.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
Dit is een informatiepagina over de overgang. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support.
De overgang bestaat uit verschillende fases. Vaak wordt gesproken over de premenopauze, perimenopauze, menopauze en postmenopauze. Tijdens deze levensfase verandert de werking van je eierstokken en kunnen hormoonspiegels gaan schommelen.
Dat kun je op verschillende manieren merken. Denk bijvoorbeeld aan veranderingen in je menstruatiecyclus, opvliegers, nachtelijk transpireren, anders slapen of wisselende stemmingen. Iedere vrouw beleeft deze periode anders.
Overgang en menopauze: wat is het verschil?
De woorden overgang en menopauze worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.
De overgang is de hele periode waarin het lichaam geleidelijk verandert van de vruchtbare naar de niet-vruchtbare levensfase. Deze periode beslaat meestal meerdere jaren. Wanneer deze precies begint en hoe lang ze duurt, verschilt per vrouw.
De menopauze is één specifiek moment: je laatste menstruatie. Pas nadat je twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd, kun je achteraf vaststellen dat de menopauze heeft plaatsgevonden.
Wil je meer weten over wat de menopauze precies betekent? Lees dan ook ons uitgebreide artikel over de betekenis van de menopauze en de verschillende fases van de overgang.
Welke vier fases kent de overgang?
De overgang wordt vaak onderverdeeld in vier fases:
- Premenopauze
- Perimenopauze
- Menopauze
- Postmenopauze
De grenzen tussen deze fases zijn niet altijd scherp. Het verloop kan bovendien sterk verschillen. De ene vrouw merkt maar weinig veranderingen, terwijl een ander duidelijk ervaart dat haar lichaam een nieuwe levensfase ingaat.
1. Premenopauze: de periode vóór de overgang
De premenopauze is de levensfase vóórdat de overgang begint. Je eierstokken functioneren nog, je menstruatie verloopt meestal regelmatig en je bent nog vruchtbaar.
Aan het einde van de dertig of begin veertig kunnen geleidelijk veranderingen ontstaan. Niet iedere menstruatiecyclus verloopt bijvoorbeeld nog precies hetzelfde. Een cyclus kan wat korter of langer worden of anders aanvoelen dan je gewend bent.
Dat betekent niet automatisch dat de overgang al is begonnen. Het lichaam verandert gedurende je hele volwassen leven en de verschillen tussen vrouwen zijn groot.
Wat kun je merken?
Tijdens de premenopauze:
- is je menstruatie meestal nog regelmatig;
- vinden eisprongen doorgaans nog plaats;
- ben je nog vruchtbaar;
- zijn duidelijke overgangsverschijnselen meestal nog niet aanwezig.
Sommige vrouwen merken dat ze gevoeliger worden voor hormonale schommelingen rondom hun menstruatie. Ook dat kan per maand verschillen.
Waarom is een gezonde leefstijl juist nu belangrijk?
Ook wanneer je nog weinig veranderingen merkt, is aandacht voor je gezondheid waardevol.
Voldoende bewegen, gevarieerd eten, voldoende slapen en regelmatig ontspannen dragen bij aan je algemene gezondheid en welzijn. Daarmee geef je jezelf een goede basis voor de veranderingen die in een volgende levensfase kunnen plaatsvinden.
2. Perimenopauze: de eerste fase van de overgang
De perimenopauze is de fase waarin de overgang daadwerkelijk op gang komt. Bij veel vrouwen gebeurt dit ergens tussen het 45e en 55e levensjaar, al verschilt het exacte moment sterk.
Tijdens de perimenopauze reageren de eierstokken minder voorspelbaar op hormonale signalen. Hierdoor kunnen onder andere de hoeveelheden oestradiol en progesteron veranderen en sterker schommelen. Ook vinden eisprongen minder regelmatig plaats.
Deze veranderingen kunnen merkbaar worden in je cyclus en in hoe je je gedurende de maand voelt.
Wat kun je tijdens de perimenopauze merken?
Veelvoorkomende veranderingen en overgangsverschijnselen zijn:
- een minder regelmatige menstruatie;
- kortere of langere cycli;
- meer of minder bloedverlies dan je gewend bent;
- opvliegers;
- nachtelijk transpireren;
- anders of minder goed slapen;
- wisselende stemmingen;
- korte momenten van vermoeidheid;
- moeite om je aandacht erbij te houden.
Niet iedere vrouw merkt al deze veranderingen en ook de intensiteit kan van periode tot periode verschillen.
Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan ook ons uitgebreide artikel over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze.
Hoe lang duurt de perimenopauze?
De duur van de perimenopauze verschilt per vrouw.
Vaak wordt uitgegaan van ongeveer vier tot acht jaar, maar een kortere of langere periode is ook mogelijk. Hormonale veranderingen verlopen namelijk niet volgens een vaste kalender.
Het is bovendien belangrijk om te weten dat je tijdens de perimenopauze nog zwanger kunt worden. Zolang er nog eisprongen plaatsvinden, is zwangerschap mogelijk. Heb je geen kinderwens, bespreek dan met je huisarts welke vorm van anticonceptie bij jouw situatie past.
Wat kun je in deze fase zelf doen?
Je lichaam maakt in deze fase een natuurlijk veranderingsproces door. Een gezonde basis blijft daarom belangrijk.
Denk bijvoorbeeld aan:
- voldoende bewegen;
- gezond en gevarieerd eten;
- voldoende eiwitten binnenkrijgen;
- aandacht besteden aan slaap;
- regelmatig ontspannen;
- tijd nemen voor herstel na drukke periodes.
Merk je veranderingen die veel invloed hebben op je dagelijks leven? Bespreek ze dan met je huisarts. Samen kun je bekijken welke mogelijkheden bij jouw persoonlijke situatie passen.
3. Menopauze: het moment van je laatste menstruatie
De menopauze is geen fase die meerdere jaren duurt, maar één specifiek moment: je laatste menstruatie.
Omdat je pas achteraf weet dat een menstruatie daadwerkelijk de laatste was, wordt de menopauze vastgesteld nadat je twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd.
De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen dit moment bereiken ligt rond de 51 jaar, maar dit verschilt sterk per persoon.
Wat gebeurt er rond de menopauze?
Rond deze periode neemt de activiteit van de eierstokken verder af. Daardoor worden er uiteindelijk minder oestrogeen en progesteron geproduceerd.
De sterke hormonale schommelingen uit de perimenopauze worden na verloop van tijd meestal minder. De hoeveelheden van bepaalde hormonen blijven vervolgens lager dan vóór de overgang.
Ook rond de menopauze kunnen verschillende overgangsverschijnselen aanwezig zijn.
Je kunt bijvoorbeeld merken:
- opvliegers;
- nachtelijk transpireren;
- korte momenten van vermoeidheid;
- wisselende stemmingen;
- veranderingen in je slaap;
- veranderingen in je concentratie;
- vaginale droogheid;
- verandering in zin in seks.
Hoe lang deze veranderingen aanwezig blijven, verschilt sterk per vrouw.
Lees meer over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze.
4. Postmenopauze: de jaren na de menopauze
De postmenopauze begint nadat je twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd en de menopauze daarmee achteraf is vastgesteld.
Deze levensfase duurt vervolgens de rest van je leven.
De grote hormoonschommelingen uit de perimenopauze nemen meestal af, terwijl de hoeveelheden oestrogeen en progesteron lager blijven dan daarvoor.
Sommige veranderingen kunnen daardoor geleidelijk minder worden, terwijl andere langere tijd merkbaar blijven.
Welke veranderingen kun je merken?
Veel vrouwen merken dat bijvoorbeeld opvliegers en nachtelijk transpireren in de loop van de tijd afnemen.
Andere veranderingen kunnen langer aanwezig blijven, zoals:
- vaginale droogheid;
- een ander gevoel tijdens het vrijen;
- veranderingen rondom blaas en urinewegen;
- veranderingen van huid en slijmvliezen;
- verandering in libido.
Heb je te maken met vaginale droogheid? Lees dan ook ons artikel over een droge schede tijdens de menopauze.
Gezondheid na de menopauze
Na de menopauze verdient je gezondheid op de lange termijn extra aandacht.
Oestrogeen speelt op verschillende plekken in het lichaam een rol. Wanneer de hoeveelheid blijvend lager wordt, verandert er daarom meer dan alleen je menstruatiecyclus.
Zo verdienen onder andere de volgende onderdelen extra aandacht:
- je botten;
- je spieren;
- je hart en bloedvaten;
- je lichaamsgewicht;
- voldoende beweging;
- een volwaardig voedingspatroon.
Regelmatig bewegen, inclusief krachttraining, voldoende eiwitten eten en gevarieerd eten zijn onderdelen van een gezonde leefstijl tijdens deze levensfase.
Heb je vragen over je persoonlijke gezondheid? Bespreek die dan met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Hoe weet je in welke fase van de overgang je zit?
Het is niet altijd mogelijk om één exact moment aan te wijzen waarop je van de ene naar de andere fase gaat.
Bij veel vrouwen geven leeftijd en veranderingen in het menstruatiepatroon al veel informatie.
Je kunt bijvoorbeeld letten op:
- veranderingen in de lengte van je menstruatiecyclus;
- meer of minder bloedverlies dan je gewend bent;
- opvliegers;
- nachtelijk transpireren;
- veranderingen in je slaap;
- wisselende stemmingen.
Door je menstruatie bij te houden in een app, agenda of kalender krijg je vaak meer inzicht in veranderingen gedurende de tijd.
Is een hormoontest nodig?
Veel vrouwen vragen zich af of een bloedtest kan aangeven waar zij zich in de overgang bevinden.
Bij vrouwen boven de 45 wordt meestal gekeken naar een combinatie van leeftijd, veranderingen in het menstruatiepatroon en wat iemand zelf merkt.
Hormoonspiegels kunnen tijdens de perimenopauze sterk van dag tot dag en van maand tot maand schommelen. Eén meetmoment geeft daardoor niet altijd een duidelijk beeld.
Een arts kan beoordelen of aanvullend onderzoek in jouw persoonlijke situatie zinvol is.
Wat kun je zelf doen tijdens de verschillende fases?
De overgang is een natuurlijk onderdeel van het leven. Je kunt je lichaam tijdens deze periode ondersteunen door aandacht te besteden aan je algemene gezondheid en vitaliteit.
Tijdens alle fases is het zinvol om aandacht te hebben voor:
- voldoende dagelijkse beweging;
- krachttraining;
- een gezond en gevarieerd voedingspatroon;
- voldoende eiwitten;
- ontspanning en herstel;
- een gezond lichaamsgewicht;
- voldoende slaap.
Er bestaat geen aanpak die voor iedere vrouw hetzelfde werkt. Kijk daarom vooral naar wat bij jouw lichaam, leefstijl en levensfase past.
Heb je veel aan je hoofd? Dan kan bewust tijd maken voor ontspanning prettig zijn. Lees ook ons artikel over minder stress.
Wanneer bespreek je hormoontherapie met je huisarts?
Niet iedere vrouw heeft tijdens de overgang medische ondersteuning nodig.
Hebben de veranderingen rond de overgang veel invloed op je dagelijks leven? Dan kun je dit met je huisarts of gynaecoloog bespreken.
Een arts kan samen met jou kijken naar verschillende mogelijkheden. Menopauzale hormoontherapie (MHT) kan daarbij een onderwerp van gesprek zijn. Of hormoontherapie bij jou past, hangt af van je persoonlijke situatie en bespreek je altijd met een gekwalificeerde zorgverlener.
Wil je hier meer over weten? Lees dan ook ons uitgebreide artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze zodra dit is gepubliceerd.
Wanneer neem je contact op met de huisarts?
Veel veranderingen rond de overgang horen bij deze natuurlijke levensfase. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om medisch advies te vragen.
Neem bijvoorbeeld contact op met je huisarts wanneer je:
- veel meer of langduriger vaginaal bloedverlies hebt dan je gewend bent;
- opnieuw bloedverlies krijgt nadat je al een jaar niet meer hebt gemenstrueerd;
- bloedverlies hebt na seks;
- plotseling sterke buik- of bekkenpijn ervaart;
- gedurende langere tijd opvallend weinig energie hebt of je niet goed voelt;
- veranderingen ervaart die je dagelijks functioneren sterk beïnvloeden;
- twijfelt over de oorzaak van veranderingen in je lichaam.
Ook wanneer je je ergens zorgen over maakt, kun je altijd contact opnemen met je huisarts.
Veelgestelde vragen over de fases van de overgang
Wanneer begint de overgang meestal?
Bij veel vrouwen begint de overgang ergens tussen de 45 en 55 jaar. Wanneer de eerste veranderingen optreden, verschilt echter sterk per persoon.
Is de premenopauze hetzelfde als de perimenopauze?
Nee.
De premenopauze is de levensfase vóórdat de overgang op gang komt. De perimenopauze is de fase waarin de hormonale veranderingen duidelijker worden en je veranderingen in je cyclus en lichaam kunt gaan merken.
Kun je nog zwanger worden tijdens de perimenopauze?
Ja. Zolang er nog eisprongen plaatsvinden, is zwangerschap mogelijk.
Heb je geen kinderwens? Bespreek met je huisarts welke anticonceptie voor jou geschikt is en hoe lang je deze het beste kunt blijven gebruiken.
Hoe lang duurt de overgang gemiddeld?
De totale duur verschilt sterk per vrouw. Vaak wordt gesproken over meerdere jaren vanaf de eerste veranderingen in de perimenopauze tot de jaren na de laatste menstruatie.
Het verloop is echter persoonlijk en laat zich niet precies voorspellen.
Merken alle vrouwen evenveel van de overgang?
Nee. De ene vrouw merkt relatief weinig veranderingen, terwijl een ander duidelijk ervaart dat de overgang invloed heeft op haar dagelijks leven.
Ook binnen één persoon kan dit per periode veranderen.
Conclusie
De overgang vindt niet van de ene op de andere dag plaats. Het lichaam doorloopt verschillende fases: premenopauze, perimenopauze, menopauze en postmenopauze.
Tijdens deze fases veranderen onder andere je menstruatiecyclus en hormoonspiegels. Dat kan merkbaar zijn in bijvoorbeeld je slaap, temperatuurregulatie, stemming en energie.
Door te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, kun je veranderingen vaak beter plaatsen. Een gezonde leefstijl met voldoende beweging, gevarieerde voeding, voldoende slaap en ruimte voor ontspanning vormt daarbij een goede basis.
Merk je veranderingen die je dagelijks leven sterk beïnvloeden of maak je je zorgen over je gezondheid? Bespreek die dan met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Medische disclaimer
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Gebruik deze informatie niet om zelf conclusies te trekken over je gezondheid of om wijzigingen aan te brengen in medicatie of medische begeleiding. Neem bij vragen over je gezondheid, medicatie of supplementen contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
-
Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard De overgang.
https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang -
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: Identification and Management (NG23).
https://www.nice.org.uk/guidance/ng23 -
The Menopause Society. The 2022 Hormone Therapy Position Statement of The Menopause Society. Menopause. 2022;29(7):767-794.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35797481/ -
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Compounded Bioidentical Menopausal Hormone Therapy. Clinical Consensus No. 6. 2023.
https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/clinical-consensus/articles/2023/11/compounded-bioidentical-menopausal-hormone-therapy -
European Menopause and Andropause Society (EMAS). Menopause and postmenopausal health.
https://emas-online.org/ -
Voedingscentrum. Vitamine D voor vrouwen vanaf 50 jaar.
https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/heeft-een-vitale-50-plusser-extra-vitamines-nodig.aspx
