.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
De natuurlijke menopauze vindt meestal plaats tussen ongeveer 45 en 55 jaar. In Nederland is de gemiddelde leeftijd rond 50–51 jaar.
Maar wanneer bén je precies in de menopauze? Dat weet je pas achteraf. De menopauze is namelijk het moment van je laatste spontane menstruatie. Als je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is, kun je achteraf vaststellen dat je laatste menstruatie de menopauze was.
De hormonale veranderingen beginnen meestal al jaren eerder. Die overgangsfase noemen we de perimenopauze.
In dit artikel beantwoorden we specifiek de vraag wanneer de menopauze plaatsvindt: wat is een normale leeftijd, wanneer spreken we van een vroege menopauze, wat als je na je 55e nog menstrueert en kun je met een hormoontest voorspellen wanneer je laatste menstruatie komt?
Wat is de menopauze precies?
De woorden overgang, perimenopauze en menopauze worden in het dagelijks taalgebruik vaak door elkaar gebruikt. Medisch betekenen ze niet precies hetzelfde.
De menopauze is je laatste spontane menstruatie.
Je weet alleen niet op het moment zelf dat dit je laatste menstruatie was. Misschien word je een paar maanden later namelijk toch opnieuw ongesteld.
Daarom wordt de natuurlijke menopauze retrospectief vastgesteld na twaalf maanden zonder menstruatie, wanneer daar geen andere duidelijke oorzaak voor is. De menopauze is dus eigenlijk één moment binnen een veel langere levensfase.
Perimenopauze
De perimenopauze is de overgangsfase rond de menopauze. In de jaren vóór de laatste menstruatie worden eisprongen minder voorspelbaar en verandert het menstruatiepatroon vaak. Ook kunnen overgangsklachten ontstaan.[1]
Wil je juist weten wanneer deze fase begint en hoe je de eerste veranderingen herkent? Lees dan ons uitgebreide artikel over de leeftijd waarop de perimenopauze begint.
Postmenopauze
Na de menopauze volgt de postmenopauze.
Deze levensfase duurt de rest van je leven. De eierstokken produceren dan gemiddeld veel minder oestradiol en progesteron dan tijdens de vruchtbare levensfase.[1]
Op welke leeftijd vindt de menopauze meestal plaats?
De natuurlijke menopauze vindt bij de meeste vrouwen plaats tussen ongeveer 45 en 55 jaar.
In Nederland ligt de gemiddelde leeftijd rond 50–51 jaar.
Een gemiddelde is alleen geen voorspelling voor jou persoonlijk.
De ene vrouw heeft haar laatste menstruatie bijvoorbeeld op haar 47e, terwijl een andere op haar 53e nog menstrueert. Beide kunnen binnen de normale variatie vallen.
Ook de leeftijd waarop overgangsklachten beginnen, vertelt niet precies wanneer je laatste menstruatie zal plaatsvinden.
Wanneer begint de menopauze?
Dit is een veelgestelde vraag, maar eigenlijk is ‘wanneer begint de menopauze?’ medisch gezien niet helemaal de juiste formulering.
De menopauze is geen periode die langzaam begint. Het is de laatste menstruatie.
Wat wél geleidelijk begint, is de menopauzale transitie of perimenopauze.
Daarom kan iemand al enkele jaren veranderingen in haar cyclus of overgangsklachten ervaren zonder de menopauze te hebben bereikt.
Dit onderscheid is belangrijk. Als je bijvoorbeeld vier maanden niet hebt gemenstrueerd en daarna toch weer ongesteld wordt, was die eerdere menstruatie niet je menopauze.
Hoe weet je dat je laatste menstruatie eraan komt?
Dat kun je helaas niet precies weten.
Naarmate de menopauze dichterbij komt, worden menstruaties vaak onregelmatiger en kunnen langere perioden zonder menstruatie ontstaan.
In de latere menopauzale transitie kunnen bijvoorbeeld perioden van 60 dagen of langer zonder menstruatie voorkomen.
Maar ook daarmee kun je niet voorspellen:
“Dit was definitief mijn laatste menstruatie.”
Na enkele maanden zonder bloedverlies kan er namelijk opnieuw een menstruatie optreden.
Pas wanneer er twaalf maanden zijn verstreken zonder menstruatie, kun je bij een natuurlijke overgang achteraf vaststellen dat de laatste menstruatie de menopauze was.
Welke signalen kunnen erop wijzen dat de menopauze dichterbij komt?
Een steeds veranderender menstruatiepatroon kan erop wijzen dat je verder in de menopauzale transitie komt.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat:
- menstruaties verder uit elkaar komen te liggen;
- je één of meerdere menstruaties overslaat;
- langere perioden zonder menstruatie ontstaan;
- de hoeveelheid bloedverlies verandert.
Daarnaast kunnen opvliegers en nachtzweten optreden. Deze vasomotorische klachten behoren tot de klachten die het duidelijkst samenhangen met de menopauzale transitie.
Andere klachten zoals slecht slapen, stemmingsveranderingen, concentratieproblemen, gewrichtsklachten en veranderingen in seksueel functioneren kunnen eveneens voorkomen, maar zijn minder specifiek. Ze kunnen ook andere oorzaken hebben.[1]
Een uitgebreide klachtenlijst is voor deze pagina minder relevant: klachten vertellen je namelijk niet op welke datum je menopauze zal plaatsvinden.
Meer weten over warmte-aanvallen? Lees dan ons artikel over opvliegers en wat je eraan kunt doen.
Kun je met een hormoontest bepalen wanneer de menopauze komt?
Nee, een losse hormoontest kan niet betrouwbaar voorspellen wanneer je laatste menstruatie zal plaatsvinden.[1–4]
Tijdens de perimenopauze fluctueren hormoonwaarden sterk.
FSH stijgt gemiddeld naarmate de werking van de eierstokken verandert, maar kan van moment tot moment verschillen. Ook oestradiol kan tijdens de perimenopauze sterk schommelen.
Een uitslag als:
“Je FSH is verhoogd, dus over zes maanden ben je in de menopauze”
is daarom niet betrouwbaar.
Heb je bloedonderzoek nodig om te weten of je in de menopauze bent?
Bij gezonde vrouwen van 45 jaar en ouder met een passend menstruatiepatroon en typische overgangsklachten is laboratoriumonderzoek meestal niet nodig.[2,3]
NICE adviseert bij vrouwen vanaf 45 jaar bijvoorbeeld geen routinematig gebruik van oestradiol, AMH of andere ovariumtesten om de perimenopauze of menopauze vast te stellen.
Een arts kan natuurlijk wel bloedonderzoek aanvragen wanneer er een andere medische vraag is.
FSH kan bijvoorbeeld in bepaalde situaties worden overwogen bij vrouwen tussen 40 en 45 jaar met overgangsklachten en veranderingen van de menstruatiecyclus. Onder 40 jaar is gerichter onderzoek belangrijk wanneer premature ovariële insufficiëntie wordt vermoed.
Kun je met AMH voorspellen wanneer je in de menopauze komt?
AMH, oftewel anti-Müller-hormoon, wordt onder andere gebruikt als marker van de ovariumreserve in bepaalde fertiliteitscontexten.
Dat betekent niet dat een individuele AMH-meting precies kan voorspellen wanneer jouw natuurlijke menopauze zal plaatsvinden.
NICE adviseert AMH bij vrouwen vanaf 45 jaar niet te gebruiken om de perimenopauze of menopauze vast te stellen.
Onderzoek naar voorspelling van de menopauzeleeftijd met biomarkers is interessant op groepsniveau, maar momenteel kun je uit één commerciële bloedtest niet betrouwbaar aflezen op welke leeftijd jij je laatste menstruatie krijgt.
Wat is een vroege menopauze?
Wanneer de natuurlijke menopauze tussen 40 en 45 jaar plaatsvindt, wordt dit doorgaans een vroege menopauze genoemd.
Dat komt dus eerder voor dan gemiddeld.
Een vroege menopauze verdient medische aandacht, onder andere omdat een langere periode met lagere oestrogeenblootstelling gevolgen kan hebben voor botten en cardiovasculaire gezondheid.
Denk je dat je vóór je 45e de menopauze hebt bereikt? Bespreek dit met je huisarts.
Wat als overgangsklachten vóór je 40e beginnen?
Wanneer menstruaties vóór het 40e levensjaar langdurig uitblijven of sterk veranderen in combinatie met overgangsachtige klachten, moet worden onderzocht of sprake kan zijn van premature ovariële insufficiëntie (POI).
POI is niet simpelweg hetzelfde als een normale menopauze die toevallig wat eerder komt.
De werking van de eierstokken kan bij POI wisselend zijn en soms kan nog een eisprong plaatsvinden. De diagnose wordt daarom gesteld aan de hand van het klinische beeld en gericht onderzoek.
Omdat POI gevolgen kan hebben voor onder andere vruchtbaarheid, botgezondheid en cardiovasculaire gezondheid is medische beoordeling belangrijk.
Wat als je na je 55e nog menstrueert?
Ook een menopauze na het 55e levensjaar kan voorkomen.
Dat betekent niet automatisch dat er iets mis is. De leeftijd waarop de natuurlijke menopauze plaatsvindt varieert.
Ben je ouder dan 55 en menstrueer je nog, of weet je niet zeker of bloedverlies daadwerkelijk een menstruatie is? Dan is het verstandig dit met je huisarts te bespreken, zeker wanneer het bloedingspatroon nieuw of afwijkend is.
Belangrijk is bovendien het onderscheid tussen nog menstrueren en opnieuw bloedverlies krijgen nadat de menopauze al is vastgesteld.
Dat laatste vraagt altijd om medische beoordeling.
Zes maanden niet ongesteld: ben je dan al in de menopauze?
Nee.
Zes maanden zonder menstruatie is nog niet voldoende om achteraf vast te stellen dat je menopauze heeft plaatsgevonden.
Tijdens de late perimenopauze kunnen langere perioden zonder menstruatie voorkomen, waarna toch weer bloedverlies optreedt.
De gebruikelijke grens voor een natuurlijke menopauze is twaalf maanden zonder menstruatie, wanneer er geen andere verklaring is.
Word je na zes of acht maanden toch weer ongesteld? Dan betekent dat dus niet automatisch dat er iets mis is.
Heb je daar vragen over? Lees dan ook ons artikel over na een half jaar toch weer ongesteld worden tijdens de overgang.
Twaalf maanden niet ongesteld: ben je dan altijd in de menopauze?
Vaak wel, maar er zijn uitzonderingen.
De 12-maandenregel is vooral bruikbaar bij de natuurlijke overgang wanneer er geen andere oorzaak voor het uitblijven van menstruaties bestaat.
Een menstruatie kan bijvoorbeeld ook uitblijven door:
- zwangerschap;
- bepaalde hormonale anticonceptie;
- sommige medicijnen;
- sterk gewichtsverlies of een laag energieaanbod;
- bepaalde hormonale of andere medische aandoeningen.
Gebruik je hormonale anticonceptie waardoor je niet of nauwelijks bloedt? Dan kun je dus niet simpelweg twaalf maanden tellen om te bepalen of de menopauze heeft plaatsgevonden.
Kun je nog zwanger worden vlak voor de menopauze?
Ja.
Zolang er nog ovulaties plaatsvinden, blijft zwangerschap mogelijk. Tijdens de perimenopauze worden eisprongen minder voorspelbaar, maar ze stoppen niet noodzakelijk meteen.
Daarom is een onregelmatige menstruatie geen betrouwbare anticonceptiemethode.
Ook hormoontherapie voor overgangsklachten (HRT) is geen anticonceptie.
Wanneer anticonceptie veilig kan worden gestopt hangt onder andere af van leeftijd en het gebruikte anticonceptiemiddel. Bespreek dit met je huisarts als je twijfelt.
Kun je de leeftijd van je menopauze voorspellen?
Niet precies. De leeftijd waarop de natuurlijke menopauze plaatsvindt wordt door verschillende factoren beïnvloed. Genetische factoren spelen een belangrijke rol. Ook roken hangt bijvoorbeeld samen met een gemiddeld eerdere menopauze.
Maar zelfs wanneer je weet op welke leeftijd je moeder haar laatste menstruatie had, kun je daarmee jouw eigen menopauzeleeftijd niet exact voorspellen.
Ook klachten, cyclusduur en hormoonwaarden geven geen exacte einddatum.
Daarom zijn commerciële claims dat een test kan vertellen hoeveel jaren je nog van de menopauze verwijderd bent met de nodige voorzichtigheid te bekijken.
Is de menopauze hetzelfde als de overgang?
Niet precies. Menopauze is het moment van de laatste spontane menstruatie. Overgang is de bredere levensfase rond dit moment.
In alledaagse gesprekken wordt menopauze vaak gebruikt voor de hele overgang. Dat is begrijpelijk, maar het kan verwarrend worden wanneer je wilt weten wanneer je officieel je laatste menstruatie hebt gehad.
Een handige tijdlijn is:
reproductieve fase → menopauzale transitie/perimenopauze → menopauze → postmenopauze
De menopauze zelf is dus het markeringspunt tussen de overgangsfase ervoor en de levensfase erna.
Wat gebeurt er na de menopauze?
Na de menopauze ben je postmenopauzaal.
Oestradiol- en progesteronspiegels zijn dan gemiddeld veel lager dan tijdens de vruchtbare levensfase.
Sommige overgangsklachten nemen na verloop van tijd af, maar dat geldt niet voor iedereen.
Opvliegers en nachtzweten kunnen bijvoorbeeld meerdere jaren aanhouden. Vaginale droogheid en andere genitourinaire klachten kunnen zonder behandeling juist blijven bestaan of toenemen.
Daarnaast wordt aandacht voor de gezondheid van botten, spieren en hart- en bloedvaten met het ouder worden steeds belangrijker.
Wanneer zijn overgangsklachten reden voor behandeling?
De menopauze is een normale levensfase, maar dat betekent niet dat ernstige klachten onbehandeld moeten blijven.
Voor hinderlijke opvliegers en nachtzweten is hormoontherapie (HRT) de meest effectieve behandeling wanneer er geen contra-indicaties zijn.
Bij vaginale droogheid en andere genitourinaire overgangsklachten kan lokaal vaginaal oestrogeen effectief zijn.
Er bestaan daarnaast niet-hormonale behandelopties.
Welke behandeling passend is hangt af van je klachten, leeftijd, medische voorgeschiedenis, persoonlijke risico's en voorkeuren. Bespreek dit met je huisarts.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Neem contact op met je huisarts wanneer:
- je vóór je 40e overgangsachtige klachten en langdurig onregelmatige of uitblijvende menstruaties hebt;
- je vermoedt dat je vóór je 45e de menopauze hebt bereikt;
- je menstruaties plotseling zeer hevig of langdurig worden;
- je bloedverlies tussen menstruaties of na seks hebt;
- je nieuwe of ernstige buik- of bekkenpijn hebt;
- je overgangsklachten je slaap, werk, relaties of dagelijks functioneren sterk beïnvloeden;
- je twijfelt of je bloedverlies bij de overgang past;
- je wilt bespreken welke behandeling voor overgangsklachten geschikt is.
Heb je twaalf maanden niet gemenstrueerd en krijg je daarna opnieuw vaginaal bloedverlies? Neem dan altijd contact op met je huisarts. Dit heet postmenopauzaal bloedverlies en moet worden onderzocht.
Dat geldt ook wanneer het maar om een kleine hoeveelheid bloed, roze afscheiding of één enkele bloeding gaat.
Veelgestelde vragen over wanneer de menopauze plaatsvindt
Wat is de gemiddelde leeftijd van de menopauze?
In Nederland ligt de gemiddelde leeftijd waarop de natuurlijke menopauze plaatsvindt rond 50–51 jaar.[3] De natuurlijke menopauze vindt meestal ergens tussen ongeveer 45 en 55 jaar plaats.[1–3]
Wanneer ben je officieel in de menopauze?
De menopauze is je laatste spontane menstruatie. Je kunt pas achteraf vaststellen dat deze heeft plaatsgevonden wanneer je twaalf maanden niet hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is.
Hoe weet je dat je laatste menstruatie eraan komt?
Dat kun je niet precies voorspellen. Menstruaties worden vaak onregelmatiger en kunnen steeds verder uit elkaar komen te liggen, maar zelfs na meerdere maanden zonder menstruatie kan opnieuw een bloeding optreden. Is zes maanden niet ongesteld hetzelfde als menopauze?
Nee. Zes maanden zonder menstruatie is nog onvoldoende om de menopauze vast te stellen. Bij de natuurlijke overgang wordt hiervoor twaalf maanden aangehouden.
Kan de menopauze op je 40e beginnen?
Een menopauze tussen 40 en 45 jaar wordt doorgaans een vroege menopauze genoemd. Bij overgangsachtige veranderingen vóór 40 jaar moet onder andere worden onderzocht of sprake is van POI.
Kun je pas na je 55e in de menopauze komen?
Ja, dat kan. De leeftijd varieert tussen vrouwen. Bespreek aanhoudende menstruaties of afwijkend bloedverlies na deze leeftijd wel met je huisarts.
Kan een bloedtest vertellen wanneer je in de menopauze komt?
Nee. FSH, oestradiol en andere hormoonwaarden kunnen tijdens de perimenopauze fluctueren en kunnen niet betrouwbaar voorspellen wanneer je laatste menstruatie zal plaatsvinden.
Kan AMH voorspellen op welke leeftijd je menopauze krijgt?
Niet nauwkeurig genoeg voor een individuele voorspelling. Een losse AMH-waarde kan niet betrouwbaar vertellen op welke leeftijd jouw natuurlijke menopauze plaatsvindt.
Kun je nog zwanger worden vlak voor de menopauze?
Ja. Zolang er nog eisprongen plaatsvinden, blijft zwangerschap mogelijk. HRT is bovendien geen anticonceptie.
Wanneer begint de perimenopauze?
De perimenopauze begint vóór de menopauze en heeft geen vaste startleeftijd. Bij veel vrouwen worden veranderingen in de veertiger jaren duidelijker. Lees hierover verder in ons artikel over de leeftijd waarop de perimenopauze begint.
Samengevat
De natuurlijke menopauze vindt meestal tussen ongeveer 45 en 55 jaar plaats. In Nederland is de gemiddelde leeftijd rond 50–51 jaar.
De menopauze is niet de hele overgang, maar het moment van je laatste spontane menstruatie. Welk moment dat was, weet je pas achteraf: na twaalf maanden zonder menstruatie, wanneer er geen andere verklaring voor is.
Je kunt de exacte datum van je menopauze niet voorspellen met klachten, FSH, oestradiol, AMH of een commerciële hormoontest.
De veranderingen beginnen doorgaans al eerder tijdens de perimenopauze. Dat is een afzonderlijke zoekvraag die we uitgebreid behandelen in ons artikel over wanneer de perimenopauze begint.
Een menopauze tussen 40 en 45 jaar wordt als vroeg beschouwd. Overgangsachtige veranderingen vóór 40 jaar verdienen medische beoordeling vanwege onder andere de mogelijkheid van POI.
En één regel is belangrijk om te onthouden: krijg je opnieuw vaginaal bloedverlies nadat je twaalf maanden niet hebt gemenstrueerd, laat dit dan altijd door je huisarts beoordelen.
Dit is een informatiepagina. Viv Support heeft geen producten die bestemd zijn voor deze indicatie/toepassing.
Medische disclaimer
De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management. NICE guideline NG23. Laatst bijgewerkt 15 april 2026.
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De overgang. Actuele NHG-richtlijn en patiënteninformatie. Geraadpleegd september 2026.
- Harlow SD, Gass M, Hall JE, et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop +10: addressing the unfinished agenda of staging reproductive aging. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2012;97(4):1159–1168.
- The Menopause Society. The 2022 Hormone Therapy Position Statement of The North American Menopause Society. Menopause. 2022;29(7):767–794.
