is een medische term voor structurele veranderingen in een gewricht. Bij artrose kunnen bijvoorbeeld stijfheid en pijn bij bewegen voorkomen. Dergelijke signalen zijn echter niet specifiek genoeg om zelf te bepalen wat er aan de hand is. Ook overbelasting, pezen, spieren en andere gewrichtsveranderingen kunnen een rol spelen. Een huisarts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is. Wanneer is een gewricht plotseling extra gevoelig? Een gewricht dat plotseling sterk verandert verdient extra aandacht. Neem contact op met een arts wanneer een gewricht bijvoorbeeld: plotseling sterk pijnlijk wordt; duidelijk opzwelt; warm aanvoelt; rood wordt; nauwelijks te bewegen of belasten is. Zeker wanneer je je daarnaast ziek voelt of koorts hebt, is beoordeling door een arts belangrijk. Kan menopauzale hormoontherapie invloed hebben op gewrichten? Onderzoekers kijken ook naar mogelijke verbanden tussen menopauzale hormoontherapie en veranderingen aan spieren en gewrichten. MHT wordt echter niet uitsluitend ingezet met als doel gewrichtspijn te veranderen. Gebruik je MHT of overweeg je dit vanwege andere veranderingen rond de overgang? Bespreek je persoonlijke situatie dan met je huisarts of gynaecoloog. De beslissing om MHT te gebruiken is individueel en hangt onder andere af van je gezondheid, medische voorgeschiedenis en wat je tijdens de overgang ervaart. Meer uitleg vind je in ons artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze. Wanneer kan fysiotherapie zinvol zijn? Een fysiotherapeut kan ondersteuning bieden wanneer pijn, stijfheid of afgenomen spierkracht bewegen moeilijker maakt. Een fysiotherapeut kan bijvoorbeeld samen met je kijken naar: geleidelijk opbouwen van beweging; spierversterkende oefeningen; belasting en herstel; mobiliteit; balans; dagelijkse beweging. Welk programma passend is hangt af van je conditie, huidige belastbaarheid en persoonlijke doelen. Wordt pijn tijdens of na het bewegen duidelijk sterker, ontstaat er zwelling of kun je een gewricht nauwelijks belasten? Laat dit dan eerst beoordelen. Wanneer neem je contact op met je huisarts? Maak een afspraak met je huisarts wanneer bijvoorbeeld: pijn meerdere weken aanwezig blijft; pijn steeds sterker wordt; stijfheid of pijn je slaap, werk of dagelijkse beweging sterk beïnvloedt; meerdere gewrichten tegelijkertijd gevoelig of gezwollen worden; een gewricht regelmatig warm, rood of dik wordt; je duidelijke spierzwakte merkt; je je daarnaast ziek voelt of koorts hebt; de pijn ontstond na een val of blessure; je niet meer goed kunt staan, lopen of een arm gebruiken. Laat nieuwe of langdurige pijn niet automatisch verklaren door de overgang. Je huisarts kan beoordelen of verder onderzoek of aanvullende begeleiding zinvol is. Is een botscan nodig bij pijnlijke gewrichten? Een botdichtheidsmeting, ook wel DXA-scan, wordt niet standaard uitgevoerd vanwege gewrichtspijn. Een arts kan een botdichtheidsmeting overwegen wanneer er andere redenen zijn om extra aandacht aan de botgezondheid te besteden. Denk bijvoorbeeld aan: een eerdere botbreuk na een relatief kleine val; langdurig gebruik van bepaalde geneesmiddelen; een zeer vroege menopauze; een laag lichaamsgewicht; andere factoren die de botgezondheid kunnen beïnvloeden. Een huisarts kan beoordelen of een dergelijke meting in jouw persoonlijke situatie zinvol is. Veelgestelde vragen over gewrichten tijdens de overgang Komen pijnlijke gewrichten tijdens de overgang voor? Veranderingen aan spieren en gewrichten worden regelmatig gemeld rond de peri- en postmenopauze. Dat betekent niet dat iedere vorm van gewrichtspijn rechtstreeks door hormonale veranderingen wordt veroorzaakt. Ook leeftijd, belasting, spieren, slaap en algemene gezondheid spelen mee. Veroorzaakt minder oestrogeen gewrichtspijn? De relatie is niet zo eenvoudig. Oestrogeen is betrokken bij verschillende weefsels in het bewegingsapparaat en hormonale veranderingen kunnen mogelijk een rol spelen. Tegelijkertijd kunnen veel andere factoren invloed hebben. Het is daarom beter om niet automatisch één hormonale oorzaak aan te wijzen. Welke beweging is het beste? De beste beweging is een vorm die past bij je lichaam, conditie en persoonlijke doelen en die je kunt volhouden. Een combinatie van: dagelijkse beweging; conditietraining; spierversterkende oefeningen; mobiliteit; vormt voor veel mensen een goede basis. Bouw rustig op en vraag zo nodig begeleiding van een fysiotherapeut. Is krachttraining belangrijk? Ja. Krachttraining draagt bij aan de groei en instandhouding van spiermassa. Het kan daarnaast onderdeel zijn van een actieve leefstijl waarin je aandacht besteedt aan spieren, botten en dagelijkse belastbaarheid. Kunnen fyto-oestrogenen lichaamseigen oestrogeen vervangen? Nee. Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen en zijn niet hetzelfde als het oestradiol dat je lichaam produceert. Soja, peulvruchten en lijnzaad kunnen wel onderdeel zijn van een gevarieerd voedingspatroon. Heeft lichaamsgewicht invloed op je gewrichten? Je lichaamsgewicht is één van meerdere factoren die invloed kunnen hebben op de mechanische belasting van bijvoorbeeld knieën en heupen. Het is niet de enige factor. Richt je daarom vooral op brede gezondheidsdoelen, zoals: regelmatig bewegen; spierkracht opbouwen; gezond en gevarieerd eten; voldoende slapen; een leefstijl die je langdurig kunt volhouden. Is stijfheid na rust altijd artrose? Nee. Stijfheid na rust kan verschillende oorzaken hebben en is onvoldoende om zelf vast te stellen wat er aan de hand is. Blijft stijfheid aanhouden of wordt zij duidelijk sterker? Bespreek dit dan met een huisarts of fysiotherapeut. Wanneer is snelle medische beoordeling nodig? Laat een plotseling sterk pijnlijk, rood, warm en gezwollen gewricht snel beoordelen. Dat geldt ook wanneer je je tegelijkertijd ziek voelt of koorts hebt. Zoek daarnaast snel hulp wanneer je na een val bijvoorbeeld niet meer op een been kunt staan of een arm nauwelijks kunt gebruiken. Conclusie Sommige vrouwen merken tijdens de overgang veranderingen in hun spieren en gewrichten. Hormonale veranderingen kunnen mogelijk een rol spelen, maar zijn niet automatisch de enige verklaring. Ook leeftijd, dagelijkse belasting, spierkracht, beweging, slaap, stress en algemene gezondheid hebben invloed. Regelmatig bewegen, spierversterkende oefeningen, een gevarieerd voedingspatroon, voldoende eiwitten en voldoende herstel ondersteunen je algemene spier- en botgezondheid. Ook vitamine D en magnesium hebben normale functies in spieren en botten, maar deze eigenschappen mogen niet worden vertaald naar de belofte dat een supplement specifieke gewrichtspijn tijdens de overgang oplost. Blijft pijn langere tijd aanwezig, wordt deze sterker of verandert een gewricht plotseling duidelijk? Bespreek dit dan met je huisarts. Meer algemene informatie over deze levensfase lees je in Menopauze: betekenis, veranderingen en alles wat je moet weten over de overgang. Disclaimer Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Trek op basis van deze informatie geen zelfstandige conclusies over je persoonlijke gezondheid en wijzig medicatie of medische begeleiding niet zonder overleg met een gekwalificeerde zorgverlener. Neem bij vragen of zorgen over je gezondheid, medicatie of supplementen contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang. Huidige online versie, geraadpleegd augustus 2026. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang National Institute for Health and Care Excellence. Menopause: identification and management. NICE Guideline NG23. Laatst beoordeeld 15 april 2026. https://www.nice.org.uk/guidance/ng23 Hamoda H, et al. A systematic review and critical appraisal of menopause guidelines. BMJ Sexual & Reproductive Health. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38336466/ Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Artritis. Huidige online versie, geraadpleegd augustus 2026. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/artritis Shojaa M, et al. Exercise training and bone mineral density in postmenopausal women: an updated systematic review and meta-analysis of intervention studies. Osteoporosis International. 2023;34:905–919. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36749350/ Hormonal Shifts and Structural Strain: A Literature Review of Menopause and Musculoskeletal Injury Risk. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42332940/
Lees meer
7 leefstijltips tijdens de (peri)menopauze: zo ondersteun je je gezondheid
Dit is een informatiepagina over leefstijl tijdens de (peri)menopauze. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support. De (peri)menopauze is een natuurlijke levensfase waarin je hormonen veranderen. Dat kan op verschillende manieren merkbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan opvliegers, veranderingen in je slaap, wisselende stemmingen of korte momenten van vermoeidheid. Je kunt de hormonale veranderingen die bij deze levensfase horen niet voorkomen. Wel kun je aandacht besteden aan je algemene gezondheid en vitaliteit. Voldoende bewegen, gevarieerd eten, goed slapen en regelmatig ontspannen vormen daarvoor een belangrijke basis. Waarom is leefstijl belangrijk tijdens de (peri)menopauze? Tijdens de overgang verandert de werking van je eierstokken. Ook de hoeveelheden oestrogeen en progesteron gaan schommelen. Deze veranderingen kunnen merkbaar zijn in onder andere: je slaap; je energieniveau; je stemming; je spieren; je botten; je lichaamssamenstelling. Een gezonde leefstijl brengt je hormonen niet simpelweg 'weer in balans' en stopt de overgang niet. Wel draagt een gezonde leefstijl bij aan je algemene gezondheid en welzijn. Ook na de menopauze blijft aandacht voor bijvoorbeeld je spieren, botten, hart en bloedvaten belangrijk. Weet je niet precies in welke fase van de overgang je zit? Lees dan ook ons artikel over de vier fases van de overgang. 1. Blijf regelmatig bewegen Regelmatig bewegen is tijdens iedere levensfase belangrijk. Tijdens en na de overgang is het extra waardevol om aandacht te besteden aan zowel je conditie als je spieren en botten. Voldoende beweging draagt onder andere bij aan: het behoud van spiermassa; sterke botten; je conditie; je dagelijkse fitheid; je algemene gezondheid. Daarnaast vinden veel mensen het prettig om te bewegen voor ontspanning en een regelmatig dagritme. De Nederlandse Beweegrichtlijnen adviseren volwassenen om regelmatig matig intensief te bewegen en ook spier- en botversterkende activiteiten te doen. Kies een vorm van beweging die bij je past Gezond bewegen betekent niet dat iedere training zwaar of intensief moet zijn. Denk bijvoorbeeld aan: wandelen; fietsen; zwemmen; yoga; pilates; krachttraining. Juist een combinatie van verschillende soorten beweging kan prettig zijn. Merk je dat je energieniveau van dag tot dag verschilt? Pas je activiteiten daar gerust op aan. Een rustige wandeling op een dag waarop je minder energie hebt, kan prima passen binnen een actieve leefstijl. Wil je meer lezen over veranderingen rond je gewrichten? Bekijk dan ook ons artikel over gewrichten tijdens de menopauze. 2. Kies voor een volwaardig voedingspatroon Een gezond en gevarieerd voedingspatroon vormt een belangrijke basis voor je algemene gezondheid. Kies regelmatig voor: groente; fruit; volkorenproducten; peulvruchten; noten; zaden; gezonde vetten; voldoende eiwitten. Een voedingspatroon met veel plantaardige en zo min mogelijk sterk bewerkte voedingsmiddelen sluit hier goed bij aan. Besteed extra aandacht aan eiwitten Vanaf de middelbare leeftijd verandert je lichaamssamenstelling geleidelijk. Daarbij verdient het behoud van spiermassa extra aandacht. Eiwitten dragen bij aan de groei en instandhouding van spiermassa. Combineer voldoende eiwitten daarom bij voorkeur met regelmatige beweging en spierversterkende activiteiten. Goede eiwitbronnen zijn bijvoorbeeld: vis; eieren; peulvruchten; zuivel; tofu; kip; noten. Hoeveel eiwit je precies nodig hebt, hangt onder andere af van je lichaamsgewicht, leeftijd, voedingspatroon en hoeveel je beweegt. Vergeet calcium en vitamine D niet Ook je botgezondheid verdient tijdens en na de overgang aandacht. Calcium haal je uit verschillende voedingsmiddelen. Denk bijvoorbeeld aan zuivelproducten, bepaalde plantaardige alternatieven, groenten en noten. Vitamine D draagt bij aan het behoud van sterke botten. Het Voedingscentrum adviseert vrouwen vanaf 50 jaar om dagelijks extra vitamine D te gebruiken. Dat advies staat los van specifieke veranderingen die je tijdens de overgang kunt merken. 3. Besteed aandacht aan je nachtrust Veel vrouwen merken dat hun slaap tijdens de overgang verandert. Sommigen worden 's nachts wakker doordat ze het plotseling warm krijgen of transpireren. Anderen merken dat inslapen minder gemakkelijk gaat of dat ze eerder wakker worden dan ze gewend zijn. Ook factoren zoals stress, leefstijl en je dag- en nachtritme kunnen invloed hebben op je slaap. Voldoende slaap blijft belangrijk voor je dagelijkse energie, herstel en algehele welzijn. Praktische tips voor een prettig slaapritme Je kunt bijvoorbeeld: iedere dag rond hetzelfde tijdstip naar bed gaan; je slaapkamer koel en goed geventileerd houden; overdag voldoende daglicht krijgen; schermgebruik vlak voor het slapen beperken; cafeïne later op de dag beperken; zorgen voor een rustige avondroutine. Krijg je het 's nachts regelmatig warm? Luchtige nachtkleding en ademend beddengoed kunnen prettig zijn. Wees kritisch op leefstijltrends Online vind je veel adviezen over speciale overgangsdiëten, detoxkuren, hormoonboosters, sapkuren en verschillende vormen van vasten. Niet iedere populaire leefstijltrend is goed onderbouwd of voor iedereen geschikt. Een ingewikkeld programma is bovendien niet noodzakelijk om gezond te leven. De basis blijft verrassend eenvoudig: gevarieerd eten, voldoende bewegen, slapen, ontspannen en aandacht besteden aan je algemene gezondheid. Overweeg je een sterk afwijkend voedingspatroon of heb je specifieke voedingsvragen? Bespreek dit dan eventueel met een arts of diëtist, zeker wanneer je medicatie gebruikt of rekening moet houden met je gezondheid. 4. Zorg goed voor je mentale gezondheid De overgang kan ook samenvallen met een drukke periode in je leven. Werk, gezin, mantelzorg, sociale veranderingen en minder goede slaap kunnen allemaal invloed hebben op hoe je je voelt. Daarnaast merken sommige vrouwen tijdens deze levensfase veranderingen in hun stemming of concentratie. Het kan daarom waardevol zijn om bewust ruimte te maken voor herstel en ontspanning. Praktische manieren om te ontspannen Wat prettig is, verschilt per persoon. Denk bijvoorbeeld aan: dagelijks wandelen; mindfulness of meditatie; yoga; ademhalingsoefeningen; tijd doorbrengen in de natuur; voldoende ruimte maken voor hobby's; contact houden met vrienden en familie; regelmatig momenten zonder telefoon of laptop inplannen. Stress veroorzaakt de overgang niet. Wel kan een drukke periode invloed hebben op bijvoorbeeld je slaap, energie en hoe je je gedurende de dag voelt. Meer praktische ideeën vind je in ons artikel over minder stress. 5. Wees bewust van alcohol, roken en cafeïne Ook dagelijkse gewoonten kunnen invloed hebben op hoe je je voelt. Alcohol Alcohol kan invloed hebben op je slaap. Sommige vrouwen merken daarnaast dat ze het na alcoholgebruik sneller warm krijgen of 's nachts meer transpireren. Je kunt daarom eens kijken of je verschil merkt wanneer je minder of geen alcohol drinkt. Roken Niet roken is belangrijk voor je algemene gezondheid, ongeacht je leeftijd of levensfase. Dat geldt ook tijdens en na de overgang, wanneer aandacht voor onder andere je hart, bloedvaten en botten belangrijk blijft. Rook je en wil je stoppen? Je huisarts kan je adviseren over begeleiding en mogelijkheden die daarbij kunnen helpen. Cafeïne Ook cafeïne werkt niet bij iedereen hetzelfde. Sommige mensen merken dat koffie, thee met veel cafeïne of energiedrank invloed heeft op hun slaap of dat ze zich er onrustiger door voelen. Merk je dat bij jezelf? Probeer cafeïne dan bijvoorbeeld later op de dag te beperken en kijk hoe dat voor je voelt. 6. Hoe passen supplementen binnen een gezonde leefstijl? Voedingssupplementen zijn bedoeld als aanvulling op een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Ze vervangen geen gevarieerde voeding en zijn ook geen vervanging voor persoonlijk medisch advies of voorgeschreven medicatie. Welke gezondheidsclaims voor een supplement mogen worden gebruikt, hangt af van de ingrediënten in het betreffende product en de toegestane gezondheidsclaims voor die ingrediënten. Daarom is het belangrijk om niet alle supplementen voor vrouwen tijdens de overgang over één kam te scheren. Magnesium Magnesium is een mineraal dat verschillende functies in het lichaam ondersteunt. Magnesium: draagt bij aan een normale spierwerking; speelt een rol bij het behoud van sterke en soepele spieren; draagt bij aan het behoud van sterke botten; activeert de natuurlijke energie in het lichaam; is goed voor het concentratievermogen; is goed voor de gemoedstoestand; draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Deze eigenschappen betekenen niet dat magnesium specifiek bedoeld is om veranderingen tijdens de overgang weg te nemen. Wil je meer lezen over magnesium? Bekijk dan ons artikel over magnesium en signalen van een mogelijk tekort. Vitamine D Vitamine D draagt onder andere bij aan: sterke botten; sterke tanden; een normale opname van calcium; een normale werking van het immuunsysteem. Het Voedingscentrum adviseert vrouwen vanaf 50 jaar om dagelijks extra vitamine D te gebruiken. Dit is een algemeen voedingsadvies en staat los van specifieke veranderingen tijdens de overgang. En andere supplementen? In supplementen voor vrouwen rond de overgang worden ook verschillende plantaardige ingrediënten gebruikt. Voor deze ingrediënten gelden eigen regels voor gezondheidsclaims. Sommige plantaardige claims zijn nog in evaluatie en moeten daarom met de juiste aanduiding worden gebruikt. Kijk daarom altijd naar het specifieke product, de ingrediënten en de daarbij toegestane communicatie. Twijfel je of een supplement bij jouw persoonlijke situatie of medicijngebruik past? Bespreek dit dan met een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. 7. Vraag om ondersteuning als veranderingen veel invloed hebben Je hoeft niet alles wat je tijdens de overgang merkt alleen uit te zoeken. Merk je dat veranderingen rond de overgang veel invloed hebben op je dagelijks leven? Bespreek dit dan met je huisarts. Een arts kan samen met jou kijken naar je persoonlijke situatie en bespreken welke mogelijkheden passend zijn. Menopauzale hormoontherapie kan daarbij voor sommige vrouwen een onderwerp van gesprek zijn. Wil je je hier verder in verdiepen? Lees dan ook ons artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze. Wanneer neem je contact op met de huisarts? Veel veranderingen tijdens de overgang passen bij deze natuurlijke levensfase. Toch is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts wanneer je bijvoorbeeld: veel meer of langduriger vaginaal bloedverlies hebt dan je gewend bent; opnieuw bloedverlies krijgt nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd; bloedverlies na seks opmerkt; plotseling duidelijke veranderingen in je menstruatiepatroon merkt; veranderingen ervaart die veel invloed hebben op je dagelijks functioneren; niet goed kunt plaatsen waar bepaalde lichamelijke veranderingen vandaan komen; je zorgen maakt over je gezondheid. Ook met vragen over hormoontherapie, medicatie of supplementen kun je bij je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener terecht. Veelgestelde vragen Kan een gezonde leefstijl de overgang voorkomen? Nee. De overgang is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden. Je leefstijl bepaalt niet of de overgang plaatsvindt. Een gezonde leefstijl draagt wel bij aan je algemene gezondheid en vitaliteit tijdens deze levensfase. Welke voeding past bij de overgang? Een gevarieerd voedingspatroon met veel groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, gezonde vetten en voldoende eiwitten vormt een goede basis. Besteed daarnaast aandacht aan voedingsstoffen die belangrijk zijn voor onder andere spieren en botten. Is bewegen belangrijk tijdens de overgang? Ja. Regelmatig bewegen draagt bij aan je conditie, spieren, botten en algemene gezondheid. Probeer dagelijkse beweging te combineren met spierversterkende activiteiten. Kies vooral activiteiten die je prettig vindt en die je op langere termijn kunt volhouden. Zijn supplementen noodzakelijk? Supplementen zijn niet automatisch nodig omdat je in de overgang bent. Voor bepaalde voedingsstoffen gelden wel specifieke adviezen. Zo adviseert het Voedingscentrum vrouwen vanaf 50 jaar dagelijks extra vitamine D te gebruiken. Of andere supplementen bij je passen, hangt af van je voedingspatroon en persoonlijke situatie. Wanneer kun je hormoontherapie bespreken? Merk je dat veranderingen rond de overgang veel invloed hebben op je dagelijks leven? Dan kun je menopauzale hormoontherapie met je huisarts of gynaecoloog bespreken. Of dit bij je past, is een persoonlijke medische afweging. Conclusie Je kunt de hormonale veranderingen tijdens de (peri)menopauze niet voorkomen. Je kunt wel veel doen om aandacht te besteden aan je gezondheid en vitaliteit. Een gezonde basis bestaat uit: voldoende bewegen; regelmatig spierversterkende activiteiten doen; gevarieerd eten; voldoende eiwitten; aandacht besteden aan je botgezondheid; voldoende slapen; tijd nemen voor ontspanning; niet roken. Iedere vrouw beleeft de overgang anders. Kijk daarom vooral naar wat bij jouw lichaam, leefstijl en levensfase past. Merk je veranderingen die veel invloed hebben op je dagelijks leven of maak je je zorgen over je gezondheid? Bespreek die dan met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Disclaimer Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Trek op basis van deze informatie geen zelfstandige conclusies over je persoonlijke gezondheid en wijzig medicatie of medische begeleiding niet zonder overleg met een gekwalificeerde zorgverlener. Neem bij vragen over je gezondheid, medicatie, hormoontherapie of supplementen contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard De overgang. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: Identification and Management (NG23). https://www.nice.org.uk/guidance/ng23 The Menopause Society. The 2022 Hormone Therapy Position Statement. Menopause. 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35797481/ The Menopause Society. The 2023 Nonhormone Therapy Position Statement. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37252752/ Voedingscentrum. Vitamine D voor vrouwen vanaf 50 jaar. https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/heeft-een-vitale-50-plusser-extra-vitamines-nodig.aspx
Lees meer
Hartkloppingen tijdens de overgang: mogelijke oorzaken en wat kun je doen?
Dit is een informatiepagina over hartkloppingen tijdens de overgang. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support. Hartkloppingen worden tijdens de overgang regelmatig gemeld. Je kunt bijvoorbeeld merken dat je hart sneller of krachtiger klopt, lijkt over te slaan of tijdelijk onregelmatig aanvoelt. Hormonale veranderingen kunnen hierbij mogelijk een rol spelen. Tegelijkertijd kunnen hartkloppingen ook samenhangen met bijvoorbeeld stress, slaap, cafeïne, de werking van de schildklier of veranderingen in het hartritme. Daarom is het belangrijk om nieuwe of terugkerende hartkloppingen niet automatisch aan de overgang toe te schrijven. Wat zijn hartkloppingen? Bij hartkloppingen ben je je duidelijk bewust van je hartslag. Dat kan bijvoorbeeld aanvoelen als: een snel kloppend hart; een bonzend gevoel op de borst; het gevoel dat je hart een slag overslaat; een fladderend gevoel; een tijdelijk onregelmatige hartslag. Hartkloppingen beschrijven dus vooral wat je voelt. Ze vertellen niet automatisch waardoor het gevoel ontstaat. Soms is er geen ernstige oorzaak. In andere gevallen is het verstandig dat een arts verder kijkt naar bijvoorbeeld je hartritme, schildklierwerking of andere mogelijke factoren. Merk je dat hartkloppingen regelmatig terugkomen, lang aanhouden of je ongerust maken? Bespreek dit dan met je huisarts. Komen hartkloppingen tijdens de overgang vaker voor? Veel vrouwen geven aan dat zij tijdens de perimenopauze en in de eerste jaren na de menopauze vaker hun hartslag bewust voelen. Onderzoekers kijken daarbij naar verschillende factoren, waaronder: hormonale schommelingen; opvliegers; nachtelijk transpireren; veranderingen in slaap; stress en spanning; veranderingen in het autonome zenuwstelsel. De precieze samenhang is nog niet volledig duidelijk. Het is daarom beter om niet te stellen dat de overgang hartkloppingen rechtstreeks veroorzaakt. Er kunnen meerdere factoren tegelijkertijd een rol spelen. Meer weten over hormonen tijdens deze levensfase? Lees dan Hormonen tijdens de overgang. Waarom kunnen hormonen invloed hebben op hoe je je hartslag ervaart? Tijdens de overgang kunnen de hoeveelheden oestrogeen en progesteron sterk schommelen. Deze hormonen zijn niet alleen betrokken bij de menstruatiecyclus. Ze spelen ook een rol in verschillende andere processen in het lichaam. Denk bijvoorbeeld aan: het autonome zenuwstelsel; bloedvaten; temperatuurregulatie; slaap. Onderzoekers denken dat veranderingen in deze systemen mede kunnen verklaren waarom sommige vrouwen hun hartslag tijdens deze levensfase duidelijker waarnemen. Ook slaap, spanning en opvliegers kunnen daarbij meespelen. Meer uitleg over het verloop van de overgang vind je in De 4 fases van de overgang. Welke andere factoren kunnen een rol spelen? Hartkloppingen hoeven niet met de overgang samen te hangen. Factoren die invloed kunnen hebben zijn bijvoorbeeld: stress of spanning; opvliegers; een minder goede nachtrust; cafeïne; alcohol; nicotine; te weinig drinken; bloedarmoede; veranderingen in de schildklierwerking; bepaalde geneesmiddelen; veranderingen in het hartritme. Dat is een belangrijke reden om nieuwe of terugkerende hartkloppingen niet zonder meer als onderdeel van de overgang te beschouwen. Hartkloppingen en een afwijkend hartritme: wat is het verschil? De termen worden soms door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde. Hartkloppingen beschrijven het gevoel dat je je hartslag duidelijk waarneemt. Een hartritmestoornis is een medische diagnose waarbij daadwerkelijk sprake is van een afwijking van het hartritme. Dat kan alleen door medisch onderzoek worden vastgesteld, bijvoorbeeld met een ECG of een ritmeregistratie. Je kunt dus hartkloppingen ervaren zonder dat er een afwijkend hartritme wordt gevonden. Andersom kan een verandering van het hartritme soms aanwezig zijn zonder dat je deze zelf duidelijk voelt. Waarom merk je hartkloppingen soms vooral 's nachts? Sommige vrouwen merken hun hartslag vooral wanneer ze in bed liggen. Een eenvoudige verklaring is dat het dan stil is en je weinig afleiding hebt. Daardoor ben je je vaak bewuster van lichamelijke signalen. Daarnaast kunnen factoren meespelen zoals: nachtelijk transpireren; opvliegers; stress; piekeren; veranderingen in slaap. Je kunt bijvoorbeeld wakker worden doordat je het plotseling warm krijgt en vervolgens merken dat je hart sneller klopt. Dat hoeft niet automatisch te betekenen dat er iets ernstigs aan de hand is. Wanneer het regelmatig gebeurt of je ongerust maakt, is het wel verstandig dit met je huisarts te bespreken. Meer lezen over veranderingen tijdens de menopauze? Bekijk dan veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze. Wat kun je zelf doen? Omdat hartkloppingen verschillende oorzaken kunnen hebben, is het verstandig eerst te kijken of medische beoordeling nodig is. Wanneer je arts geen directe reden tot zorg ziet, kun je daarnaast aandacht besteden aan factoren die mogelijk invloed hebben op hoe vaak of hoe sterk je je hartslag ervaart. 1. Houd bij wanneer het gebeurt Het kan nuttig zijn om gedurende een aantal weken kort bij te houden: wanneer je je hartslag duidelijk voelt; hoelang dit duurt; wat je op dat moment deed; of je koffie, alcohol of energiedrank had gedronken; of je een opvlieger ervoer; hoeveel je had geslapen; of je op dat moment gespannen was. Zo kun je soms patronen herkennen. Deze informatie kan ook nuttig zijn wanneer je de veranderingen met je huisarts bespreekt. 2. Besteed aandacht aan je slaap Een minder goede nachtrust kan invloed hebben op hoe je je overdag voelt en hoe sterk je lichamelijke signalen opmerkt. Probeer daarom bijvoorbeeld: zoveel mogelijk een regelmatig slaapritme aan te houden; cafeïne later op de dag te beperken; je slaapkamer koel te houden; ruimte te maken voor ontspanning in de avond. Meer praktische ideeën vind je in Leefstijltips tijdens de (peri)menopauze. 3. Kijk hoe je op cafeïne reageert Niet iedereen reageert hetzelfde op koffie, thee, cola of energiedrank. Merk je dat je je hartslag na cafeïne duidelijker voelt? Dan kun je eens proberen je inname tijdelijk te verminderen en te kijken of je verschil merkt. Hetzelfde kun je doen met alcohol. Roken en nicotine hebben daarnaast invloed op hart en bloedvaten. Niet roken blijft daarom belangrijk voor je algemene gezondheid. 4. Blijf regelmatig bewegen Regelmatig bewegen draagt bij aan de algemene gezondheid van hart en bloedvaten. Denk bijvoorbeeld aan: wandelen; fietsen; zwemmen; yoga; krachttraining. Kies een vorm van beweging die bij je past en die je kunt volhouden. Merk je je hartslag juist tijdens inspanning sterk op en voel je je daarbij bijvoorbeeld duizelig of benauwd? Bespreek dit dan met je huisarts. 5. Maak ruimte voor ontspanning Stress en spanning kunnen invloed hebben op je hartslag. Wanneer je gespannen bent, maakt je lichaam stresshormonen aan. Hierdoor kan je hart tijdelijk sneller of krachtiger kloppen. Vervolgens kun je van die lichamelijke sensatie schrikken, waardoor je nog gespannener wordt. De overgang valt bovendien voor veel vrouwen samen met een drukke levensfase. Werk, mantelzorg, gezin, slaap en zorgen over je gezondheid kunnen allemaal mentale energie vragen. Merk je dat spanning meespeelt? Dan kunnen bijvoorbeeld helpen om meer ontspanningsmomenten in je dag in te bouwen: rustig wandelen; ademhalingsoefeningen; yoga; mindfulness; tijd in de natuur; bewust rustmomenten plannen. Ontspanning is geen vervanging voor medische beoordeling wanneer hartkloppingen nieuw, aanhoudend of verontrustend zijn. Meer ideeën vind je in ons artikel over minder stress. En hoe zit het met magnesium? Magnesium is een mineraal dat verschillende functies in het lichaam ondersteunt. Magnesium: draagt bij aan een normale spierwerking; speelt een rol bij het behoud van sterke en soepele spieren; ondersteunt het normale energieleverende metabolisme; heeft een positieve invloed op de werking van het zenuwstelsel; draagt bij aan het concentratievermogen; draagt bij tot de vermindering van vermoeidheid en moeheid. Deze eigenschappen betekenen niet dat magnesium specifiek bedoeld is voor hartkloppingen. Gebruik een magnesiumsupplement daarom niet als zelfstandige manier om onverklaarde hartkloppingen te beoordelen of aan te pakken. Wil je meer weten over magnesium? Lees dan ons artikel over magnesium en signalen van een mogelijk tekort. Wat kan de huisarts onderzoeken? Wanneer je hartkloppingen met je huisarts bespreekt, zal de arts meestal eerst meer willen weten over het patroon. Denk bijvoorbeeld aan: wanneer je ze voor het eerst merkte; hoe vaak ze voorkomen; hoelang ze duren; of ze plotseling beginnen en stoppen; of ze in rust of tijdens inspanning optreden; wat je daarnaast lichamelijk merkt; welke medicatie of supplementen je gebruikt; hoeveel koffie, alcohol of nicotine je gebruikt. Een huisarts kan daarnaast bijvoorbeeld je pols en bloeddruk controleren en naar je hart luisteren. Afhankelijk van de situatie kan aanvullend onderzoek worden besproken. ECG Een elektrocardiogram (ECG) registreert de elektrische activiteit van het hart. Daarmee kan worden onderzocht of er op dat moment sprake is van een afwijkend hartritme. Wanneer de veranderingen slechts af en toe optreden, hoeft een ECG op één specifiek moment niet altijd iets te laten zien. Holter- of ritmeregistratie Wanneer je je hartslag slechts af en toe anders voelt, kan soms gedurende langere tijd een registratie worden gemaakt. Daarvoor kunnen verschillende apparaten worden gebruikt die het hartritme gedurende één of meerdere dagen volgen. Welke vorm eventueel zinvol is, bepaalt een arts. Bloedonderzoek Afhankelijk van je persoonlijke situatie kan een arts ook bloedonderzoek overwegen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gekeken naar: bloedwaarden; schildklierwerking; bepaalde mineralen of zouten; andere mogelijke lichamelijke factoren. Een verwijzing naar een cardioloog is niet automatisch nodig. De huisarts kan beoordelen of specialistisch onderzoek passend is. Kan een smartwatch nuttig zijn? Sommige smartwatches kunnen je hartslag meten of een eenvoudige ritmeregistratie maken. Dat kan soms praktische informatie geven over wanneer je iets opmerkt. Een smartwatch kan echter geen volledige medische beoordeling vervangen. Een melding kan onjuist zijn en een smartwatch kan ook veranderingen missen. Heb je opvallende metingen of maak je je zorgen over je hartslag? Bespreek deze dan met je huisarts. Wanneer zoek je direct medische hulp? Bij bepaalde combinaties van signalen is directe medische beoordeling belangrijk. Zoek direct medische hulp wanneer hartkloppingen samengaan met bijvoorbeeld: pijn, druk of een beklemmend gevoel op de borst; ernstige benauwdheid of moeite met ademhalen; het gevoel dat je gaat flauwvallen; daadwerkelijk flauwvallen; plotselinge ernstige zwakte of neurologische veranderingen. Wacht in zulke situaties niet af of het vanzelf overgaat. Maak daarnaast een afspraak met je huisarts wanneer hartkloppingen bijvoorbeeld: nieuw zijn of regelmatig terugkomen; tijdens inspanning optreden; lang aanhouden; steeds vaker voorkomen; duidelijk onregelmatig aanvoelen; samengaan met duizeligheid; je regelmatig wakker houden; optreden wanneer je al bekend bent met een hart- of schildklierprobleem. Hartkloppingen kunnen rond de overgang voorkomen, maar moeten niet automatisch aan hormonale veranderingen worden toegeschreven. Wat gebeurt er als een arts een oorzaak vindt? Wat er vervolgens nodig is, hangt af van de oorzaak. Wanneer bijvoorbeeld cafeïne, alcohol, nicotine, stress of slaap een duidelijke rol lijkt te spelen, kan een arts adviseren daar aanpassingen in te maken. Wanneer uit onderzoek een medische oorzaak naar voren komt, kan de arts bespreken welke vervolgstappen passend zijn. Menopauzale hormoontherapie wordt niet specifiek ingezet als algemene oplossing voor onverklaarde hartkloppingen. Heb je daarnaast veranderingen rond de overgang die veel invloed hebben op je dagelijks leven? Dan kun je MHT eventueel als afzonderlijk onderwerp met je huisarts of gynaecoloog bespreken. Meer uitleg vind je in ons artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze. Veelgestelde vragen over hartkloppingen tijdens de overgang Komen hartkloppingen tijdens de overgang voor? Ja, vrouwen melden hartkloppingen regelmatig tijdens de peri- en postmenopauze. Dat betekent niet dat iedere verandering in je hartslag automatisch door hormonen wordt veroorzaakt. Nieuwe of terugkerende hartkloppingen bespreek je daarom bij twijfel met je huisarts. Kunnen opvliegers samengaan met een snellere hartslag? Tijdens een opvlieger kunnen verschillende lichamelijke veranderingen tegelijkertijd merkbaar zijn, waaronder warmte, transpireren en een tijdelijk snellere hartslag. Hartkloppingen kunnen echter ook andere oorzaken hebben. Lees meer over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze. Waarom merk ik mijn hartslag vooral in bed? Wanneer je stil in bed ligt, heb je minder afleiding en kun je je hartslag duidelijker voelen. Ook factoren als nachtelijk transpireren, opvliegers, piekeren, alcohol en cafeïne kunnen meespelen. Blijft het regelmatig voorkomen of maak je je zorgen? Bespreek dit dan met je huisarts. Kan stress invloed hebben op je hartslag? Ja. Wanneer je gespannen bent kan je hart tijdelijk sneller of krachtiger kloppen. Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van een hartritmestoornis. Daarvoor is medisch onderzoek nodig. Kunnen ademhalingsoefeningen prettig zijn? Rustig ademen kan helpen om te ontspannen wanneer spanning meespeelt. Gebruik ademhalingsoefeningen niet als vervanging voor medische beoordeling wanneer hartkloppingen nieuw, aanhoudend of zorgwekkend zijn. Moet je stoppen met koffie? Niet iedereen reageert hetzelfde op cafeïne. Merk je een duidelijk verband tussen koffie en hoe sterk je je hartslag voelt? Dan kun je tijdelijk minder cafeïne gebruiken en kijken of je verschil merkt. Blijven hartkloppingen aanwezig, bespreek ze dan met je huisarts. Is magnesium bedoeld voor hartkloppingen? Nee, uit de toegestane gezondheidsclaims voor magnesium volgt geen specifieke claim voor hartkloppingen. Magnesium draagt onder andere bij aan een normale spierwerking, het energieleverende metabolisme en de normale werking van het zenuwstelsel. Dat mag niet worden vertaald naar de claim dat magnesium hartkloppingen vermindert of oplost. Zijn hartkloppingen hetzelfde als boezemfibrilleren? Nee. Hartkloppingen beschrijven wat je voelt. Boezemfibrilleren is een specifieke verandering van het hartritme die door medisch onderzoek moet worden vastgesteld. Conclusie Hartkloppingen worden tijdens de overgang regelmatig gemeld. Hormonale schommelingen, opvliegers, slaap en stress kunnen mogelijk een rol spelen in hoe sterk je je hartslag ervaart. Tegelijkertijd kunnen er ook andere oorzaken zijn. Daarom is het verstandig om nieuwe of terugkerende hartkloppingen niet automatisch aan de overgang toe te schrijven. Door bij te houden wanneer ze optreden en welke factoren op dat moment spelen, kun je meer inzicht krijgen in het patroon. Deze informatie kun je eventueel ook met je huisarts bespreken. Regelmatig bewegen, voldoende slaap, bewust omgaan met cafeïne en alcohol en ruimte maken voor ontspanning ondersteunen je algemene gezondheid. Neem bij nieuwe, aanhoudende of verontrustende hartkloppingen contact op met je huisarts. Zoek direct medische hulp wanneer hartkloppingen samengaan met bijvoorbeeld pijn of druk op de borst, ernstige benauwdheid of flauwvallen. Meer weten over deze levensfase? Lees dan Menopauze: betekenis, veranderingen en alles wat je moet weten over de overgang. Disclaimer Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Trek op basis van deze informatie geen zelfstandige conclusies over je persoonlijke gezondheid en wijzig medicatie of medische begeleiding niet zonder overleg met een gekwalificeerde zorgverlener. Neem bij vragen of zorgen over je hartslag, medicatie of gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang. Huidige online versie, geraadpleegd augustus 2026. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang Thuisarts.nl. Ik heb hartkloppingen. Geraadpleegd augustus 2026. https://www.thuisarts.nl/hartkloppingen/ik-heb-hartkloppingen Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Atriumfibrilleren. Huidige online versie, geraadpleegd augustus 2026. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/atriumfibrilleren National Institute for Health and Care Excellence. Palpitations: assessment. Clinical Knowledge Summary. Geraadpleegd augustus 2026. https://cks.nice.org.uk/topics/palpitations/diagnosis/assessment/ Carpenter JS, Sheng Y, Elomba CD, et al. A systematic review of palpitations prevalence by menopausal status. Reports. 2021;10:7–13. https://link.springer.com/article/10.1007/s13669-020-00302-z Carpenter JS, Sheng Y, Elomba CD, et al. Review of menopausal palpitations measures. Women’s Midlife Health. 2021;7:5. https://womensmidlifehealthjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40695-021-00064-5
Lees meer
Het menopauze taboe: tijd om de stilte over de overgang te doorbreken
Dit is een informatiepagina. Viv Support heeft geen producten die bestemd zijn voor deze indicatie of toepassing. Praten over opvliegers, nachtzweten, vaginale droogheid, slecht slapen of veranderingen in je stemming is niet voor iedereen makkelijk. Zeker niet wanneer die veranderingen invloed hebben op je werk, relatie, seksualiteit of zelfbeeld. Toch is openheid belangrijk. De overgang is een normale levensfase, maar de klachten die daarbij kunnen optreden zijn soms behoorlijk belastend. Je hoeft hinderlijke klachten niet weg te wuiven als iets waar je ‘gewoon doorheen moet’. Ook op de werkvloer blijkt de overgang nog lang niet altijd eenvoudig bespreekbaar. Nederlands onderzoek laat zien dat overgangsklachten bij een deel van de vrouwen daadwerkelijk invloed hebben op hun functioneren op het werk. Wat bedoelen we met het menopauze taboe? Met het menopauze taboe bedoelen we de schaamte, terughoudendheid of stilte die rondom de overgang en overgangsklachten kan bestaan. Dat kan verschillende vormen aannemen. Misschien vind je het lastig om tegen collega's te zeggen dat je na een slechte nacht minder scherp bent. Misschien praat je liever niet over vaginale droogheid met je huisarts. Of misschien denk je dat je je niet zo moet aanstellen omdat ‘iedere vrouw hier toch doorheen gaat’. Juist die gedachten kunnen ervoor zorgen dat klachten langer onbesproken blijven. Wil je eerst beter begrijpen wat de menopauze precies betekent? Lees dan ons artikel over de betekenis van de menopauze en de overgang. De overgang is meer dan alleen opvliegers De menopauze is het moment van de laatste spontane menstruatie. Dit moment wordt achteraf vastgesteld nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is. De overgang is de bredere periode rondom die laatste menstruatie. Tijdens de perimenopauze verandert de werking van de eierstokken en kunnen hormonen zoals oestradiol sterk schommelen. De eisprong wordt minder voorspelbaar en uiteindelijk produceren de eierstokken veel minder oestradiol en progesteron. Veelvoorkomende veranderingen zijn onder andere: opvliegers; nachtzweten; veranderingen in het menstruatiepatroon; slechter slapen; vaginale droogheid; veranderingen in stemming; concentratie- of geheugenproblemen; veranderingen in libido; spier- of gewrichtsklachten. Opvliegers, nachtzweten en genitourinaire klachten zoals vaginale droogheid behoren tot de klachten die het duidelijkst met de menopauze samenhangen. Andere klachten, zoals vermoeidheid, somberheid en concentratieproblemen, kunnen meerdere oorzaken hebben. Een uitgebreider overzicht vind je in ons artikel over veelvoorkomende menopauzesymptomen. Botontkalking en hart- en vaatziekten zijn geen overgangssymptomen Na de menopauze verandert ook een aantal gezondheidsrisico's. Door de lagere oestrogeenblootstelling versnelt bijvoorbeeld het botverlies. Ook veranderen rond deze levensfase verschillende cardiometabole risicofactoren. Osteoporose en hart- en vaatziekten moet je echter niet op één lijn zetten met symptomen zoals een opvlieger of nachtzweten. Het zijn aandoeningen en gezondheidsrisico's waarbij ook leeftijd, erfelijkheid, leefstijl, bloeddruk, cholesterol, roken en andere factoren een belangrijke rol spelen. Waarom praten sommige vrouwen niet over de overgang? Er is niet één oorzaak voor het menopauze taboe. Persoonlijke, sociale en culturele factoren kunnen allemaal een rol spelen. Sommige vrouwen: herkennen hun klachten niet als mogelijke overgangsklachten; vinden bepaalde onderwerpen te persoonlijk om te bespreken; zijn bang om op het werk als minder belastbaar te worden gezien; denken dat overgangsklachten simpelweg geaccepteerd moeten worden; weten niet welke ondersteuning of behandeling beschikbaar is; vinden het lastig om seksualiteit, stemming of vaginale klachten ter sprake te brengen. Daarbij is niet iedere klacht zichtbaar. Een opvlieger kan voor anderen merkbaar zijn, maar een slechte nachtrust, vaginale droogheid, angstige gevoelens of concentratieproblemen vaak niet. Dat kan het extra lastig maken om uit te leggen waarom je je anders voelt. Overgangsklachten worden niet altijd voldoende herkend Het is belangrijk om overgangsklachten serieus te nemen, maar ook om niet iedere verandering automatisch aan de overgang toe te schrijven. Slaapproblemen, vermoeidheid, hartkloppingen, somberheid of haarverlies kunnen bijvoorbeeld óók samenhangen met schildklierproblemen, ijzergebrek, slaapapneu, medicatie, depressie of andere aandoeningen. Goede zorg begint daarom niet met de conclusie dat ‘het je hormonen wel zullen zijn’, maar met luisteren naar het hele verhaal. Daarbij gaat het onder andere om: je leeftijd; je menstruatiepatroon; welke klachten je ervaart; hoe lang die bestaan; hoeveel hinder je ervan hebt; je medische voorgeschiedenis; medicatie en anticonceptie; mogelijke andere oorzaken. Je hoeft dus niet te kiezen tussen ‘het zit tussen mijn oren’ en ‘het zijn mijn hormonen’. De werkelijkheid is vaak genuanceerder. Het menopauze taboe op de werkvloer De overgang kan ook invloed hebben op werk. Denk bijvoorbeeld aan een slechte nachtrust, concentratieproblemen, opvliegers tijdens een vergadering of de behoefte om je kleding te verwisselen na hevig nachtzweten. Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onder ruim 12.000 werkende vrouwen tussen 40 en 66 jaar bleek dat meer dan één op de drie werkende vrouwen in de overgang beperkingen in het functioneren op het werk ervoer door overgangsklachten. Van de vrouwen die beperkingen ervoeren, besprak minder dan de helft de klachten op het werk. Ook onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO laat zien dat gezondheid rond vrouwelijke levensfasen niet altijd gemakkelijk bespreekbaar is. In 2025 gaf 35% van vrouwelijke werknemers met hormoongerelateerde klachten rond menstruatie, zwangerschap of overgang aan deze klachten op het werk verborgen te houden. Dat ondersteunt het idee dat er nog ruimte is voor meer kennis en openheid. Wat kan een werkgever doen? Er bestaat nog geen sterk bewijs dat één specifiek ‘menopauzebeleid’ voor iedere organisatie de oplossing is. Wel kunnen werkgevers praktische omstandigheden creëren waarin medewerkers makkelijker aangeven wat ze nodig hebben. Denk bijvoorbeeld aan: ruimte voor een vertrouwelijk gesprek; kennis over de overgang bij leidinggevenden; toegang tot de bedrijfsarts; voldoende ventilatie en temperatuurregeling waar mogelijk; flexibiliteit wanneer slaapproblemen tijdelijk veel invloed hebben; mogelijkheden om werkzaamheden of werktijden in overleg tijdelijk aan te passen. Niet iedere vrouw wil haar overgang bespreken op het werk. Dat hoeft ook niet. Het doel is niet dat iedereen persoonlijke medische informatie deelt, maar dat er ruimte is voor ondersteuning wanneer iemand daar behoefte aan heeft. Wat helpt om het menopauze taboe te doorbreken? 1. Betrouwbare informatie Weten wat wel en niet bij de overgang kan passen, helpt om veranderingen beter te herkennen. Goede informatie voorkomt tegelijkertijd dat ieder probleem automatisch aan hormonen wordt toegeschreven. 2. Praten zonder klachten te bagatelliseren Zinnen als ‘het hoort erbij’ of ‘iedere vrouw krijgt dit’ kunnen goed bedoeld zijn, maar helpen niet wanneer iemand nauwelijks slaapt of haar dagelijks functioneren ziet veranderen. De overgang is normaal. Ernstige hinder hoeft daarom nog niet genegeerd te worden. 3. Maak concrete klachten bespreekbaar Je hoeft niet meteen te beginnen met: ‘Ik zit in de menopauze.’ Je kunt ook concreet benoemen wat er gebeurt: ‘Ik slaap de laatste tijd slecht door nachtzweten.’ Of: ‘Ik merk dat mijn concentratie na een slechte nacht minder is.’ Dat maakt het vaak makkelijker om te bespreken welke ondersteuning prettig zou zijn. 4. Zoek medische hulp als klachten veel invloed hebben Er zijn verschillende manieren om overgangsklachten te behandelen of ermee om te gaan. Welke aanpak passend is, hangt af van de klacht en je persoonlijke situatie. Daarbij kan het gaan om leefstijl, cognitieve gedragstherapie, lokale behandeling van vaginale klachten, niet-hormonale medicatie of menopauzale hormoontherapie. Hormoontherapie mag onderdeel zijn van het gesprek Menopauzale hormoontherapie, ook HRT of MHT genoemd, is een reguliere medische behandeloptie. Systemische hormoontherapie is de effectiefste behandeling voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten. Dat betekent niet dat iedere vrouw hormoontherapie nodig heeft of dat het voor iedereen geschikt is. De baten en risico's hangen onder meer af van: je leeftijd; de tijd sinds de menopauze; het type hormoon; de dosis; de toedieningsvorm; hoe lang de behandeling wordt gebruikt; je persoonlijke en familiegeschiedenis; risicofactoren voor onder andere trombose, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. De Nederlandse NHG-Standaard adviseert om hormoontherapie te overwegen bij hinderlijke vasomotorische klachten die het dagelijks leven beperken, waarbij arts en patiënt samen de verwachte voordelen en risico's afwegen. Hormoontherapie verdient daarom geen automatische afwijzing, maar ook geen voorstelling als risicoloze of voor iedereen noodzakelijke oplossing. En hoe zit het met bio-identieke hormonen? De term bio-identiek zorgt regelmatig voor verwarring. Bio-identieke hormonen hebben dezelfde chemische structuur als hormonen die het lichaam zelf aanmaakt. Geregistreerd 17β-oestradiol en gemicroniseerd progesteron zijn voorbeelden van bio-identieke hormonen die binnen de reguliere medische zorg worden gebruikt. Maar bio-identiek betekent niet automatisch veiliger, natuurlijker of beter. Daarnaast is er een belangrijk verschil tussen geregistreerde hormoongeneesmiddelen en individueel samengestelde, oftewel compounded, bio-identieke hormonen. Voor die laatste categorie bestaat minder zekerheid over onder andere dosering, kwaliteit en veiligheid. Internationale medische organisaties adviseren ze daarom niet routinematig boven geregistreerde hormoontherapie. Wil je precies weten hoe dit zit? Lees dan ons uitgebreide artikel over bio-identieke hormonen tijdens de overgang. Leefstijl blijft belangrijk, maar is niet de enige optie Gezond eten, regelmatig bewegen, krachttraining, voldoende slaap en niet roken zijn belangrijk voor je gezondheid tijdens en na de overgang. Dat betekent niet dat je overgangsklachten krijgt doordat je ‘niet gezond genoeg leeft’. Ook kun je ernstige opvliegers of vaginale klachten niet altijd oplossen met leefstijl alleen. Leefstijl en medische behandeling hoeven bovendien geen tegenpolen te zijn. Ze kunnen naast elkaar bestaan. Meer praktische informatie vind je in ons artikel met leefstijltips tijdens de perimenopauze. Wanneer contact opnemen met de huisarts? Je hoeft niet te wachten totdat overgangsklachten onhoudbaar worden. Neem bijvoorbeeld contact op met je huisarts wanneer: klachten je dagelijks functioneren duidelijk beperken; je veel last hebt van opvliegers of nachtzweten; slaapproblemen langdurig aanhouden; je ernstige somberheid, angst of andere psychische klachten ervaart; vaginale droogheid, pijn tijdens seks of urinewegklachten blijven bestaan; je vóór je 45e duidelijke overgangsklachten krijgt, en zeker vóór je 40e; je zeer hevig of langdurig vaginaal bloedverlies hebt; je bloed verliest tussen menstruaties of na seks; je na twaalf maanden zonder menstruatie opnieuw bloed verliest; je niet zeker weet of je klachten door de overgang komen. Iedere vaginale bloeding na de menopauze moet medisch worden beoordeeld. Bij ernstige psychische klachten of suïcidale gedachten is directe professionele hulp nodig. Veelgestelde vragen over het menopauze taboe Waarom is praten over de overgang belangrijk? Omdat overgangsklachten invloed kunnen hebben op slaap, welzijn, relaties en werk. Openheid kan helpen om klachten eerder te herkennen, betrouwbare informatie te vinden en zo nodig passende zorg of ondersteuning te bespreken. Heeft iedere vrouw veel last van de overgang? Nee. De ervaring verschilt sterk. Sommige vrouwen hebben weinig klachten, terwijl anderen jarenlang hinderlijke klachten ervaren. Zijn overgangsklachten iets waar je gewoon doorheen moet? Niet per se. De overgang is een normale levensfase, maar klachten die je dagelijks functioneren beperken verdienen aandacht. Er bestaan verschillende niet-medicamenteuze en medische behandelopties. Is hormoontherapie gevaarlijk? Dat is te zwart-wit gesteld. Hormoontherapie heeft zowel voordelen als mogelijke risico's. Die verschillen per persoon en per type behandeling. Bij hinderlijke opvliegers en nachtzweten kan hormoontherapie na een individuele afweging een passende behandeling zijn. Zijn bio-identieke hormonen veiliger? Niet automatisch. De term bio-identiek beschrijft de chemische structuur. Geregistreerd oestradiol en gemicroniseerd progesteron worden regulier gebruikt, maar dat betekent niet dat ieder product met het label ‘bio-identiek’ veiliger is. Vooral individueel samengestelde preparaten moeten worden onderscheiden van geregistreerde geneesmiddelen. Moet ik mijn overgang met mijn werkgever bespreken? Nee, dat is een persoonlijke keuze. Wanneer klachten je werk beïnvloeden, kan een gesprek met bijvoorbeeld je leidinggevende, HR of bedrijfsarts wel helpen om te bekijken welke praktische ondersteuning mogelijk is. Het menopauze taboe doorbreken begint met serieus nemen De overgang hoeft geen onderwerp te zijn waarover je zwijgt, maar je hoeft er ook niet voortdurend over te praten. Het belangrijkste is dat er ruimte bestaat om vragen te stellen, klachten serieus te nemen en betrouwbare informatie en zorg te vinden wanneer je die nodig hebt. Voor sommige vrouwen is uitleg en een aantal praktische aanpassingen voldoende. Anderen hebben baat bij medische behandeling. En weer anderen willen vooral erkenning en de vrijheid om zonder schaamte te zeggen wat er speelt. De overgang is een normale levensfase. Dat maakt de klachten niet automatisch onbelangrijk. Medische disclaimer De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of supplementen, of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard De overgang. Huidige online versie, revisie 22 februari 2024. Geraadpleegd september 2026. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management. NICE guideline NG23. Laatst bijgewerkt 15 april 2026. Geraadpleegd september 2026. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Werken tijdens de overgang. Gepubliceerd 31 mei 2022. Geraadpleegd september 2026. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO. 1 op 3 vrouwelijke werknemers met hormoongerelateerde klachten verbergt deze. Gepubliceerd 18 september 2025. Geraadpleegd september 2026. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Compounded Bioidentical Menopausal Hormone Therapy. Clinical Consensus No. 6. Obstetrics & Gynecology. 2023;142:1266–1273. Herbevestigd 2026.
Lees meer
Droge vagina tijdens de overgang: oorzaken, veranderingen en wat je kunt doen
Dit is een informatiepagina over vaginale droogheid tijdens en na de overgang. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support. Een droge vagina komt regelmatig voor tijdens en na de overgang. Door veranderingen in de hoeveelheid oestrogeen kan ook het vaginale slijmvlies veranderen. De vagina kan daardoor bijvoorbeeld droger, gevoeliger of minder elastisch aanvoelen. Sommige vrouwen merken daarnaast veranderingen tijdens seks of rondom de urinewegen. Er zijn verschillende manieren om hier aandacht aan te besteden, zoals een glijmiddel, een vaginale moisturizer en, wanneer een arts dit passend vindt, lokaal vaginaal oestrogeen. Waarom kan je vagina tijdens de overgang droger worden? Tijdens de overgang verandert de werking van de eierstokken en neemt de hoeveelheid oestrogeen na verloop van tijd af. Oestrogeen speelt een rol bij de vagina en vulva. Het hormoon is onder andere betrokken bij: het vaginale slijmvlies; de natuurlijke vochtigheid; de doorbloeding; de elasticiteit van het vaginale weefsel; het vaginale milieu. Wanneer de hoeveelheid oestrogeen verandert, kunnen ook deze processen geleidelijk veranderen. Je kunt bijvoorbeeld merken dat de vagina: droger aanvoelt; minder elastisch aanvoelt; gevoeliger is; sneller geïrriteerd raakt. Deze veranderingen kunnen al tijdens de perimenopauze beginnen en ook na de menopauze aanwezig blijven. Wil je meer weten over deze levensfase? Lees dan ook De 4 fases van de overgang. Wat is het genitourinair syndroom van de menopauze? Artsen gebruiken voor veranderingen rondom de vagina, vulva en urinewegen tijdens en na de menopauze ook de term genitourinair syndroom van de menopauze, afgekort tot GSM. Deze medische verzamelterm heeft betrekking op veranderingen die samenhangen met de lagere blootstelling aan oestrogeen. Daarbij kunnen veranderingen merkbaar zijn rondom: de vagina; de vulva; de urinebuis; de blaas; de bekkenbodem. Anders dan bijvoorbeeld opvliegers kunnen veranderingen rondom vagina en urinewegen ook na de overgang aanwezig blijven. Wat kun je merken? Iedere vrouw ervaart deze levensfase anders. Je kunt bijvoorbeeld merken: dat de vagina droger aanvoelt; een branderig of schrijnend gevoel; jeuk rondom de vulva of vagina; minder natuurlijke lubricatie bij seksuele opwinding; dat vrijen anders of gevoelig aanvoelt; een trekkerig gevoel; kleine bloedinkjes na seks; een gevoeligere vaginale ingang. Sommige vrouwen merken daarnaast veranderingen rondom het plassen, bijvoorbeeld: vaker aandrang; een branderig gevoel tijdens het plassen; vaker problemen rondom de urinewegen. Wil je breder lezen over veranderingen tijdens de overgang? Bekijk dan ons artikel over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze. Waarom verandert ook het vaginale milieu? De afname van oestrogeen kan niet alleen invloed hebben op het slijmvlies. Ook de samenstelling van bacteriën in de vagina kan veranderen. In de vagina komen van nature onder andere lactobacillen, oftewel melkzuurbacteriën, voor. Deze bacteriën spelen een rol bij het zure vaginale milieu. Na de menopauze kan de hoeveelheid lactobacillen veranderen. Daardoor kan ook de pH van de vagina veranderen. Dat betekent niet automatisch dat er een infectie ontstaat. Merk je echter bijvoorbeeld opvallende afscheiding, een sterke geur of langdurige jeuk? Bespreek dit dan met je huisarts. Dergelijke veranderingen hoeven namelijk niet automatisch met de overgang samen te hangen. Is vaginale droogheid hetzelfde als een schimmelinfectie? Nee. Vaginale droogheid en een vaginale schimmelinfectie kunnen enkele vergelijkbare signalen geven, zoals jeuk of irritatie, maar zijn niet hetzelfde. Bij een schimmelinfectie kunnen bijvoorbeeld voorkomen: sterke jeuk; witte, brokkelige afscheiding; roodheid; zwelling. Bij vaginale droogheid vallen juist vaak droogheid, een trekkerig gevoel of gevoeligheid tijdens seks op. Weet je niet goed wat er aan de hand is? Laat dit dan beoordelen door je huisarts. Wat kun je doen bij vaginale droogheid? Wat prettig of passend is, verschilt per persoon. Ook maakt het uit hoe sterk je de veranderingen merkt en wanneer je ze ervaart. Er zijn verschillende mogelijkheden waarover je je kunt laten informeren. 1. Gebruik eventueel een glijmiddel tijdens seks Een glijmiddel vermindert wrijving tijdens seksuele activiteit. Daardoor kan aanraking of penetratie prettiger aanvoelen wanneer de natuurlijke lubricatie minder is geworden. Kies bij voorkeur een product dat prettig is voor de gevoelige huid en vermijd producten die bij jou irritatie geven. Een glijmiddel werkt tijdelijk en wordt vooral rondom seksuele activiteit gebruikt. 2. Overweeg een vaginale moisturizer Een vaginale moisturizer heeft een ander doel dan een glijmiddel. Een moisturizer is bedoeld om het vaginale weefsel regelmatig te hydrateren, ook buiten seksuele activiteit. Daardoor kan het vaginale gebied minder droog aanvoelen. Volg bij gebruik altijd de aanwijzingen op de verpakking of het advies van een zorgverlener. 3. Verzorg de vulva voorzichtig De huid rond de vagina kan tijdens en na de overgang gevoeliger worden. Een milde verzorgingsroutine is daarom belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan: voorzichtig wassen; geen vaginale douches gebruiken; geparfumeerde producten zoveel mogelijk vermijden wanneer je merkt dat ze irritatie geven; terughoudend zijn met sprays of andere producten rond de intieme zone. Het uitgangspunt is een zachte dagelijkse verzorging waarbij het natuurlijke evenwicht zo min mogelijk wordt verstoord. 4. Blijf seksueel actief als dat prettig voelt Seksuele activiteit kan onderdeel blijven van je leven tijdens en na de overgang. Dat kan met een partner zijn, maar hoeft niet. Neem voldoende tijd voor opwinding en kies alleen voor aanraking of penetratie die prettig voelt. Pijn hoef je niet te negeren of te verdragen. Een glijmiddel kan helpen om wrijving te verminderen. Blijft seks gevoelig of pijnlijk, bespreek dit dan met je huisarts of eventueel een geregistreerde bekkenfysiotherapeut. Lees ook ons artikel over seks en libido tijdens de overgang. Wanneer kun je vaginaal oestrogeen bespreken? Blijft vaginale droogheid duidelijk aanwezig en hebben een glijmiddel of moisturizer onvoldoende effect? Dan kun je laaggedoseerd vaginaal oestrogeen met je huisarts bespreken. Vaginaal oestrogeen is een geneesmiddel dat voornamelijk lokaal in en rondom de vagina wordt toegepast. Het kan invloed hebben op: het vaginale slijmvlies; de vochtigheid; de elasticiteit; de doorbloeding; het vaginale milieu. Het wordt binnen de reguliere gezondheidszorg gebruikt bij veranderingen die vallen onder het genitourinair syndroom van de menopauze. Vaginaal oestrogeen is onder andere verkrijgbaar als: crème; vaginale tablet; capsule; vaginale ring. Welke vorm bij je past en of vaginaal oestrogeen geschikt is, bespreek je met een arts. Meer weten over de hormonale veranderingen tijdens deze levensfase? Lees dan Hormonen tijdens de overgang. Wanneer merk je iets van vaginaal oestrogeen? Het effect van vaginaal oestrogeen is doorgaans niet direct merkbaar. Volgens de bronnen waarop dit artikel is gebaseerd kan het enkele weken duren voordat veranderingen merkbaar worden. Volg altijd het gebruiksschema van je arts, apotheker of de bijsluiter. Gebruik niet op eigen initiatief vaker of meer dan is voorgeschreven. Vaginaal oestrogeen is geen anticonceptiemiddel en biedt geen bescherming tegen seksueel overdraagbare infecties. Is vaginaal oestrogeen hetzelfde als systemische hormoontherapie? Niet helemaal. Bij systemische menopauzale hormoontherapie (MHT) komen hormonen via bijvoorbeeld een pleister, gel, spray of tablet in de bloedbaan. Laaggedoseerd vaginaal oestrogeen wordt juist lokaal gebruikt rond de vagina. Daardoor zijn de toepassing en medische afweging niet precies hetzelfde. Welke vorm van hormoontherapie eventueel bij jou past, is een persoonlijke medische beslissing die je samen met een huisarts of gynaecoloog neemt. Dat is extra belangrijk wanneer je bijvoorbeeld: eerder een hormoongevoelige vorm van kanker hebt gehad; antihormonale medicatie gebruikt; onverklaard vaginaal bloedverlies hebt; niet zeker weet waar lichamelijke veranderingen vandaan komen. Meer lezen over verschillende hormoonpreparaten? Bekijk dan ons artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze. Wat als je borstkanker hebt gehad? Heb je borstkanker of een andere hormoongevoelige ziekte gehad? Bespreek veranderingen rond de vagina dan met je huisarts, gynaecoloog of behandelend arts. In zo'n situatie is persoonlijke medische begeleiding extra belangrijk. Niet-hormonale mogelijkheden, zoals moisturizers en glijmiddelen, kunnen bijvoorbeeld eerst worden besproken. Of vaginaal oestrogeen daarna eventueel een mogelijkheid is, hangt af van je individuele gezondheidssituatie en wordt samen met een arts afgewogen. Start daarom niet zelfstandig met een hormonaal geneesmiddel. Kan bekkenbodemfysiotherapie ondersteuning bieden? Vaginale droogheid en spanning van de bekkenbodem zijn niet hetzelfde. Toch kunnen ze soms tegelijkertijd voorkomen. Wanneer vrijen pijnlijk is, kan het lichaam bijvoorbeeld automatisch meer spanning opbouwen rond de bekkenbodem. Een geregistreerde bekkenfysiotherapeut kan beoordelen hoe de bekkenbodem functioneert en bijvoorbeeld kijken naar: spanning; ontspannen van de spieren; gevoeligheid rond de vaginale ingang; onzekerheid of spanning rond penetratie; veranderingen rondom plassen of de bekkenbodem. Bij een gespannen bekkenbodem is méér trainen niet automatisch beter. De aandacht kan juist liggen op leren ontspannen, ademhaling en het geleidelijk opbouwen van vertrouwen in bewegen of aanraking. Vaginale droogheid en seks Vaginale droogheid kan invloed hebben op hoe seks en intimiteit aanvoelen. Seksueel verlangen en opwinding worden bovendien door veel verschillende factoren beïnvloed, waaronder: lichamelijk comfort; slaap en energie; stemming; stress; medicatie; je relatie; communicatie; hormonale veranderingen. Neem voldoende tijd voor opwinding en kies alleen voor aanraking die prettig voelt. Intimiteit hoeft bovendien niet altijd penetratie te betekenen. Een glijmiddel kan helpen om wrijving te verminderen. Een vaginale moisturizer kan worden gebruikt om het weefsel regelmatig te hydrateren. Merk je langdurige veranderingen of pijn? Bespreek dit dan met een huisarts. Welke soort glijmiddel kun je gebruiken? Glijmiddelen zijn verkrijgbaar op onder andere water-, siliconen- en oliebasis. Glijmiddel op waterbasis Een glijmiddel op waterbasis is breed verkrijgbaar en gemakkelijk afwasbaar. Bij langdurige seksuele activiteit kan het nodig zijn om opnieuw wat glijmiddel te gebruiken. Glijmiddel op siliconenbasis Siliconen glijmiddel blijft doorgaans langer glad. Controleer bij het gebruik van seksspeeltjes altijd of het glijmiddel geschikt is voor het betreffende materiaal. Producten op oliebasis Oliehoudende producten kunnen latexcondooms en sommige andere barrièremiddelen aantasten. Gebruik ze daarom niet samen met latex wanneer de fabrikant aangeeft dat dit niet veilig is. Heb je een gevoelige huid? Kies dan bij voorkeur voor een eenvoudig product en stop wanneer je merkt dat het irritatie geeft. Kan vaginale droogheid ook een andere oorzaak hebben? Ja. Vaginale droogheid komt vaak voor tijdens en na de overgang, maar veranderingen rond de vagina hebben niet altijd één oorzaak. Andere factoren die kunnen meespelen zijn bijvoorbeeld: borstvoeding; bepaalde geneesmiddelen; antihormonale therapie; veranderingen van de huid rond de vulva; een infectie; seksueel overdraagbare infecties; onvoldoende opwinding; veranderingen van de bekkenbodem; irritatie door verzorgingsproducten. Daarom is het verstandig om langdurige pijn, jeuk, bloedverlies of opvallende afscheiding niet automatisch aan de overgang toe te schrijven. Lees ook ons artikel over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze. Wanneer neem je contact op met de huisarts? Neem contact op met je huisarts wanneer je bijvoorbeeld: langdurige vaginale droogheid, jeuk of irritatie ervaart; pijn ervaart tijdens of na seks; bloedverlies tijdens of na seks opmerkt; na de menopauze vaginaal bloedverlies krijgt; opvallende, bloederige of sterk ruikende afscheiding hebt; wondjes, blaasjes, zwelling of duidelijke huidveranderingen ziet; pijn of een branderig gevoel hebt tijdens het plassen; regelmatig veranderingen rond de urinewegen ervaart; niet goed weet waar de veranderingen vandaan komen; je zorgen maakt. Vaginaal bloedverlies nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd moet altijd met een arts worden besproken. Wil je de overgang eerst beter begrijpen? Lees dan ook Menopauze: betekenis, veranderingen en alles wat je moet weten over de overgang. Veelgestelde vragen over vaginale droogheid Blijft vaginale droogheid na de overgang altijd bestaan? Dat verschilt per persoon. Veranderingen in het vaginale weefsel kunnen ook na de menopauze aanwezig blijven. Een glijmiddel of vaginale moisturizer kan prettig zijn. Wanneer je duidelijk hinder blijft ervaren, kun je met je huisarts bespreken welke andere mogelijkheden passend zijn. Wat is het verschil tussen een glijmiddel en een moisturizer? Een glijmiddel gebruik je vooral tijdens seksuele activiteit om wrijving te verminderen. Een vaginale moisturizer wordt regelmatig gebruikt om het vaginale weefsel ook op andere momenten te hydrateren. Ze hebben dus een ander doel. Kun je seks hebben als je vagina droger is? Ja. Wel is het belangrijk dat aanraking prettig blijft. Neem voldoende tijd voor opwinding en gebruik eventueel een glijmiddel om wrijving te verminderen. Stop wanneer iets pijn doet en bespreek aanhoudende gevoeligheid met je huisarts. Wordt de vagina altijd vochtig bij voldoende opwinding? Niet altijd. Tijdens en na de overgang kan de natuurlijke lubricatie veranderen, ook wanneer je je wel seksueel opgewonden voelt. Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is met je verlangen of opwinding. Heeft extra water drinken invloed op vaginale droogheid? Voldoende drinken past bij een gezonde leefstijl. Volgens de bronnen bij dit artikel is er echter geen duidelijke onderbouwing dat extra water drinken veranderingen van het vaginale slijmvlies door de menopauze rechtstreeks beïnvloedt. Is vaginaal oestrogeen voor iedereen geschikt? Dat is een persoonlijke medische vraag. Laaggedoseerd vaginaal oestrogeen wordt lokaal gebruikt, maar je medische voorgeschiedenis blijft belangrijk bij de afweging. Bespreek gebruik daarom met een arts, zeker wanneer je eerder een hormoongevoelige vorm van kanker hebt gehad of onverklaard bloedverlies ervaart. Is naast vaginaal oestrogeen altijd progesteron nodig? Volgens de medische bronnen waarop dit artikel is gebaseerd is bij laaggedoseerd vaginaal oestrogeen doorgaans niet automatisch extra progestageen nodig. Dit verschilt van bepaalde vormen van systemische oestrogeentherapie. Volg daarom altijd het persoonlijke advies van je arts. Kunnen veranderingen rond de vagina samengaan met veranderingen rond de urinewegen? Ja. Vaginale en urinewegweefsels reageren beide op de hormonale veranderingen rond de menopauze. Sommige vrouwen merken daarom tegelijkertijd veranderingen rondom de vagina en het plassen. Aanhoudende veranderingen laat je het beste beoordelen door je huisarts. Conclusie Vaginale droogheid komt tijdens en na de overgang regelmatig voor. Wanneer de hoeveelheid oestrogeen verandert, kunnen ook het vaginale slijmvlies, de vochtigheid, elasticiteit en het vaginale milieu veranderen. Een glijmiddel kan wrijving tijdens seks verminderen. Een vaginale moisturizer is bedoeld om het vaginale weefsel regelmatig te hydrateren. Wanneer deze veranderingen veel invloed hebben op je dagelijks leven, kun je met je huisarts bespreken of andere mogelijkheden, zoals laaggedoseerd vaginaal oestrogeen, bij jouw persoonlijke situatie passen. Pijn, langdurige irritatie en bloedverlies hoef je niet automatisch als onderdeel van de overgang te beschouwen. Laat duidelijke of aanhoudende veranderingen beoordelen door een arts. Disclaimer Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Trek op basis van deze informatie geen zelfstandige conclusies over je persoonlijke gezondheid en wijzig medicatie of medische begeleiding niet zonder overleg met een gekwalificeerde zorgverlener. Neem bij vragen of zorgen over je gezondheid, medicatie of hormoontherapie contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang. Huidige online versie, geraadpleegd augustus 2026. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang National Institute for Health and Care Excellence. Menopause: identification and management. NICE Guideline NG23. Laatst aangepast 15 april 2026. https://www.nice.org.uk/guidance/ng23 The Menopause Society. The 2020 genitourinary syndrome of menopause position statement of The North American Menopause Society. Menopause. 2020;27(9):976–992. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32852449/ American College of Obstetricians and Gynecologists. Treatment of Urogenital Symptoms in Individuals With a History of Estrogen-dependent Breast Cancer. Clinical Consensus. 2021. https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/clinical-consensus/articles/2021/12/treatment-of-urogenital-symptoms-in-individuals-with-a-history-of-estrogen-dependent-breast-cancer Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Vaginaal bloedverlies. Huidige online versie, geraadpleegd augustus 2026. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/vaginaal-bloedverlies
Lees meer
Vacature: Social Media Storyteller
We bouwen aan de nieuwe standaard van vrouwengezondheid. Viv Support is het merk van Vivian Reijs - hormoonexpert voor vrouwen van 35 tot 55. We groeien hard en bouwen actief aan een brand world op social. Daarvoor zoeken we een echte storyteller die dat verhaal elke dag met ons vertelt. Wat ga je doen? Je bent de creatieve kracht achter onze social media content.Je bedenkt verhalen, schrijft ze uit, schiet beelden en monteert alles zelf - of in samenwerking met onze videograaf.Social-first is geen buzzword voor jou, het is gewoon hoe je denkt. Contentconcepten bedenken Jij ziet verhalen waar anderen niks zien. Je bedenkt formats die passen bij ons merk en onze doelgroep, en weet die ook zelf te vertalen naar concrete content. Schrijven met karakterVan een pakkende caption tot een uitgebreide briefing - jouw teksten zijn scherp, persoonlijk en herkenbaar Viv Support. Filmen en fotograferenJe bent niet bang voor een camera. Van een spontane telefoonvideo tot een geplande shootdag: je maakt het zelf, en het ziet er goed uit. Monteren voor socialJe edits voelen als native content.Je snapt hoe Reels, TikToks en Shorts werken en maakt content die mensen vasthouden. Social bijhouden en begrijpen Je volgt wat er gebeurt op Instagram en TikTok, weet wat werkt en waarom, en past die kennis actief toe in je eigen werk. Meewerken op locatieWe houden van flexibiliteit en vragen dat ook van jou. Of dat nu ons kantoor in Laren is, een event met Vivian, een dag op pad of een paar dagen thuis. Wie ben jij? Social-first denkerJij denkt niet in berichten maar in verhalen. Niet 'hoe zetten we dit om naar een post', maar: wat is het echte verhaal en welk format doet dat recht?Een echte doenerJe vraagt liever achteraf om vergiffenis dan vooraf om toestemming. Je ziet kansen, pakt ze en laat daarna zien wat je gemaakt hebt.Sterke schrijver en editorJouw teksten hebben karakter en jouw edits voelen strak en intentioneel. Je weet hoe je aandacht vangt en vasthoudt - op papier en op beeld.Ras-optimistJe energie werkt aanstekelijk. Je gelooft oprecht in het verhaal dat we vertellen over vrouwengezondheid.Nieuwsgierig naar gezondheidJe hoeft geen expert te zijn. Maar je vindt het interessant hoe het vrouwelijke lichaam werkt en leert graag meer. Wat vragen we? ErvaringBij voorkeur 1 tot 2 jaar bij een snelgroeiend consumenten- of lifestylemerk. Ben je net afgestudeerd maar overtuig je ons met je portfolio? Solliciteer gewoon.Editing skills voor socialJe bent sterk in Reels, TikTok en Shorts en weet precies hoe je pacing en ritme inzet om kijkers vast te houden.Zelf kunnen makenJe kunt zelfstandig filmen en fotograferen op social-niveau. Geen studioproductie, maar wel intentioneel en on-brand.Beschikbaarheid In overleg.We kunnen starten op 28 uur en dit samen uitbouwen naarmate het merk groeit. Locatie Laren is ons thuisbasis, maar we werken hybride.Events, shootdagen en dagjes mee met Vivian horen erbij. Wat bieden wij? Een plek aan tafel bij een merk dat echt ergens voor staat. Je bent de eerste in dit team - met de vrijheid om het helemaal zelf vorm te geven, onder sturing van ervaren mensen. Als het merk groeit, groeit de rol mee.Salaris indicatie: 2600-3400 obv ervaring, kennis en kunde o.b.v. 40 uurEn wie weet bouw jij dit team later zelf verder uit.Reageren? Stuur je motivatie en werk naar may@vivsupport.nl Tip: overtuig ons met een social-first filmpje. Dat zegt meer dan een cv.
Lees meer
Premenopauze ondersteuning: wat kun je zelf doen en welke behandelingen zijn er?
Merk je dat je menstruatie verandert, word je wakker door nachtzweten of heb je ineens vaker last van opvliegers? Dan kan de perimenopauze begonnen zijn. Er zijn verschillende manieren om jezelf tijdens deze levensfase te ondersteunen. Gezonde voeding, beweging, krachttraining, slaap en niet roken zijn belangrijk voor je gezondheid. Bij hinderlijke overgangsklachten zijn daarnaast effectieve medische behandelingen beschikbaar. Voor supplementen en kruiden is het bewijs meestal beperkter.[1–3] Wat passend is, hangt vooral af van welke klachten je hebt en hoeveel invloed ze op je dagelijks leven hebben. Premenopauze of perimenopauze: wat bedoelen we? De term premenopauze wordt online vaak gebruikt voor de jaren waarin de eerste overgangsveranderingen ontstaan. Medisch is perimenopauze meestal de nauwkeurigere term wanneer je menstruatiepatroon begint te veranderen en overgangsklachten kunnen optreden.[1,2] De menopauze is vervolgens je laatste spontane menstruatie. Welk moment dat was, weet je pas achteraf: nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is.[1,2] Deze pagina gaat vooral over ondersteuning tijdens de perimenopauze. Wil je juist weten wanneer deze fase meestal begint? Lees dan ons artikel over de leeftijd waarop de perimenopauze kan beginnen. Welke veranderingen kun je tijdens de perimenopauze merken? De ervaring verschilt sterk per persoon. Een veranderend menstruatiepatroon is een belangrijke aanwijzing. Daarnaast kunnen onder andere ontstaan: opvliegers; nachtzweten; vaginale droogheid; veranderingen in slaap; stemmingsveranderingen; concentratie- of geheugenproblemen; veranderingen in seksualiteit; spier- of gewrichtsklachten.[1,2] Niet iedere klacht die rond deze leeftijd ontstaat, wordt automatisch door de overgang veroorzaakt. Vermoeidheid, slecht slapen, haarverlies, hartkloppingen of somberheid kunnen bijvoorbeeld ook samenhangen met ijzergebrek, schildklierproblemen, slaapapneu, stress, medicatie of andere aandoeningen.[1] Wil je een uitgebreider overzicht? Lees dan onze gids over overgangsverschijnselen. Wat gebeurt er met je hormonen? Tijdens de perimenopauze verandert de werking van de eierstokken. Dat gebeurt niet volgens een vast patroon waarbij eerst progesteron en daarna oestrogeen simpelweg steeds verder dalen. Oestradiol kan juist sterk fluctueren. In sommige cycli kan de hoeveelheid relatief hoog zijn en in andere lager. Tegelijkertijd worden eisprongen minder voorspelbaar.[1] Omdat progesteron vooral na een eisprong wordt geproduceerd, verandert ook de progesteronproductie wanneer ovulaties vaker uitblijven of anders verlopen. Het is daarom nauwkeuriger om te spreken over veranderende en fluctuerende hormoonproductie dan over een algemene ‘hormonale disbalans’. Wat kun je zelf doen tijdens de perimenopauze? Leefstijl kan de natuurlijke overgang niet voorkomen of je hormonen ‘resetten’. Wel zijn een aantal leefstijlfactoren goed onderbouwd voor je algemene gezondheid tijdens en na deze levensfase.[1] 1. Blijf bewegen Regelmatige lichaamsbeweging ondersteunt onder andere: hart- en vaatgezondheid; conditie; spierkracht; botgezondheid; metabole gezondheid. Probeer bewegen een vast onderdeel van je week te maken. Dat hoeft niet altijd intensief te zijn. Wandelen, fietsen, zwemmen en andere vormen van bewegen tellen ook mee. 2. Doe aan krachttraining Met het ouder worden neemt spiermassa geleidelijk af. Krachttraining helpt spiermassa en spierkracht te behouden en is daarom juist rond de middelbare leeftijd waardevol.[1] Combineer krachttraining bij voorkeur met voldoende eiwit uit je voeding. 3. Eet volwaardig en gevarieerd Er bestaat geen specifiek ‘hormoondieet’ waarmee je de perimenopauze kunt stoppen. Een goede basis bestaat uit onder andere: veel verschillende groenten en fruit; volkorenproducten; peulvruchten; noten en zaden; voldoende eiwit; voornamelijk onverzadigde vetten. Dit ondersteunt onder andere hart- en vaatgezondheid, spieren en botten. Meer praktische informatie vind je in ons artikel over voeding tijdens de premenopauze. 4. Besteed aandacht aan slaap Slaapproblemen komen regelmatig voor rond de overgang. Nachtzweten kan je wakker maken, maar ook stress, alcohol, stemming, slaapapneu, rusteloze benen en chronische slapeloosheid kunnen een rol spelen. Een koelere slaapkamer, een regelmatig slaapritme en beperking van alcohol kunnen helpen. Blijf je langdurig slecht slapen? Dan is het belangrijk om ook naar de oorzaak te kijken. Cognitieve gedragstherapie voor insomnia (CGT-I) is bij chronische slapeloosheid goed onderbouwd.[2] Lees meer over slecht slapen tijdens de perimenopauze. 5. Rook niet en wees terughoudend met alcohol Niet roken is een van de belangrijkste leefstijlmaatregelen voor je gezondheid op lange termijn. Alcohol verhoogt dosisafhankelijk verschillende gezondheidsrisico's. Sommige vrouwen merken bovendien dat alcohol opvliegers of hun nachtrust beïnvloedt. Je hoeft niet te drinken vanwege vermeende gezondheidsvoordelen tijdens de overgang. Kun je overgangsklachten alleen met leefstijl behandelen? Niet altijd. Leefstijl is belangrijk voor gezondheid, maar moet niet worden voorgesteld als een gegarandeerde behandeling van overgangsklachten.[1] Heb je bijvoorbeeld ernstige opvliegers, nachtzweten of vaginale klachten, dan bestaan er gerichtere en beter onderzochte behandelingen. Je hoeft dus niet te denken dat je ‘nog gezonder moet leven’ wanneer klachten ondanks gezonde gewoonten blijven bestaan. Wat helpt bij opvliegers en nachtzweten? Menopauzale hormoontherapie (HRT/MHT) is de effectiefste behandeling voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten.[1,2] Systemische HRT bevat oestrogeen. Wanneer je een baarmoeder hebt, is daarnaast doorgaans een progestageen nodig om het baarmoederslijmvlies te beschermen.[1] Hormoontherapie kan onder andere worden toegediend via: pleisters; gel; spray; tabletten. Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van je leeftijd, medische voorgeschiedenis, persoonlijke risico's, klachten en voorkeuren. HRT heeft voordelen én mogelijke risico's. Bespreek daarom samen met je huisarts welke afweging in jouw situatie passend is. Meer specifiek over warmte-aanvallen lees je in ons artikel over opvliegers en wat kan helpen. Welke niet-hormonale behandelingen zijn er? Hormoontherapie is niet voor iedereen gewenst of geschikt. Afhankelijk van je klacht bestaan er ook niet-hormonale behandelopties. Cognitieve gedragstherapie NICE adviseert menopauzespecifieke cognitieve gedragstherapie als optie bij vasomotorische klachten en slaapproblemen rond de menopauze.[2] CGT verandert de hormonale veranderingen niet, maar kan wel helpen om de hinder van klachten te verminderen. Niet-hormonale medicijnen Voor ernstige opvliegers bestaan daarnaast bepaalde niet-hormonale geneesmiddelen. Welke middelen beschikbaar en geschikt zijn, hangt af van de individuele situatie. Bespreek dit met je huisarts. Wat helpt bij vaginale droogheid? Vaginale droogheid, irritatie en pijn tijdens seks kunnen tijdens en na de menopauze ontstaan door veranderingen in de weefsels van vulva, vagina en urinewegen. Dit wordt ook wel het genitourinair syndroom van de menopauze (GSM) genoemd. Glijmiddelen kunnen helpen bij seks en vaginale moisturizers kunnen regelmatig worden gebruikt. Bij aanhoudende klachten is lokaal vaginaal oestrogeen een effectieve behandeling.[1,2] In tegenstelling tot veel andere overgangsklachten verdwijnen genitourinaire klachten zonder behandeling niet noodzakelijk vanzelf. Hoe zit het met fyto-oestrogenen? Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen die een zwakke interactie met oestrogeenreceptoren kunnen hebben. Ze komen bijvoorbeeld voor in: soja; tofu; tempeh; lijnzaad; verschillende peulvruchten. Dat betekent niet dat deze voedingsmiddelen je eigen oestrogeenproductie verhogen of een ‘oestrogeentekort aanvullen’. Voor soja-isoflavonen laten studies wisselende resultaten zien. Sommige onderzoeken vinden een kleine vermindering van opvliegers, terwijl andere geen overtuigend effect laten zien.[1] Sojaproducten kunnen ondertussen gewoon onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon. Kunnen supplementen helpen tijdens de perimenopauze? Supplementen worden veel gebruikt rond de overgang, maar voor de meeste supplementen is het bewijs voor een relevant effect op overgangsklachten beperkt, wisselend of onvoldoende.[1] The Menopause Society beveelt voedingssupplementen en kruiden daarom niet routinematig aan als behandeling van vasomotorische klachten.[1] Er is bovendien een belangrijk verschil tussen: een vastgesteld tekort behandelen; een voedingsstof aanvullen wanneer je te weinig binnenkrijgt; een supplement gebruiken om overgangsklachten te behandelen. Vitamine D kan bijvoorbeeld belangrijk zijn voor botgezondheid en er gelden in Nederland leeftijdsgebonden suppletieadviezen. Dat betekent niet dat vitamine D opvliegers behandelt. Wat weten we over zwarte zilverkaars? Zwarte zilverkaars (Actaea racemosa, ook Cimicifuga racemosa) wordt al lange tijd gebruikt bij overgangsklachten. Het bewijs vraagt nuance. De European Medicines Agency (EMA) erkent bepaalde specifieke gestandaardiseerde zwarte-zilverkaarsbereidingen als kruidengeneesmiddel voor onder andere opvliegers en hevig zweten.[3] Dat betekent niet dat ieder voedingssupplement met zwarte zilverkaars dezelfde werking heeft. Preparaten kunnen verschillen in: soort extract; extractiemethode; hoeveelheid; standaardisatie; samenstelling. Onderzoek naar één specifiek preparaat kan daarom niet automatisch op ieder supplement worden toegepast. Bij een voorgeschiedenis van leverproblemen is extra voorzichtigheid nodig. De EMA adviseert bij klachten die kunnen wijzen op leverschade het gebruik te stoppen en medische hulp te zoeken.[3] En rode klaver? Rode klaver bevat isoflavonen. Sommige onderzoeken suggereren een kleine vermindering van opvliegers, maar de resultaten zijn wisselend en verschillen sterk tussen preparaten.[1] Daarom kan rode klaver niet als bewezen behandeling van overgangsklachten worden gepresenteerd. Voorzichtigheid is onder andere verstandig bij bepaalde hormoongevoelige aandoeningen en gebruik van antistollingsmiddelen. Hoe zit het met monnikspeper? Monnikspeper (Vitex agnus-castus) is vooral onderzocht bij premenstruele klachten. Voor algemene overgangsklachten is het klinische bewijs minder overtuigend. De claim dat monnikspeper ‘het overgangsproces ondersteunt’ is binnen supplementcommunicatie een on-hold gezondheidsclaim. Dat is iets anders dan onafhankelijk wetenschappelijk bewijs dat het kruid overgangsklachten behandelt. En fluweelboon? Fluweelboon (Mucuna pruriens) bevat onder andere L-DOPA. Er is onvoldoende goed klinisch bewijs om fluweelboon als behandeling van algemene perimenopauzeklachten, vermoeidheid of verminderd libido aan te bevelen. Ook hierbij geldt: een theoretisch werkingsmechanisme of on-hold claim is niet hetzelfde als aangetoonde klinische werkzaamheid. Waar past Pre Menopause Support in dit verhaal? Supplementen kunnen voor sommige vrouwen een bewuste aanvulling zijn, maar ze staan niet op hetzelfde bewijsniveau als bewezen medische behandelingen. Viv Support heeft Pre Menopause Support. Volgens de huidige productinformatie bevat het product onder andere: zwarte zilverkaars; monnikspeper; mucuna pruriens; rode klaver.1 De huidige productcommunicatie gebruikt voor zwarte zilverkaars onder andere de on-hold claim dat het ondersteunt bij typische overgangsverschijnselen zoals opvliegers, nachtelijk transpireren, wisselende stemmingen en prikkelbare gevoelens.* Voor monnikspeper wordt onder andere de on-hold claim gebruikt dat het het overgangsproces ondersteunt.* *Evaluatie gezondheidsclaims is lopende. Wil je vooral weten welke ingrediënten en hoeveelheden het product bevat? Bekijk dan de samenstelling van Pre Menopause Support. Belangrijk: een supplement is geen vervanging voor medische beoordeling of behandeling. Volgens de huidige productinformatie is Pre Menopause Support onder andere niet geschikt bij zwangerschap of borstvoeding, een huidige of eerdere leveraandoening, bepaalde hormoongevoelige tumoren en gebruik van bloedverdunnende medicatie. Bespreek gebruik met je huisarts of apotheker wanneer je medicijnen gebruikt of een medische aandoening hebt.1 1 De interne productinformatie vermeldt dat eerdere informatie over de exacte formule niet overal overeenkwam. Controleer vóór publicatie daarom nog één keer de actuele productsamenstelling op de verpakking en productpagina. Heb je een hormoontest nodig? Bij vrouwen van 45 jaar en ouder met een passend veranderd menstruatiepatroon en typische overgangsklachten is meestal geen hormoontest nodig om de perimenopauze vast te stellen.[2] FSH en oestradiol kunnen tijdens deze fase sterk fluctueren. Een FSH-bepaling kan in specifieke situaties wel worden overwogen, bijvoorbeeld tussen 40 en 45 jaar wanneer er overgangsklachten én veranderingen in de menstruatiecyclus zijn.[2] Onder 40 jaar is gerichte medische beoordeling belangrijk wanneer de werking van de eierstokken mogelijk vroeg vermindert. Meer hierover lees je in ons artikel over de leeftijd en herkenning van de perimenopauze. Kun je nog zwanger worden tijdens de perimenopauze? Ja. Ovulaties worden minder voorspelbaar, maar kunnen nog steeds plaatsvinden. Een onregelmatige menstruatie betekent daarom niet dat zwangerschap onmogelijk is. Ook HRT is geen anticonceptie. Heb je geen kinderwens? Bespreek dan met je huisarts welke vorm van anticonceptie in deze levensfase geschikt is. Heb je juist wel een kinderwens? Wacht dan niet onnodig lang met medisch advies wanneer zwangerschap uitblijft. Vruchtbaarheid neemt al vóór de menopauze af met de leeftijd. Hoe kies je welke ondersteuning bij jou past? Begin bij je belangrijkste klacht, niet bij een algemene behoefte om je hormonen ‘in balans’ te brengen. Bijvoorbeeld: vooral opvliegers en nachtzweten → bespreek leefstijl, HRT en niet-hormonale behandelingen; vooral vaginale droogheid → denk aan moisturizers, glijmiddel en eventueel lokaal vaginaal oestrogeen; vooral langdurig slecht slapen → kijk naar nachtzweten én andere oorzaken van insomnia; vooral veranderend bloedverlies → beoordeel eerst of diagnostiek nodig is; vooral vermoeidheid → kijk ook naar slaap, bloedverlies, ijzer, schildklier en andere mogelijke oorzaken. Dat voorkomt dat heel verschillende klachten allemaal met dezelfde ‘hormoonondersteuning’ worden behandeld. Wanneer contact opnemen met de huisarts? Neem contact op met je huisarts wanneer: overgangsklachten je slaap, werk, relaties of dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden; je vóór je 45e duidelijke overgangsverschijnselen en cyclusveranderingen krijgt; je vóór je 40e langere tijd niet of sterk onregelmatig menstrueert; je menstruaties zeer hevig of langdurig worden; je tussen menstruaties door bloed verliest; je na seks bloed verliest; je ernstige of nieuwe buik- of bekkenpijn hebt; je ernstige of aanhoudende somberheid of angst ervaart; je twijfelt of klachten daadwerkelijk bij de overgang horen; je hormoontherapie wilt bespreken; je supplementen wilt gebruiken terwijl je medicijnen gebruikt of een medische aandoening hebt. Krijg je opnieuw vaginaal bloedverlies nadat je twaalf maanden niet hebt gemenstrueerd? Neem dan altijd contact op met je huisarts. Bij hevig bloedverlies met flauwvallen of ernstige duizeligheid, ernstige pijn op de borst of benauwdheid of suïcidale gedachten is snelle medische hulp nodig. Veelgestelde vragen over ondersteuning tijdens de premenopauze Wat helpt het beste tijdens de perimenopauze? Dat hangt af van de klacht. Voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten is menopauzale hormoontherapie de effectiefste behandeling. Voor vaginale droogheid is lokaal vaginaal oestrogeen goed onderbouwd. Leefstijl blijft belangrijk voor algemene gezondheid.[1,2] Kun je de perimenopauze natuurlijk ondersteunen? Gezonde voeding, beweging, krachttraining, slaap, niet roken en beperkt alcoholgebruik ondersteunen je gezondheid. Het bewijs dat deze maatregelen ernstige overgangsklachten volledig behandelen is beperkter.[1] Kun je je hormonen in balans brengen tijdens de perimenopauze? ‘Hormonen in balans brengen’ is geen nauwkeurig omschreven medische behandeling. Hormonen horen tijdens de perimenopauze juist te fluctueren. Leefstijl of supplementen kunnen dit natuurlijke proces niet simpelweg resetten. Welk supplement is het beste tijdens de perimenopauze? Er bestaat geen supplement dat standaard voor iedere vrouw in de perimenopauze wordt aanbevolen. De zin en veiligheid hangen af van voeding, eventuele tekorten, klachten, medicatie en gezondheid.[1] Helpt zwarte zilverkaars bij opvliegers? Voor bepaalde gestandaardiseerde zwarte-zilverkaarsbereidingen bestaat onderbouwing als geregistreerd kruidengeneesmiddel.[3] Dit betekent niet dat ieder voedingssupplement met zwarte zilverkaars hetzelfde effect heeft. Helpt monnikspeper tijdens de perimenopauze? Monnikspeper is vooral onderzocht bij premenstruele klachten. Voor algemene perimenopauzeklachten is het bewijs beperkter. De supplementclaim rond ondersteuning van het overgangsproces is een on-hold claim, geen bewijs van therapeutische werkzaamheid. Heb je een bloedtest nodig voordat je ondersteuning kiest? Meestal niet om de perimenopauze vast te stellen wanneer je vanaf 45 jaar een passend klachten- en menstruatiepatroon hebt. Bloedonderzoek kan wel zinvol zijn wanneer een andere medische oorzaak moet worden onderzocht.[2] Kan ik nog zwanger worden in de perimenopauze? Ja. Eisprongen kunnen nog voorkomen, ook wanneer je menstruaties onregelmatig zijn. HRT is bovendien geen anticonceptie. Samengevat Ondersteuning tijdens de perimenopauze begint niet bij één kruid, supplement of ‘hormoonbalansprogramma’. Beweging, krachttraining, gezonde voeding, slaap, niet roken en beperkt alcoholgebruik vormen een goede basis voor je gezondheid. Heb je specifieke klachten, dan zijn gerichte behandelingen vaak zinvoller. Voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten is hormoontherapie het meest effectief. Voor vaginale droogheid is lokaal vaginaal oestrogeen goed onderzocht. Ook bestaan niet-hormonale behandelopties. Supplementen en kruiden kunnen worden besproken, maar het bewijs verschilt sterk. Resultaten van onderzoek naar specifieke zwarte-zilverkaarsextracten mogen bijvoorbeeld niet automatisch worden toegepast op ieder supplement met zwarte zilverkaars. Kijk daarom vooral naar welke klacht je wilt aanpakken, welk bewijs er voor de verschillende mogelijkheden is en wat veilig is in jouw persoonlijke situatie. Medische disclaimer De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of supplementen, of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Wetenschappelijk onderbouwde kennisbank over menstruatie, hormonen en de menopauzale levensfasen. Interne evidence review Viv Support. Geraadpleegd september 2026. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management. NICE guideline NG23. Laatst bijgewerkt 15 april 2026. European Medicines Agency (EMA), Committee on Herbal Medicinal Products. Cimicifugae rhizoma – European Union herbal monograph and public summary. Geraadpleegd september 2026.
Lees meer
Menopauzebrein: wat verandert er in je geheugen en concentratie tijdens de overgang?
Dit is een informatiepagina over cognitieve veranderingen tijdens de overgang. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support. Veel vrouwen merken tijdens de overgang veranderingen in hun geheugen of concentratie. Je kunt bijvoorbeeld merken dat je vaker naar een woord zoekt, minder gemakkelijk meerdere dingen tegelijk doet of je soms wat minder scherp voelt. Deze veranderingen worden informeel ook wel het menopauzebrein of brain fog genoemd. Het is geen officiële medische term, maar veel vrouwen herkennen het gevoel. Onderzoek wijst erop dat verschillende factoren hierbij een rol kunnen spelen. Denk aan hormonale veranderingen, slaap, stress en de mentale belasting die vaak bij deze levensfase hoort. Wat is het menopauzebrein? Het menopauzebrein is een informele verzamelterm voor veranderingen in onder andere aandacht, geheugen en informatieverwerking die sommige vrouwen tijdens de overgang merken. Je kunt bijvoorbeeld ervaren dat je: vaker iets vergeet; minder gemakkelijk je aandacht bij één ding houdt; multitasken meer energie kost; soms naar een woord moet zoeken; een wat 'wazig' gevoel in je hoofd hebt; je op bepaalde momenten minder scherp voelt. Hoe sterk je deze veranderingen merkt, verschilt per persoon. Bij veel vrouwen blijven de veranderingen bovendien relatief mild en veranderen ze gedurende de verschillende fases van de overgang. Waarom kan je brein tijdens de overgang anders aanvoelen? Tijdens de overgang verandert niet alleen je menstruatiecyclus. Ook de hoeveelheden van verschillende hormonen veranderen. Vooral tijdens de perimenopauze kunnen de hoeveelheden oestrogeen en progesteron sterk schommelen. Oestrogeen speelt op verschillende plekken in het lichaam een rol, waaronder in de hersenen. Het is onder andere betrokken bij processen rondom: geheugen; aandacht; leren; stemming; slaap; temperatuurregulatie. Wanneer de hoeveelheid oestrogeen verandert, past het lichaam zich aan deze nieuwe hormonale situatie aan. Wil je eerst meer weten over deze hormonale veranderingen? Lees dan ook ons artikel over hormonen tijdens de overgang. Welke rol speelt oestrogeen in de hersenen? Oestrogeen is op verschillende plaatsen in de hersenen actief. Het hormoon heeft onder andere invloed op systemen waarbij neurotransmitters betrokken zijn. Voorbeelden daarvan zijn: serotonine, dat een rol speelt bij onder andere stemming; dopamine, dat betrokken is bij motivatie en aandacht; acetylcholine, dat een rol speelt bij geheugen en leren. Oestrogeen is daarnaast betrokken bij processen rondom de energievoorziening en communicatie van hersencellen. Onderzoekers bestuderen daarom hoe veranderingen in oestrogeen tijdens de overgang samenhangen met veranderingen die vrouwen in hun geheugen, aandacht en stemming kunnen merken. Onderzoek naar de hersenen tijdens de overgang Neurowetenschapper dr. Lisa Mosconi en haar collega's onderzochten hoe de hersenen tijdens verschillende levensfases veranderen. In een studie uit 2024 maakten zij met PET-scans de verdeling van oestrogeenreceptoren in de hersenen zichtbaar. De onderzoekers zagen verschillen in de beschikbaarheid van deze receptoren tussen verschillende fases van het hormonale verouderingsproces. Ze vonden daarnaast verbanden met onder andere cognitieve veranderingen en veranderingen in stemming. De resultaten ondersteunen het idee dat het brein zich tijdens de overgang aanpast aan veranderende hormoonspiegels. Tegelijkertijd is verder onderzoek nodig om beter te begrijpen wat deze veranderingen op langere termijn betekenen. Waardoor kan brain fog ontstaan? Er lijkt niet één enkele verklaring te zijn voor het gevoel van brain fog. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren tegelijkertijd een rol. Hormonale veranderingen Schommelingen in onder andere oestrogeen kunnen invloed hebben op hersensystemen die betrokken zijn bij aandacht, geheugen en stemming. Veranderingen in slaap Veel vrouwen merken tijdens de overgang dat hun nachtrust verandert. Je kunt bijvoorbeeld wakker worden doordat je 's nachts transpireert of het plotseling warm krijgt. Ook inslapen of doorslapen kan soms anders gaan dan je gewend bent. Minder goede slaap kan de volgende dag merkbaar zijn in je aandacht, geheugen en mentale scherpte. Stress De overgang valt voor veel vrouwen samen met een drukke levensfase. Werk, mantelzorg, kinderen, relaties of de zorg voor ouder wordende ouders kunnen allemaal mentale energie vragen. Mentale belasting Juist wanneer je veel verantwoordelijkheden hebt, kan het extra opvallen wanneer concentreren of schakelen tijdelijk wat meer moeite kost. Vaak is er dus geen sprake van één oorzaak, maar van een combinatie van factoren. Is het menopauzebrein hetzelfde als dementie? Nee. Het menopauzebrein en dementie zijn niet hetzelfde. Onderzoeker Pauline Maki beschrijft in een overzichtsartikel uit 2024 dat veranderingen in geheugen en concentratie tijdens de overgang over het algemeen relatief mild zijn. Bij het menopauzebrein gaat het bijvoorbeeld om: iets vaker naar woorden zoeken; merken dat multitasken meer moeite kost; tijdelijk minder scherp zijn; meer moeite hebben om je aandacht vast te houden. Dementie heeft een ander verloop en kan het zelfstandig functioneren steeds sterker beïnvloeden. Maak je je zorgen over duidelijke of toenemende veranderingen in je geheugen of dagelijks functioneren? Bespreek dit dan altijd met je huisarts. Merken alle vrouwen veranderingen in geheugen en concentratie? Nee. Iedere vrouw beleeft de overgang anders. Sommige vrouwen merken nauwelijks cognitieve veranderingen. Andere vrouwen merken gedurende een bepaalde periode duidelijk verschil in bijvoorbeeld concentratie, woordvinding of geheugen. Verschillende factoren kunnen daarbij een rol spelen, zoals: erfelijke aanleg; slaap; stress; algemene gezondheid; hoeveel mentale belasting je ervaart; andere veranderingen tijdens de overgang. Er bestaat daarom geen standaardverloop van het menopauzebrein. Wat kun je zelf doen voor je hersengezondheid? Je kunt de hormonale veranderingen tijdens de overgang niet voorkomen. Wel kun je aandacht besteden aan factoren die bijdragen aan je algemene hersengezondheid, zoals slaap, beweging, voeding, ontspanning en hart- en vaatgezondheid. Wil je breder lezen over leefstijl in deze periode? Bekijk dan onze leefstijltips tijdens de (peri)menopauze. 1. Geef prioriteit aan je nachtrust Slaap speelt een belangrijke rol bij geheugen, concentratie en het verwerken van informatie. Tijdens je slaap verwerken je hersenen onder andere informatie en herinneringen uit de dag. Tijdens de overgang kan je slaap om verschillende redenen veranderen. Denk bijvoorbeeld aan: nachtelijk transpireren; opvliegers; stress; veranderingen in stemming; veranderingen in je slaap-waakritme. Daarom is het zinvol om aandacht te besteden aan een regelmatig slaapritme. Praktische tips Probeer bijvoorbeeld: iedere dag ongeveer rond hetzelfde tijdstip naar bed te gaan en op te staan; je slaapkamer koel en goed geventileerd te houden; cafeïne later op de dag te beperken; bewust om te gaan met alcohol in de avond; schermgebruik vlak voor het slapen te beperken; een rustige avondroutine te ontwikkelen. Merk je langdurig grote veranderingen in je slaap? Bespreek dit dan met je huisarts. Meer lezen over veranderingen rondom de overgang? Bekijk dan ons artikel over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze. 2. Blijf regelmatig bewegen Regelmatig bewegen draagt bij aan je algemene gezondheid. Het is onder andere belangrijk voor: je conditie; hart en bloedvaten; spieren; botten; je dagelijkse fitheid. Daarnaast kan beweging prettig zijn voor ontspanning en je dagelijkse ritme. Je hoeft hiervoor niet iedere dag intensief te sporten. Denk bijvoorbeeld aan: wandelen; fietsen; zwemmen; yoga; krachttraining. Een combinatie van dagelijkse beweging, conditietraining en spierversterkende activiteiten vormt een goede basis. Merk je ook veranderingen rondom je gewrichten? Lees dan ons artikel over gewrichten tijdens de menopauze. 3. Kies voor een gezond en gevarieerd voedingspatroon Er bestaat geen speciaal 'menopauzebreindieet'. Een gevarieerd voedingspatroon draagt wel bij aan je algemene gezondheid. Kies regelmatig voor: groente; fruit; volkorenproducten; peulvruchten; noten; vis of andere eiwitbronnen; onverzadigde vetten. Omega 3-vetzuren komen onder andere voor in vette vis en passen binnen een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Voedingssupplementen zijn bedoeld als aanvulling op voeding en leefstijl. Ze zijn niet bedoeld als specifieke oplossing voor brain fog. 4. Blijf je hersenen uitdagen Je hersenen blijven gedurende je hele leven nieuwe verbindingen maken en zich aanpassen. Het kan daarom prettig zijn om jezelf mentaal actief te blijven uitdagen. Denk bijvoorbeeld aan: lezen; een nieuwe taal leren; muziek maken; een cursus volgen; puzzelen; nieuwe vaardigheden leren; sociale contacten onderhouden. Deze activiteiten hoeven niet specifiek gericht te zijn op de overgang. Zie ze vooral als onderdeel van een actieve en gevarieerde leefstijl. 5. Maak ruimte voor ontspanning Langdurige stress kan invloed hebben op hoe scherp en geconcentreerd je je voelt. De overgang valt bovendien vaak samen met een levensfase waarin veel tegelijk gebeurt. Het kan daarom waardevol zijn om bewust herstelmomenten in te plannen. Denk bijvoorbeeld aan: wandelen; mindfulness; ademhalingsoefeningen; yoga; tijd doorbrengen in de natuur; activiteiten doen waar je energie van krijgt; momenten zonder telefoon of laptop plannen. Je kunt de hormonale veranderingen hiermee niet sturen, maar ontspanning kan wel bijdragen aan je algemene welzijn. Meer praktische ideeën vind je in ons artikel over minder stress. 6. Besteed aandacht aan je hart- en vaatgezondheid De gezondheid van je hersenen en die van je hart en bloedvaten hangen met elkaar samen. Daarom is aandacht voor je algemene hart- en vaatgezondheid ook tijdens en na de overgang belangrijk. Een gezonde basis bestaat onder andere uit: niet roken; voldoende bewegen; gezond en gevarieerd eten; aandacht besteden aan een gezond lichaamsgewicht; je bloeddruk laten controleren wanneer daar aanleiding voor is. Gebruik je medicatie of heb je vragen over je persoonlijke gezondheid? Bespreek deze dan met je huisarts. Wil je meer weten over de overgang in het algemeen? Lees dan ook Menopauze: betekenis, veranderingen en alles wat je moet weten over de overgang. Kan hormoontherapie invloed hebben op brain fog? Er wordt onderzocht welke invloed menopauzale hormoontherapie (MHT) heeft op cognitieve functies tijdens de overgang. De onderzoeken die in dit artikel worden aangehaald geven geen eenduidig beeld. In sommige studies werden bij bepaalde groepen verschillen gevonden, terwijl andere onderzoeken weinig of geen verschil lieten zien. MHT wordt daarom niet uitsluitend ingezet met als doel het geheugen of de concentratie te veranderen. Slaap kan daarbij wel een indirecte rol spelen. Wanneer bijvoorbeeld opvliegers of nachtelijk transpireren invloed hebben op je slaap, kan een verandering in je nachtrust ook merkbaar zijn in hoe geconcentreerd je je overdag voelt. Of menopauzale hormoontherapie in jouw situatie passend is, is een persoonlijke medische afweging die je met je huisarts of gynaecoloog maakt. Meer uitleg over MHT en verschillende hormoonpreparaten vind je in ons artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze. Wanneer neem je contact op met de huisarts? Milde veranderingen in bijvoorbeeld woordvinding of concentratie kunnen tijdens de overgang voorkomen. Toch is het belangrijk om duidelijke of toenemende veranderingen niet automatisch aan de overgang toe te schrijven. Neem bijvoorbeeld contact op met je huisarts wanneer: je geheugen in korte tijd duidelijk verandert; je dagelijkse functioneren merkbaar moeilijker wordt; bekende handelingen opeens veel moeite kosten; je regelmatig de weg kwijtraakt op bekende plaatsen; mensen in je omgeving duidelijke veranderingen in je gedrag opmerken; je plotseling sterke hoofdpijn of neurologische veranderingen ervaart; je je zorgen maakt over je geheugen; veranderingen in slaap of stemming veel invloed hebben op je dagelijks leven. Je huisarts kan samen met jou beoordelen of verder onderzoek zinvol is. Veelgestelde vragen over het menopauzebrein Is menopauzebrein een officiële medische term? Nee. Menopauzebrein is een informele term voor veranderingen in bijvoorbeeld geheugen, aandacht, woordvinding en mentale scherpte die sommige vrouwen rond de overgang ervaren. De Engelse term brain fog wordt hiervoor ook vaak gebruikt. Is vergeetachtigheid tijdens de overgang normaal? Milde veranderingen in geheugen, aandacht en woordvinding worden tijdens de perimenopauze regelmatig gemeld. Hoeveel je hiervan merkt verschilt sterk per persoon. Merk je duidelijke veranderingen of maak je je zorgen? Bespreek die dan met je huisarts. Hoe lang duurt het menopauzebrein? Daar bestaat geen vaste duur voor. Bij sommige vrouwen zijn veranderingen slechts gedurende een bepaalde periode merkbaar. Bij anderen blijven ze langer aanwezig. Ook slaap, stress, algemene gezondheid en andere persoonlijke omstandigheden kunnen invloed hebben op hoe je je voelt. Is brain fog hetzelfde als dementie? Nee. Brain fog rond de overgang en dementie zijn niet hetzelfde. Bij brain fog gaat het meestal om relatief subtiele veranderingen in aandacht, woordvinding of geheugen. Bij dementie veranderen cognitieve functies op een andere manier en kan het dagelijks functioneren steeds sterker worden beïnvloed. Maak je je zorgen over duidelijke of toenemende geheugenveranderingen? Neem dan contact op met je huisarts. Kan hormoontherapie het geheugen verbeteren? Onderzoek naar de invloed van MHT op cognitieve functies geeft geen eenduidig antwoord. Hormoontherapie wordt daarom niet uitsluitend ingezet om geheugen of concentratie te veranderen. Of MHT om andere redenen bij je past, bespreek je met een huisarts of gynaecoloog. Kan minder goede slaap invloed hebben op brain fog? Ja, slaap speelt een belangrijke rol bij aandacht, geheugen en informatieverwerking. Merk je dat je tijdens de overgang minder goed slaapt, dan kan dit ook merkbaar zijn in hoe scherp en geconcentreerd je je overdag voelt. Conclusie Het menopauzebrein is een herkenbare term voor veranderingen in onder andere geheugen, concentratie, woordvinding en mentale scherpte tijdens de overgang. Onderzoek laat zien dat de hersenen tijdens deze levensfase reageren op veranderingen in de hormonale omgeving. Tegelijkertijd spelen ook factoren als slaap, stress, mentale belasting en algemene gezondheid een rol. Onderzoek van onder andere dr. Lisa Mosconi biedt meer inzicht in hoe oestrogeenreceptoren in de hersenen tijdens deze levensfase veranderen. Ook benadrukt onderzoeker Pauline Maki dat de cognitieve veranderingen die veel vrouwen tijdens de overgang ervaren niet hetzelfde zijn als dementie. Voldoende slaap, regelmatig bewegen, gevarieerd eten, ruimte voor ontspanning en aandacht voor je algemene gezondheid vormen een goede basis voor je hersengezondheid. Merk je duidelijke veranderingen, worden ze sterker of maak je je zorgen? Bespreek die dan met je huisarts. Gerelateerde artikelen Wil je meer weten over de overgang en veranderingen in je lichaam? Lees dan ook: Menopauze: betekenis, veranderingen en alles wat je moet weten over de overgang De 4 fases van de overgang Hormonen tijdens de overgang Veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze Leefstijltips tijdens de (peri)menopauze Bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze Disclaimer Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Trek op basis van deze informatie geen zelfstandige conclusies over je persoonlijke gezondheid en wijzig medicatie of medische begeleiding niet zonder overleg met een gekwalificeerde zorgverlener. Neem bij vragen of zorgen over je gezondheid, geheugen, medicatie of hormoontherapie contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener. Bronnen Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard De overgang. https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: Identification and Management (NG23). https://www.nice.org.uk/guidance/ng23 Maki PM, Jaff NG. Menopause and brain fog: how to counsel and treat midlife women. Menopause. 2024. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38888619/ Mosconi L, Nerattini M, Matthews DC, et al. In vivo brain estrogen receptor density by neuroendocrine aging and relationships with cognition and symptomatology. Scientific Reports. 2024. https://www.nature.com/articles/s41598-024-62820-7 Andy C, Nerattini M, Jett S, et al. Systematic review and meta-analysis of the effects of menopause hormone therapy on cognition. Frontiers in Endocrinology. 2024. https://www.frontiersin.org/journals/endocrinology/articles/10.3389/fendo.2024.1350318/full
Lees meer
