.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
Dit is een informatiepagina over de menopauze en de overgang. De informatie is algemeen van aard en staat los van de werking of toepassing van de producten van Viv Support.
De menopauze is het moment waarop je je laatste menstruatie hebt gehad. Omdat je pas zeker weet dat een menstruatie de laatste was wanneer je daarna twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd, wordt de menopauze altijd achteraf vastgesteld.
De overgang is de langere periode rondom dit moment waarin je hormoonspiegels veranderen. Dat kan op verschillende manieren merkbaar zijn, bijvoorbeeld in je menstruatiecyclus, slaap, temperatuurregulatie, stemming en energieniveau.
Iedere vrouw beleeft deze levensfase anders.
Wat is de menopauze?
De menopauze is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden en markeert het einde van de vruchtbare levensfase.
Tijdens de jaren vóór de menopauze neemt het aantal eicellen in de eierstokken geleidelijk af. Daardoor verandert ook de aanmaak van de hormonen oestrogeen en progesteron.
Uiteindelijk blijven de menstruaties definitief weg.
De menopauze zelf is dus geen periode van meerdere jaren, maar één specifiek moment: je laatste menstruatie.
Pas wanneer je vervolgens twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd, kan achteraf worden vastgesteld dat de menopauze heeft plaatsgevonden.
De gemiddelde leeftijd waarop vrouwen dit moment bereiken ligt rond de 51 jaar, maar er zijn grote persoonlijke verschillen.
Wat is het verschil tussen de menopauze en de overgang?
De begrippen menopauze en overgang worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet hetzelfde.
De overgang is de gehele levensfase waarin je lichaam geleidelijk verandert richting het einde van de vruchtbare periode. Deze fase begint meestal al enkele jaren vóór je laatste menstruatie en gaat daarna nog verder.
De menopauze is één moment binnen deze periode: de laatste menstruatie.
Kort samengevat:
- Overgang: de langere periode waarin hormonale veranderingen plaatsvinden.
- Menopauze: het moment van de laatste menstruatie.
- Postmenopauze: de levensfase na de menopauze.
Wil je hier meer over weten? Lees dan ook ons uitgebreide artikel over de vier fases van de overgang.
Wanneer begint de overgang?
Er bestaat geen vaste leeftijd waarop de overgang begint.
Bij veel vrouwen worden de eerste hormonale veranderingen ergens tussen het 45e en 55e levensjaar merkbaar. Sommige vrouwen merken eerder veranderingen in hun menstruatiecyclus, terwijl dit bij anderen later gebeurt.
Tijdens de eerste fase van de overgang, de perimenopauze, reageren de eierstokken steeds minder voorspelbaar op hormonale signalen uit de hersenen.
Daardoor kan de hoeveelheid oestrogeen sterk gaan schommelen en vinden eisprongen minder regelmatig plaats.
Je kunt dat bijvoorbeeld merken aan veranderingen in je menstruatiecyclus of aan andere veranderingen die bij deze levensfase kunnen voorkomen.
Welke hormonen veranderen tijdens de overgang?
Tijdens de overgang verandert de aanmaak van verschillende hormonen. Vooral oestrogeen en progesteron spelen een belangrijke rol.
Oestrogeen
Oestrogeen is betrokken bij verschillende processen in het lichaam, waaronder:
- de menstruatiecyclus;
- de botten;
- hart en bloedvaten;
- de huid;
- de vagina en urinewegen;
- de temperatuurregeling.
Tijdens de perimenopauze kan de hoeveelheid oestrogeen sterk schommelen.
Na de menopauze zijn deze schommelingen doorgaans minder groot, terwijl de hoeveelheid oestrogeen lager blijft dan tijdens de vruchtbare jaren.
Progesteron
Progesteron wordt voornamelijk aangemaakt na een eisprong.
Doordat eisprongen tijdens de perimenopauze minder regelmatig plaatsvinden, verandert ook de hoeveelheid progesteron die het lichaam produceert.
Meer weten over deze hormonale veranderingen? Lees dan ons artikel over hormonen tijdens de overgang.
Wat kun je tijdens de overgang merken?
De overgang verloopt voor iedere vrouw anders.
Sommige vrouwen merken relatief weinig veranderingen, terwijl andere vrouwen duidelijk ervaren dat hun lichaam zich aanpast aan een nieuwe levensfase.
Veelvoorkomende veranderingen zijn bijvoorbeeld:
- opvliegers;
- nachtelijk transpireren;
- een minder regelmatige menstruatie;
- anders of minder goed slapen;
- wisselende stemmingen;
- korte momenten van vermoeidheid;
- veranderingen in concentratie;
- vaginale droogheid;
- veranderingen in libido.
Daarnaast kunnen sommige vrouwen veranderingen merken aan hun huid, spieren of gewrichten.
Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan ons artikel over veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze.
Merken alle vrouwen hetzelfde?
Nee.
Iedere vrouw beleeft de overgang op haar eigen manier.
Sommige vrouwen merken nauwelijks verschil, terwijl anderen bijvoorbeeld regelmatig opvliegers ervaren, 's nachts meer transpireren of veranderingen in hun slaap opmerken.
Ook hoe lang deze veranderingen aanwezig blijven verschilt.
De overgang duurt doorgaans meerdere jaren, maar er bestaat geen vast verloop dat voor iedere vrouw hetzelfde is.
Waarom merk je veranderingen tijdens de overgang?
Een belangrijk deel van de veranderingen tijdens de overgang hangt samen met de veranderende hoeveelheden oestrogeen en progesteron.
Met name tijdens de perimenopauze kunnen deze hormonen sterk schommelen.
Dat heeft onder andere invloed op de temperatuurregeling in de hersenen en kan verklaren waarom opvliegers en nachtelijk transpireren juist in deze levensfase veel voorkomen.
Tegelijkertijd is het verstandig om niet alles wat je rond deze leeftijd merkt automatisch aan je hormonen toe te schrijven.
Ook factoren zoals:
- leeftijd;
- slaap;
- stress;
- leefstijl;
- persoonlijke omstandigheden;
- algemene gezondheid;
kunnen invloed hebben op hoe je je voelt.
Wanneer neem je contact op met je huisarts?
De overgang is een natuurlijke levensfase en niet iedere verandering vraagt om medische begeleiding.
Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om contact op te nemen met je huisarts.
Doe dat bijvoorbeeld wanneer je:
- veel meer of langduriger vaginaal bloedverlies hebt dan je gewend bent;
- opnieuw bloedverlies krijgt nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd;
- bloedverlies na seks opmerkt;
- veranderingen ervaart die veel invloed hebben op je dagelijks functioneren;
- niet goed kunt plaatsen waar bepaalde lichamelijke veranderingen vandaan komen;
- vragen hebt over menopauzale hormoontherapie;
- je zorgen maakt over je gezondheid.
Een huisarts kan samen met jou beoordelen of verder onderzoek of aanvullende begeleiding zinvol is.
Wat kun je zelf doen tijdens de overgang?
De overgang is een natuurlijk onderdeel van het ouder worden.
Je kunt de hormonale veranderingen niet voorkomen, maar je kunt wel aandacht besteden aan je algemene gezondheid en vitaliteit.
Een gezonde leefstijl vormt daarbij een belangrijke basis.
Kies voor een gezonde leefstijl
Denk bijvoorbeeld aan:
- voldoende bewegen;
- regelmatig spierversterkende activiteiten doen;
- gevarieerd eten;
- voldoende eiwitten binnenkrijgen;
- aandacht besteden aan je slaap;
- voldoende ontspannen;
- niet roken;
- bewust omgaan met alcohol.
Deze gewoonten dragen bij aan je algemene gezondheid en helpen je om aandacht te blijven besteden aan onder andere je conditie, spieren en botten.
Wil je praktische ideeën? Lees dan ook ons uitgebreide artikel met leefstijltips tijdens de (peri)menopauze.
Wanneer kun je hormoontherapie bespreken?
Niet iedere vrouw gebruikt of heeft medische ondersteuning nodig tijdens de overgang.
Merk je dat veranderingen zoals opvliegers, nachtelijk transpireren of vaginale droogheid veel invloed hebben op je dagelijks leven? Dan kun je menopauzale hormoontherapie (MHT) met je huisarts of gynaecoloog bespreken.
Of MHT bij je past, is een persoonlijke medische afweging.
Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- je leeftijd;
- je persoonlijke gezondheid;
- je medische voorgeschiedenis;
- wat je tijdens de overgang ervaart;
- andere factoren die relevant zijn voor veilig gebruik.
Een huisarts of gynaecoloog kan samen met jou bespreken welke mogelijkheden passend zijn.
Meer weten? Lees dan ons uitgebreide artikel over bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze.
Wat verandert er na de menopauze?
Na de menopauze nemen de grote hormoonschommelingen uit de perimenopauze meestal af.
De hoeveelheid oestrogeen blijft echter lager dan tijdens de vruchtbare jaren.
Sommige veranderingen worden daardoor in de loop van de tijd minder merkbaar, terwijl andere langer aanwezig kunnen blijven.
Ook je algemene gezondheid verdient tijdens deze nieuwe levensfase aandacht.
Botgezondheid
Oestrogeen speelt een rol bij de botten.
Daarom blijft het tijdens en na de overgang belangrijk om aandacht te besteden aan het behoud van sterke botten.
Denk bijvoorbeeld aan:
- regelmatig bewegen;
- spier- en botversterkende activiteiten;
- een volwaardig voedingspatroon;
- voldoende calcium;
- het vitamine D-advies van het Voedingscentrum volgen.
Hart- en vaatgezondheid
Ook hart- en vaatgezondheid blijft na de menopauze een belangrijk onderdeel van je algemene gezondheid.
Daarbij spelen verschillende factoren een rol, zoals:
- leeftijd;
- beweging;
- voedingspatroon;
- roken;
- bloeddruk;
- lichaamsgewicht;
- algemene gezondheid.
Een gezonde leefstijl blijft daarom ook na de overgang belangrijk.
Veelgestelde vragen over de menopauze
Wat betekent menopauze?
De menopauze is het moment waarop je je laatste menstruatie hebt gehad.
Pas wanneer je daarna twaalf maanden achter elkaar niet meer hebt gemenstrueerd, kan achteraf worden vastgesteld wanneer de menopauze plaatsvond.
Wanneer begint de overgang?
Bij veel vrouwen worden de eerste veranderingen ergens tussen het 45e en 55e levensjaar merkbaar.
De gemiddelde leeftijd waarop de menopauze plaatsvindt ligt rond de 51 jaar, maar dit verschilt sterk per persoon.
Hoe lang duurt de overgang?
De overgang duurt doorgaans meerdere jaren.
Vanaf de eerste veranderingen in de perimenopauze tot de jaren na de menopauze kan deze levensfase een lange periode beslaan.
Het exacte verloop verschilt echter sterk per vrouw.
Kun je nog zwanger worden tijdens de overgang?
Ja.
Tijdens de perimenopauze kunnen nog eisprongen plaatsvinden. Daardoor is zwangerschap nog mogelijk.
Heb je geen kinderwens? Bespreek dan met je huisarts hoe lang anticonceptie in jouw situatie nodig is.
Merken alle vrouwen evenveel van de overgang?
Nee.
Sommige vrouwen merken relatief weinig, terwijl anderen duidelijk veranderingen in bijvoorbeeld temperatuurregulatie, slaap, stemming of menstruatiecyclus ervaren.
Hoe sterk en hoe lang je deze veranderingen merkt, verschilt per persoon.
Is een hormoontest nodig?
Bij vrouwen vanaf ongeveer 45 jaar wordt meestal gekeken naar leeftijd, veranderingen in het menstruatiepatroon en wat iemand zelf ervaart.
Omdat hormoonspiegels tijdens de perimenopauze sterk kunnen schommelen, geeft één hormoonmeting niet altijd een duidelijk beeld.
Een arts kan bepalen of aanvullend onderzoek in jouw persoonlijke situatie zinvol is.
Wat is het verschil tussen peri- en postmenopauze?
De perimenopauze is de fase waarin de hormoonspiegels sterker gaan schommelen en je veranderingen in je menstruatiecyclus en lichaam kunt gaan merken.
De postmenopauze begint nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en duurt de rest van je leven.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Neem contact op met je huisarts wanneer je:
- veel meer of langduriger vaginaal bloedverlies hebt dan je gewend bent;
- bloedverlies krijgt nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd;
- veranderingen ervaart die veel invloed hebben op je dagelijks leven;
- twijfelt over de oorzaak van lichamelijke veranderingen;
- je zorgen maakt over je gezondheid.
Samenvatting
De menopauze is één specifiek moment: je laatste menstruatie.
De overgang is de langere levensfase rondom dit moment waarin vooral de hoeveelheden oestrogeen en progesteron veranderen.
Je kunt deze veranderingen onder andere merken aan je menstruatiecyclus, temperatuurregulatie, slaap, stemming, energie en vaginale gezondheid.
Niet iedere vrouw beleeft de overgang op dezelfde manier.
Een gezonde leefstijl met voldoende beweging, gevarieerde voeding, voldoende slaap en ruimte voor ontspanning vormt een goede basis voor je algemene gezondheid en vitaliteit tijdens en na deze levensfase.
Merk je veranderingen die veel invloed hebben op je dagelijks leven of maak je je zorgen over je gezondheid? Bespreek die dan met je huisarts.
Gerelateerde artikelen
Wil je je verder verdiepen in de overgang? Lees dan ook:
- De 4 fases van de overgang
- Hormonen tijdens de overgang: wat gebeurt er in je lichaam?
- Veelvoorkomende veranderingen rond de menopauze
- Bio-identieke hormonen bij de (peri)menopauze
- Leefstijltips tijdens de (peri)menopauze
- Het brein tijdens de menopauze
- Hartkloppingen tijdens de overgang
- Vaginale droogheid tijdens de menopauze
Disclaimer
Deze informatie is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener. Trek op basis van deze informatie geen zelfstandige conclusies over je persoonlijke gezondheid en wijzig medicatie of medische begeleiding niet zonder overleg met een gekwalificeerde zorgverlener. Neem bij vragen over je gezondheid, hormoontherapie, medicatie of supplementen contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
-
Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). NHG-Standaard De overgang.
https://richtlijnen.nhg.org/standaarden/de-overgang -
National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: Identification and Management (NG23).
https://www.nice.org.uk/guidance/ng23 -
The Menopause Society. The 2022 Hormone Therapy Position Statement.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35797481/ -
American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Compounded Bioidentical Menopausal Hormone Therapy.
https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/clinical-consensus/articles/2023/11/compounded-bioidentical-menopausal-hormone-therapy -
The Menopause Society. The 2023 Nonhormone Therapy Position Statement.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37252752/ -
Voedingscentrum. Vitamine D voor vrouwen vanaf 50 jaar.
https://www.voedingscentrum.nl/nl/service/vraag-en-antwoord/gezonde-voeding-en-voedingsstoffen/heeft-een-vitale-50-plusser-extra-vitamines-nodig.aspx
