Het menopauze taboe: tijd om de stilte over de overgang te doorbreken

Dit is een informatiepagina. Viv Support heeft geen producten die bestemd zijn voor deze indicatie of toepassing.

Praten over opvliegers, nachtzweten, vaginale droogheid, slecht slapen of veranderingen in je stemming is niet voor iedereen makkelijk. Zeker niet wanneer die veranderingen invloed hebben op je werk, relatie, seksualiteit of zelfbeeld.

Toch is openheid belangrijk. De overgang is een normale levensfase, maar de klachten die daarbij kunnen optreden zijn soms behoorlijk belastend. Je hoeft hinderlijke klachten niet weg te wuiven als iets waar je ‘gewoon doorheen moet’.

Ook op de werkvloer blijkt de overgang nog lang niet altijd eenvoudig bespreekbaar. Nederlands onderzoek laat zien dat overgangsklachten bij een deel van de vrouwen daadwerkelijk invloed hebben op hun functioneren op het werk.

Wat bedoelen we met het menopauze taboe?

Met het menopauze taboe bedoelen we de schaamte, terughoudendheid of stilte die rondom de overgang en overgangsklachten kan bestaan.

Dat kan verschillende vormen aannemen. Misschien vind je het lastig om tegen collega's te zeggen dat je na een slechte nacht minder scherp bent. Misschien praat je liever niet over vaginale droogheid met je huisarts. Of misschien denk je dat je je niet zo moet aanstellen omdat ‘iedere vrouw hier toch doorheen gaat’.

Juist die gedachten kunnen ervoor zorgen dat klachten langer onbesproken blijven.

Wil je eerst beter begrijpen wat de menopauze precies betekent? Lees dan ons artikel over de betekenis van de menopauze en de overgang.

De overgang is meer dan alleen opvliegers

De menopauze is het moment van de laatste spontane menstruatie. Dit moment wordt achteraf vastgesteld nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is. De overgang is de bredere periode rondom die laatste menstruatie.

Tijdens de perimenopauze verandert de werking van de eierstokken en kunnen hormonen zoals oestradiol sterk schommelen. De eisprong wordt minder voorspelbaar en uiteindelijk produceren de eierstokken veel minder oestradiol en progesteron.

Veelvoorkomende veranderingen zijn onder andere:

• opvliegers;
• nachtzweten;
• veranderingen in het menstruatiepatroon;
• slechter slapen;
• vaginale droogheid;
• veranderingen in stemming;
• concentratie- of geheugenproblemen;
• veranderingen in libido;
• spier- of gewrichtsklachten.

Opvliegers, nachtzweten en genitourinaire klachten zoals vaginale droogheid behoren tot de klachten die het duidelijkst met de menopauze samenhangen. Andere klachten, zoals vermoeidheid, somberheid en concentratieproblemen, kunnen meerdere oorzaken hebben.

Een uitgebreider overzicht vind je in ons artikel over veelvoorkomende menopauzesymptomen.

Botontkalking en hart- en vaatziekten zijn geen overgangssymptomen

Na de menopauze verandert ook een aantal gezondheidsrisico's. Door de lagere oestrogeenblootstelling versnelt bijvoorbeeld het botverlies. Ook veranderen rond deze levensfase verschillende cardiometabole risicofactoren.

Osteoporose en hart- en vaatziekten moet je echter niet op één lijn zetten met symptomen zoals een opvlieger of nachtzweten. Het zijn aandoeningen en gezondheidsrisico's waarbij ook leeftijd, erfelijkheid, leefstijl, bloeddruk, cholesterol, roken en andere factoren een belangrijke rol spelen.

Waarom praten sommige vrouwen niet over de overgang?

Er is niet één oorzaak voor het menopauze taboe. Persoonlijke, sociale en culturele factoren kunnen allemaal een rol spelen.

Sommige vrouwen:

• herkennen hun klachten niet als mogelijke overgangsklachten;
• vinden bepaalde onderwerpen te persoonlijk om te bespreken;
• zijn bang om op het werk als minder belastbaar te worden gezien;
• denken dat overgangsklachten simpelweg geaccepteerd moeten worden;
• weten niet welke ondersteuning of behandeling beschikbaar is;
• vinden het lastig om seksualiteit, stemming of vaginale klachten ter sprake te brengen.

Daarbij is niet iedere klacht zichtbaar. Een opvlieger kan voor anderen merkbaar zijn, maar een slechte nachtrust, vaginale droogheid, angstige gevoelens of concentratieproblemen vaak niet.

Dat kan het extra lastig maken om uit te leggen waarom je je anders voelt.

Overgangsklachten worden niet altijd voldoende herkend

Het is belangrijk om overgangsklachten serieus te nemen, maar ook om niet iedere verandering automatisch aan de overgang toe te schrijven.

Slaapproblemen, vermoeidheid, hartkloppingen, somberheid of haarverlies kunnen bijvoorbeeld óók samenhangen met schildklierproblemen, ijzergebrek, slaapapneu, medicatie, depressie of andere aandoeningen.

Goede zorg begint daarom niet met de conclusie dat ‘het je hormonen wel zullen zijn’, maar met luisteren naar het hele verhaal.

Daarbij gaat het onder andere om:

• je leeftijd;
• je menstruatiepatroon;
• welke klachten je ervaart;
• hoe lang die bestaan;
• hoeveel hinder je ervan hebt;
• je medische voorgeschiedenis;
• medicatie en anticonceptie;
• mogelijke andere oorzaken.

Je hoeft dus niet te kiezen tussen ‘het zit tussen mijn oren’ en ‘het zijn mijn hormonen’. De werkelijkheid is vaak genuanceerder.

Het menopauze taboe op de werkvloer

De overgang kan ook invloed hebben op werk. Denk bijvoorbeeld aan een slechte nachtrust, concentratieproblemen, opvliegers tijdens een vergadering of de behoefte om je kleding te verwisselen na hevig nachtzweten.

Uit onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onder ruim 12.000 werkende vrouwen tussen 40 en 66 jaar bleek dat meer dan één op de drie werkende vrouwen in de overgang beperkingen in het functioneren op het werk ervoer door overgangsklachten.

Van de vrouwen die beperkingen ervoeren, besprak minder dan de helft de klachten op het werk.

Ook onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO laat zien dat gezondheid rond vrouwelijke levensfasen niet altijd gemakkelijk bespreekbaar is. In 2025 gaf 35% van vrouwelijke werknemers met hormoongerelateerde klachten rond menstruatie, zwangerschap of overgang aan deze klachten op het werk verborgen te houden.

Dat ondersteunt het idee dat er nog ruimte is voor meer kennis en openheid.

Wat kan een werkgever doen?

Er bestaat nog geen sterk bewijs dat één specifiek ‘menopauzebeleid’ voor iedere organisatie de oplossing is. Wel kunnen werkgevers praktische omstandigheden creëren waarin medewerkers makkelijker aangeven wat ze nodig hebben.

Denk bijvoorbeeld aan:

• ruimte voor een vertrouwelijk gesprek;
• kennis over de overgang bij leidinggevenden;
• toegang tot de bedrijfsarts;
• voldoende ventilatie en temperatuurregeling waar mogelijk;
• flexibiliteit wanneer slaapproblemen tijdelijk veel invloed hebben;
• mogelijkheden om werkzaamheden of werktijden in overleg tijdelijk aan te passen.

Niet iedere vrouw wil haar overgang bespreken op het werk. Dat hoeft ook niet. Het doel is niet dat iedereen persoonlijke medische informatie deelt, maar dat er ruimte is voor ondersteuning wanneer iemand daar behoefte aan heeft.

Wat helpt om het menopauze taboe te doorbreken?

1. Betrouwbare informatie

Weten wat wel en niet bij de overgang kan passen, helpt om veranderingen beter te herkennen.

Goede informatie voorkomt tegelijkertijd dat ieder probleem automatisch aan hormonen wordt toegeschreven.

2. Praten zonder klachten te bagatelliseren

Zinnen als ‘het hoort erbij’ of ‘iedere vrouw krijgt dit’ kunnen goed bedoeld zijn, maar helpen niet wanneer iemand nauwelijks slaapt of haar dagelijks functioneren ziet veranderen.

De overgang is normaal. Ernstige hinder hoeft daarom nog niet genegeerd te worden.

3. Maak concrete klachten bespreekbaar

Je hoeft niet meteen te beginnen met: ‘Ik zit in de menopauze.’

Je kunt ook concreet benoemen wat er gebeurt:

‘Ik slaap de laatste tijd slecht door nachtzweten.’

Of:

‘Ik merk dat mijn concentratie na een slechte nacht minder is.’

Dat maakt het vaak makkelijker om te bespreken welke ondersteuning prettig zou zijn.

4. Zoek medische hulp als klachten veel invloed hebben

Er zijn verschillende manieren om overgangsklachten te behandelen of ermee om te gaan. Welke aanpak passend is, hangt af van de klacht en je persoonlijke situatie.

Daarbij kan het gaan om leefstijl, cognitieve gedragstherapie, lokale behandeling van vaginale klachten, niet-hormonale medicatie of menopauzale hormoontherapie.

Hormoontherapie mag onderdeel zijn van het gesprek

Menopauzale hormoontherapie, ook HRT of MHT genoemd, is een reguliere medische behandeloptie.

Systemische hormoontherapie is de effectiefste behandeling voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten.

Dat betekent niet dat iedere vrouw hormoontherapie nodig heeft of dat het voor iedereen geschikt is.

De baten en risico's hangen onder meer af van:

• je leeftijd;
• de tijd sinds de menopauze;
• het type hormoon;
• de dosis;
• de toedieningsvorm;
• hoe lang de behandeling wordt gebruikt;
• je persoonlijke en familiegeschiedenis;
• risicofactoren voor onder andere trombose, hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker.

De Nederlandse NHG-Standaard adviseert om hormoontherapie te overwegen bij hinderlijke vasomotorische klachten die het dagelijks leven beperken, waarbij arts en patiënt samen de verwachte voordelen en risico's afwegen.

Hormoontherapie verdient daarom geen automatische afwijzing, maar ook geen voorstelling als risicoloze of voor iedereen noodzakelijke oplossing.

En hoe zit het met bio-identieke hormonen?

De term bio-identiek zorgt regelmatig voor verwarring.

Bio-identieke hormonen hebben dezelfde chemische structuur als hormonen die het lichaam zelf aanmaakt. Geregistreerd 17β-oestradiol en gemicroniseerd progesteron zijn voorbeelden van bio-identieke hormonen die binnen de reguliere medische zorg worden gebruikt.

Maar bio-identiek betekent niet automatisch veiliger, natuurlijker of beter.

Daarnaast is er een belangrijk verschil tussen geregistreerde hormoongeneesmiddelen en individueel samengestelde, oftewel compounded, bio-identieke hormonen. Voor die laatste categorie bestaat minder zekerheid over onder andere dosering, kwaliteit en veiligheid. Internationale medische organisaties adviseren ze daarom niet routinematig boven geregistreerde hormoontherapie.

Wil je precies weten hoe dit zit? Lees dan ons uitgebreide artikel over bio-identieke hormonen tijdens de overgang.

Leefstijl blijft belangrijk, maar is niet de enige optie

Gezond eten, regelmatig bewegen, krachttraining, voldoende slaap en niet roken zijn belangrijk voor je gezondheid tijdens en na de overgang.

Dat betekent niet dat je overgangsklachten krijgt doordat je ‘niet gezond genoeg leeft’. Ook kun je ernstige opvliegers of vaginale klachten niet altijd oplossen met leefstijl alleen.

Leefstijl en medische behandeling hoeven bovendien geen tegenpolen te zijn. Ze kunnen naast elkaar bestaan.

Meer praktische informatie vind je in ons artikel met leefstijltips tijdens de perimenopauze.

Wanneer contact opnemen met de huisarts?

Je hoeft niet te wachten totdat overgangsklachten onhoudbaar worden.

Neem bijvoorbeeld contact op met je huisarts wanneer:

• klachten je dagelijks functioneren duidelijk beperken;
• je veel last hebt van opvliegers of nachtzweten;
• slaapproblemen langdurig aanhouden;
• je ernstige somberheid, angst of andere psychische klachten ervaart;
• vaginale droogheid, pijn tijdens seks of urinewegklachten blijven bestaan;
• je vóór je 45e duidelijke overgangsklachten krijgt, en zeker vóór je 40e;
• je zeer hevig of langdurig vaginaal bloedverlies hebt;
• je bloed verliest tussen menstruaties of na seks;
• je na twaalf maanden zonder menstruatie opnieuw bloed verliest;
• je niet zeker weet of je klachten door de overgang komen.

Iedere vaginale bloeding na de menopauze moet medisch worden beoordeeld.

Bij ernstige psychische klachten of suïcidale gedachten is directe professionele hulp nodig.

Veelgestelde vragen over het menopauze taboe

Waarom is praten over de overgang belangrijk?

Omdat overgangsklachten invloed kunnen hebben op slaap, welzijn, relaties en werk. Openheid kan helpen om klachten eerder te herkennen, betrouwbare informatie te vinden en zo nodig passende zorg of ondersteuning te bespreken.

Heeft iedere vrouw veel last van de overgang?

Nee. De ervaring verschilt sterk. Sommige vrouwen hebben weinig klachten, terwijl anderen jarenlang hinderlijke klachten ervaren.

Zijn overgangsklachten iets waar je gewoon doorheen moet?

Niet per se. De overgang is een normale levensfase, maar klachten die je dagelijks functioneren beperken verdienen aandacht. Er bestaan verschillende niet-medicamenteuze en medische behandelopties.

Is hormoontherapie gevaarlijk?

Dat is te zwart-wit gesteld. Hormoontherapie heeft zowel voordelen als mogelijke risico's. Die verschillen per persoon en per type behandeling. Bij hinderlijke opvliegers en nachtzweten kan hormoontherapie na een individuele afweging een passende behandeling zijn.

Zijn bio-identieke hormonen veiliger?

Niet automatisch. De term bio-identiek beschrijft de chemische structuur. Geregistreerd oestradiol en gemicroniseerd progesteron worden regulier gebruikt, maar dat betekent niet dat ieder product met het label ‘bio-identiek’ veiliger is. Vooral individueel samengestelde preparaten moeten worden onderscheiden van geregistreerde geneesmiddelen.

Moet ik mijn overgang met mijn werkgever bespreken?

Nee, dat is een persoonlijke keuze. Wanneer klachten je werk beïnvloeden, kan een gesprek met bijvoorbeeld je leidinggevende, HR of bedrijfsarts wel helpen om te bekijken welke praktische ondersteuning mogelijk is.

Het menopauze taboe doorbreken begint met serieus nemen

De overgang hoeft geen onderwerp te zijn waarover je zwijgt, maar je hoeft er ook niet voortdurend over te praten. Het belangrijkste is dat er ruimte bestaat om vragen te stellen, klachten serieus te nemen en betrouwbare informatie en zorg te vinden wanneer je die nodig hebt.

Voor sommige vrouwen is uitleg en een aantal praktische aanpassingen voldoende. Anderen hebben baat bij medische behandeling. En weer anderen willen vooral erkenning en de vrijheid om zonder schaamte te zeggen wat er speelt.

De overgang is een normale levensfase. Dat maakt de klachten niet automatisch onbelangrijk.

Medische disclaimer

De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of supplementen, of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.

Bronnen

1. Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard De overgang. Huidige online versie, revisie 22 februari 2024. Geraadpleegd september 2026.
2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management. NICE guideline NG23. Laatst bijgewerkt 15 april 2026. Geraadpleegd september 2026.
3. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Werken tijdens de overgang. Gepubliceerd 31 mei 2022. Geraadpleegd september 2026.
4. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en TNO. 1 op 3 vrouwelijke werknemers met hormoongerelateerde klachten verbergt deze. Gepubliceerd 18 september 2025. Geraadpleegd september 2026.
5. American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Compounded Bioidentical Menopausal Hormone Therapy. Clinical Consensus No. 6. Obstetrics & Gynecology. 2023;142:1266–1273. Herbevestigd 2026.