.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
Merk je dat je menstruatie verandert, word je wakker door nachtzweten of heb je ineens vaker last van opvliegers? Dan kan de perimenopauze begonnen zijn.
Er zijn verschillende manieren om jezelf tijdens deze levensfase te ondersteunen. Gezonde voeding, beweging, krachttraining, slaap en niet roken zijn belangrijk voor je gezondheid. Bij hinderlijke overgangsklachten zijn daarnaast effectieve medische behandelingen beschikbaar. Voor supplementen en kruiden is het bewijs meestal beperkter.[1–3]
Wat passend is, hangt vooral af van welke klachten je hebt en hoeveel invloed ze op je dagelijks leven hebben.
Premenopauze of perimenopauze: wat bedoelen we?
De term premenopauze wordt online vaak gebruikt voor de jaren waarin de eerste overgangsveranderingen ontstaan.
Medisch is perimenopauze meestal de nauwkeurigere term wanneer je menstruatiepatroon begint te veranderen en overgangsklachten kunnen optreden.[1,2]
De menopauze is vervolgens je laatste spontane menstruatie. Welk moment dat was, weet je pas achteraf: nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is.[1,2]
Deze pagina gaat vooral over ondersteuning tijdens de perimenopauze. Wil je juist weten wanneer deze fase meestal begint? Lees dan ons artikel over de leeftijd waarop de perimenopauze kan beginnen.
Welke veranderingen kun je tijdens de perimenopauze merken?
De ervaring verschilt sterk per persoon.
Een veranderend menstruatiepatroon is een belangrijke aanwijzing. Daarnaast kunnen onder andere ontstaan:
- opvliegers;
- nachtzweten;
- vaginale droogheid;
- veranderingen in slaap;
- stemmingsveranderingen;
- concentratie- of geheugenproblemen;
- veranderingen in seksualiteit;
- spier- of gewrichtsklachten.[1,2]
Niet iedere klacht die rond deze leeftijd ontstaat, wordt automatisch door de overgang veroorzaakt.
Vermoeidheid, slecht slapen, haarverlies, hartkloppingen of somberheid kunnen bijvoorbeeld ook samenhangen met ijzergebrek, schildklierproblemen, slaapapneu, stress, medicatie of andere aandoeningen.[1]
Wil je een uitgebreider overzicht? Lees dan onze gids over overgangsverschijnselen.
Wat gebeurt er met je hormonen?
Tijdens de perimenopauze verandert de werking van de eierstokken.
Dat gebeurt niet volgens een vast patroon waarbij eerst progesteron en daarna oestrogeen simpelweg steeds verder dalen.
Oestradiol kan juist sterk fluctueren. In sommige cycli kan de hoeveelheid relatief hoog zijn en in andere lager. Tegelijkertijd worden eisprongen minder voorspelbaar.[1]
Omdat progesteron vooral na een eisprong wordt geproduceerd, verandert ook de progesteronproductie wanneer ovulaties vaker uitblijven of anders verlopen.
Het is daarom nauwkeuriger om te spreken over veranderende en fluctuerende hormoonproductie dan over een algemene ‘hormonale disbalans’.
Wat kun je zelf doen tijdens de perimenopauze?
Leefstijl kan de natuurlijke overgang niet voorkomen of je hormonen ‘resetten’. Wel zijn een aantal leefstijlfactoren goed onderbouwd voor je algemene gezondheid tijdens en na deze levensfase.[1]
1. Blijf bewegen
Regelmatige lichaamsbeweging ondersteunt onder andere:
- hart- en vaatgezondheid;
- conditie;
- spierkracht;
- botgezondheid;
- metabole gezondheid.
Probeer bewegen een vast onderdeel van je week te maken.
Dat hoeft niet altijd intensief te zijn. Wandelen, fietsen, zwemmen en andere vormen van bewegen tellen ook mee.
2. Doe aan krachttraining
Met het ouder worden neemt spiermassa geleidelijk af.
Krachttraining helpt spiermassa en spierkracht te behouden en is daarom juist rond de middelbare leeftijd waardevol.[1]
Combineer krachttraining bij voorkeur met voldoende eiwit uit je voeding.
3. Eet volwaardig en gevarieerd
Er bestaat geen specifiek ‘hormoondieet’ waarmee je de perimenopauze kunt stoppen.
Een goede basis bestaat uit onder andere:
- veel verschillende groenten en fruit;
- volkorenproducten;
- peulvruchten;
- noten en zaden;
- voldoende eiwit;
- voornamelijk onverzadigde vetten.
Dit ondersteunt onder andere hart- en vaatgezondheid, spieren en botten.
Meer praktische informatie vind je in ons artikel over voeding tijdens de premenopauze.
4. Besteed aandacht aan slaap
Slaapproblemen komen regelmatig voor rond de overgang.
Nachtzweten kan je wakker maken, maar ook stress, alcohol, stemming, slaapapneu, rusteloze benen en chronische slapeloosheid kunnen een rol spelen.
Een koelere slaapkamer, een regelmatig slaapritme en beperking van alcohol kunnen helpen.
Blijf je langdurig slecht slapen? Dan is het belangrijk om ook naar de oorzaak te kijken. Cognitieve gedragstherapie voor insomnia (CGT-I) is bij chronische slapeloosheid goed onderbouwd.[2]
Lees meer over slecht slapen tijdens de perimenopauze.
5. Rook niet en wees terughoudend met alcohol
Niet roken is een van de belangrijkste leefstijlmaatregelen voor je gezondheid op lange termijn.
Alcohol verhoogt dosisafhankelijk verschillende gezondheidsrisico's. Sommige vrouwen merken bovendien dat alcohol opvliegers of hun nachtrust beïnvloedt.
Je hoeft niet te drinken vanwege vermeende gezondheidsvoordelen tijdens de overgang.
Kun je overgangsklachten alleen met leefstijl behandelen?
Niet altijd.
Leefstijl is belangrijk voor gezondheid, maar moet niet worden voorgesteld als een gegarandeerde behandeling van overgangsklachten.[1]
Heb je bijvoorbeeld ernstige opvliegers, nachtzweten of vaginale klachten, dan bestaan er gerichtere en beter onderzochte behandelingen.
Je hoeft dus niet te denken dat je ‘nog gezonder moet leven’ wanneer klachten ondanks gezonde gewoonten blijven bestaan.
Wat helpt bij opvliegers en nachtzweten?
Menopauzale hormoontherapie (HRT/MHT) is de effectiefste behandeling voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten.[1,2]
Systemische HRT bevat oestrogeen. Wanneer je een baarmoeder hebt, is daarnaast doorgaans een progestageen nodig om het baarmoederslijmvlies te beschermen.[1]
Hormoontherapie kan onder andere worden toegediend via:
- pleisters;
- gel;
- spray;
- tabletten.
Welke behandeling het meest geschikt is, hangt af van je leeftijd, medische voorgeschiedenis, persoonlijke risico's, klachten en voorkeuren.
HRT heeft voordelen én mogelijke risico's. Bespreek daarom samen met je huisarts welke afweging in jouw situatie passend is.
Meer specifiek over warmte-aanvallen lees je in ons artikel over opvliegers en wat kan helpen.
Welke niet-hormonale behandelingen zijn er?
Hormoontherapie is niet voor iedereen gewenst of geschikt.
Afhankelijk van je klacht bestaan er ook niet-hormonale behandelopties.
Cognitieve gedragstherapie
NICE adviseert menopauzespecifieke cognitieve gedragstherapie als optie bij vasomotorische klachten en slaapproblemen rond de menopauze.[2]
CGT verandert de hormonale veranderingen niet, maar kan wel helpen om de hinder van klachten te verminderen.
Niet-hormonale medicijnen
Voor ernstige opvliegers bestaan daarnaast bepaalde niet-hormonale geneesmiddelen.
Welke middelen beschikbaar en geschikt zijn, hangt af van de individuele situatie. Bespreek dit met je huisarts.
Wat helpt bij vaginale droogheid?
Vaginale droogheid, irritatie en pijn tijdens seks kunnen tijdens en na de menopauze ontstaan door veranderingen in de weefsels van vulva, vagina en urinewegen.
Dit wordt ook wel het genitourinair syndroom van de menopauze (GSM) genoemd.
Glijmiddelen kunnen helpen bij seks en vaginale moisturizers kunnen regelmatig worden gebruikt.
Bij aanhoudende klachten is lokaal vaginaal oestrogeen een effectieve behandeling.[1,2]
In tegenstelling tot veel andere overgangsklachten verdwijnen genitourinaire klachten zonder behandeling niet noodzakelijk vanzelf.
Hoe zit het met fyto-oestrogenen?
Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen die een zwakke interactie met oestrogeenreceptoren kunnen hebben.
Ze komen bijvoorbeeld voor in:
- soja;
- tofu;
- tempeh;
- lijnzaad;
- verschillende peulvruchten.
Dat betekent niet dat deze voedingsmiddelen je eigen oestrogeenproductie verhogen of een ‘oestrogeentekort aanvullen’.
Voor soja-isoflavonen laten studies wisselende resultaten zien. Sommige onderzoeken vinden een kleine vermindering van opvliegers, terwijl andere geen overtuigend effect laten zien.[1]
Sojaproducten kunnen ondertussen gewoon onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon.
Kunnen supplementen helpen tijdens de perimenopauze?
Supplementen worden veel gebruikt rond de overgang, maar voor de meeste supplementen is het bewijs voor een relevant effect op overgangsklachten beperkt, wisselend of onvoldoende.[1]
The Menopause Society beveelt voedingssupplementen en kruiden daarom niet routinematig aan als behandeling van vasomotorische klachten.[1]
Er is bovendien een belangrijk verschil tussen:
- een vastgesteld tekort behandelen;
- een voedingsstof aanvullen wanneer je te weinig binnenkrijgt;
- een supplement gebruiken om overgangsklachten te behandelen.
Vitamine D kan bijvoorbeeld belangrijk zijn voor botgezondheid en er gelden in Nederland leeftijdsgebonden suppletieadviezen. Dat betekent niet dat vitamine D opvliegers behandelt.
Wat weten we over zwarte zilverkaars?
Zwarte zilverkaars (Actaea racemosa, ook Cimicifuga racemosa) wordt al lange tijd gebruikt bij overgangsklachten.
Het bewijs vraagt nuance.
De European Medicines Agency (EMA) erkent bepaalde specifieke gestandaardiseerde zwarte-zilverkaarsbereidingen als kruidengeneesmiddel voor onder andere opvliegers en hevig zweten.[3]
Dat betekent niet dat ieder voedingssupplement met zwarte zilverkaars dezelfde werking heeft.
Preparaten kunnen verschillen in:
- soort extract;
- extractiemethode;
- hoeveelheid;
- standaardisatie;
- samenstelling.
Onderzoek naar één specifiek preparaat kan daarom niet automatisch op ieder supplement worden toegepast.
Bij een voorgeschiedenis van leverproblemen is extra voorzichtigheid nodig. De EMA adviseert bij klachten die kunnen wijzen op leverschade het gebruik te stoppen en medische hulp te zoeken.[3]
En rode klaver?
Rode klaver bevat isoflavonen.
Sommige onderzoeken suggereren een kleine vermindering van opvliegers, maar de resultaten zijn wisselend en verschillen sterk tussen preparaten.[1]
Daarom kan rode klaver niet als bewezen behandeling van overgangsklachten worden gepresenteerd.
Voorzichtigheid is onder andere verstandig bij bepaalde hormoongevoelige aandoeningen en gebruik van antistollingsmiddelen.
Hoe zit het met monnikspeper?
Monnikspeper (Vitex agnus-castus) is vooral onderzocht bij premenstruele klachten.
Voor algemene overgangsklachten is het klinische bewijs minder overtuigend.
De claim dat monnikspeper ‘het overgangsproces ondersteunt’ is binnen supplementcommunicatie een on-hold gezondheidsclaim. Dat is iets anders dan onafhankelijk wetenschappelijk bewijs dat het kruid overgangsklachten behandelt.
En fluweelboon?
Fluweelboon (Mucuna pruriens) bevat onder andere L-DOPA.
Er is onvoldoende goed klinisch bewijs om fluweelboon als behandeling van algemene perimenopauzeklachten, vermoeidheid of verminderd libido aan te bevelen.
Ook hierbij geldt: een theoretisch werkingsmechanisme of on-hold claim is niet hetzelfde als aangetoonde klinische werkzaamheid.
Waar past Pre Menopause Support in dit verhaal?
Supplementen kunnen voor sommige vrouwen een bewuste aanvulling zijn, maar ze staan niet op hetzelfde bewijsniveau als bewezen medische behandelingen.
Viv Support heeft Pre Menopause Support. Volgens de huidige productinformatie bevat het product onder andere:
- zwarte zilverkaars;
- monnikspeper;
- mucuna pruriens;
- rode klaver.1
De huidige productcommunicatie gebruikt voor zwarte zilverkaars onder andere de on-hold claim dat het ondersteunt bij typische overgangsverschijnselen zoals opvliegers, nachtelijk transpireren, wisselende stemmingen en prikkelbare gevoelens.*
Voor monnikspeper wordt onder andere de on-hold claim gebruikt dat het het overgangsproces ondersteunt.*
*Evaluatie gezondheidsclaims is lopende.
Wil je vooral weten welke ingrediënten en hoeveelheden het product bevat? Bekijk dan de samenstelling van Pre Menopause Support.
Belangrijk: een supplement is geen vervanging voor medische beoordeling of behandeling.
Volgens de huidige productinformatie is Pre Menopause Support onder andere niet geschikt bij zwangerschap of borstvoeding, een huidige of eerdere leveraandoening, bepaalde hormoongevoelige tumoren en gebruik van bloedverdunnende medicatie. Bespreek gebruik met je huisarts of apotheker wanneer je medicijnen gebruikt of een medische aandoening hebt.1
1 De interne productinformatie vermeldt dat eerdere informatie over de exacte formule niet overal overeenkwam. Controleer vóór publicatie daarom nog één keer de actuele productsamenstelling op de verpakking en productpagina.
Heb je een hormoontest nodig?
Bij vrouwen van 45 jaar en ouder met een passend veranderd menstruatiepatroon en typische overgangsklachten is meestal geen hormoontest nodig om de perimenopauze vast te stellen.[2]
FSH en oestradiol kunnen tijdens deze fase sterk fluctueren.
Een FSH-bepaling kan in specifieke situaties wel worden overwogen, bijvoorbeeld tussen 40 en 45 jaar wanneer er overgangsklachten én veranderingen in de menstruatiecyclus zijn.[2]
Onder 40 jaar is gerichte medische beoordeling belangrijk wanneer de werking van de eierstokken mogelijk vroeg vermindert.
Meer hierover lees je in ons artikel over de leeftijd en herkenning van de perimenopauze.
Kun je nog zwanger worden tijdens de perimenopauze?
Ja.
Ovulaties worden minder voorspelbaar, maar kunnen nog steeds plaatsvinden.
Een onregelmatige menstruatie betekent daarom niet dat zwangerschap onmogelijk is.
Ook HRT is geen anticonceptie.
Heb je geen kinderwens? Bespreek dan met je huisarts welke vorm van anticonceptie in deze levensfase geschikt is.
Heb je juist wel een kinderwens? Wacht dan niet onnodig lang met medisch advies wanneer zwangerschap uitblijft. Vruchtbaarheid neemt al vóór de menopauze af met de leeftijd.
Hoe kies je welke ondersteuning bij jou past?
Begin bij je belangrijkste klacht, niet bij een algemene behoefte om je hormonen ‘in balans’ te brengen.
Bijvoorbeeld:
- vooral opvliegers en nachtzweten → bespreek leefstijl, HRT en niet-hormonale behandelingen;
- vooral vaginale droogheid → denk aan moisturizers, glijmiddel en eventueel lokaal vaginaal oestrogeen;
- vooral langdurig slecht slapen → kijk naar nachtzweten én andere oorzaken van insomnia;
- vooral veranderend bloedverlies → beoordeel eerst of diagnostiek nodig is;
- vooral vermoeidheid → kijk ook naar slaap, bloedverlies, ijzer, schildklier en andere mogelijke oorzaken.
Dat voorkomt dat heel verschillende klachten allemaal met dezelfde ‘hormoonondersteuning’ worden behandeld.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Neem contact op met je huisarts wanneer:
- overgangsklachten je slaap, werk, relaties of dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden;
- je vóór je 45e duidelijke overgangsverschijnselen en cyclusveranderingen krijgt;
- je vóór je 40e langere tijd niet of sterk onregelmatig menstrueert;
- je menstruaties zeer hevig of langdurig worden;
- je tussen menstruaties door bloed verliest;
- je na seks bloed verliest;
- je ernstige of nieuwe buik- of bekkenpijn hebt;
- je ernstige of aanhoudende somberheid of angst ervaart;
- je twijfelt of klachten daadwerkelijk bij de overgang horen;
- je hormoontherapie wilt bespreken;
- je supplementen wilt gebruiken terwijl je medicijnen gebruikt of een medische aandoening hebt.
Krijg je opnieuw vaginaal bloedverlies nadat je twaalf maanden niet hebt gemenstrueerd? Neem dan altijd contact op met je huisarts.
Bij hevig bloedverlies met flauwvallen of ernstige duizeligheid, ernstige pijn op de borst of benauwdheid of suïcidale gedachten is snelle medische hulp nodig.
Veelgestelde vragen over ondersteuning tijdens de premenopauze
Wat helpt het beste tijdens de perimenopauze?
Dat hangt af van de klacht. Voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten is menopauzale hormoontherapie de effectiefste behandeling. Voor vaginale droogheid is lokaal vaginaal oestrogeen goed onderbouwd. Leefstijl blijft belangrijk voor algemene gezondheid.[1,2]
Kun je de perimenopauze natuurlijk ondersteunen?
Gezonde voeding, beweging, krachttraining, slaap, niet roken en beperkt alcoholgebruik ondersteunen je gezondheid. Het bewijs dat deze maatregelen ernstige overgangsklachten volledig behandelen is beperkter.[1]
Kun je je hormonen in balans brengen tijdens de perimenopauze?
‘Hormonen in balans brengen’ is geen nauwkeurig omschreven medische behandeling. Hormonen horen tijdens de perimenopauze juist te fluctueren. Leefstijl of supplementen kunnen dit natuurlijke proces niet simpelweg resetten.
Welk supplement is het beste tijdens de perimenopauze?
Er bestaat geen supplement dat standaard voor iedere vrouw in de perimenopauze wordt aanbevolen. De zin en veiligheid hangen af van voeding, eventuele tekorten, klachten, medicatie en gezondheid.[1]
Helpt zwarte zilverkaars bij opvliegers?
Voor bepaalde gestandaardiseerde zwarte-zilverkaarsbereidingen bestaat onderbouwing als geregistreerd kruidengeneesmiddel.[3] Dit betekent niet dat ieder voedingssupplement met zwarte zilverkaars hetzelfde effect heeft.
Helpt monnikspeper tijdens de perimenopauze?
Monnikspeper is vooral onderzocht bij premenstruele klachten. Voor algemene perimenopauzeklachten is het bewijs beperkter. De supplementclaim rond ondersteuning van het overgangsproces is een on-hold claim, geen bewijs van therapeutische werkzaamheid.
Heb je een bloedtest nodig voordat je ondersteuning kiest?
Meestal niet om de perimenopauze vast te stellen wanneer je vanaf 45 jaar een passend klachten- en menstruatiepatroon hebt. Bloedonderzoek kan wel zinvol zijn wanneer een andere medische oorzaak moet worden onderzocht.[2]
Kan ik nog zwanger worden in de perimenopauze?
Ja. Eisprongen kunnen nog voorkomen, ook wanneer je menstruaties onregelmatig zijn. HRT is bovendien geen anticonceptie.
Samengevat
Ondersteuning tijdens de perimenopauze begint niet bij één kruid, supplement of ‘hormoonbalansprogramma’.
Beweging, krachttraining, gezonde voeding, slaap, niet roken en beperkt alcoholgebruik vormen een goede basis voor je gezondheid. Heb je specifieke klachten, dan zijn gerichte behandelingen vaak zinvoller.
Voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten is hormoontherapie het meest effectief. Voor vaginale droogheid is lokaal vaginaal oestrogeen goed onderzocht. Ook bestaan niet-hormonale behandelopties.
Supplementen en kruiden kunnen worden besproken, maar het bewijs verschilt sterk. Resultaten van onderzoek naar specifieke zwarte-zilverkaarsextracten mogen bijvoorbeeld niet automatisch worden toegepast op ieder supplement met zwarte zilverkaars.
Kijk daarom vooral naar welke klacht je wilt aanpakken, welk bewijs er voor de verschillende mogelijkheden is en wat veilig is in jouw persoonlijke situatie.
Medische disclaimer
De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of supplementen, of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
- Wetenschappelijk onderbouwde kennisbank over menstruatie, hormonen en de menopauzale levensfasen. Interne evidence review Viv Support. Geraadpleegd september 2026.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management. NICE guideline NG23. Laatst bijgewerkt 15 april 2026.
- European Medicines Agency (EMA), Committee on Herbal Medicinal Products. Cimicifugae rhizoma – European Union herbal monograph and public summary. Geraadpleegd september 2026.
