.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
Heb je iedere maand zoveel menstruatiepijn dat je nauwelijks kunt functioneren? Of ervaar je regelmatig buikpijn, pijn tijdens het vrijen of klachten bij het plassen of naar het toilet gaan? Dan kan er sprake zijn van endometriose. Deze chronische aandoening komt vaker voor dan je misschien denkt. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft naar schatting 10 procent van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd wereldwijd endometriose.
De impact van endometriose kan groot zijn. De klachten kunnen invloed hebben op je werk, sociale leven, relaties en vruchtbaarheid. Onderzoek laat zien dat vrouwen met endometriose door hun klachten aanzienlijk minder productief kunnen zijn. Toch duurt het soms jaren voordat duidelijk wordt waar de pijn vandaan komt, onder andere omdat hevige menstruatiepijn nog te vaak als normaal wordt beschouwd.
Maar wat is endometriose precies? Welke symptomen kun je herkennen, welke rol spelen hormonen en wat kun je zelf doen om beter met de klachten om te gaan? In dit artikel leggen we uit wat er in je lichaam gebeurt en welke behandelingen en leefstijlaanpassingen mogelijk kunnen helpen.
Wat is endometriose?
Endometriose is een chronische aandoening waarbij weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit. Dit weefsel kan op verschillende plekken in het lichaam voorkomen, bijvoorbeeld op het buikvlies, de eierstokken, de eileiders of tussen de vagina en de endeldarm. Soms bevindt endometriose zich op of rondom de blaas en darmen. In zeldzame gevallen wordt het ook buiten het bekken aangetroffen.
Het weefsel kan reageren op hormonale veranderingen tijdens de menstruatiecyclus. Daardoor kunnen ontstekingsreacties, irritatie en pijn ontstaan. Op termijn kan endometriose ook leiden tot littekenweefsel, verklevingen en cysten op de eierstokken. Deze cysten worden endometriomen genoemd.
Endometriose is een oestrogeenafhankelijke aandoening. Dat betekent dat oestrogeen een rol speelt bij de activiteit en groei van endometrioseweefsel. Toch is de aandoening ingewikkelder dan alleen een verhoogde hoeveelheid oestrogeen. Ook ontstekingsprocessen, het immuunsysteem, erfelijke aanleg en andere biologische factoren spelen waarschijnlijk een rol.
De ernst van de klachten verschilt sterk per vrouw. Sommige vrouwen hebben veel pijn terwijl er relatief weinig endometrioseweefsel aanwezig is. Anderen hebben uitgebreide endometriose zonder veel klachten. De hoeveelheid endometriose zegt dus niet altijd iets over hoeveel pijn iemand ervaart.
Wat zijn de symptomen van endometriose?
Endometriose kan verschillende klachten veroorzaken. Welke symptomen je ervaart, hangt onder andere af van de locatie van het endometrioseweefsel, de betrokken organen en de individuele reactie van je lichaam. Niet iedere vrouw heeft dezelfde klachten en sommige vrouwen merken lange tijd weinig van de aandoening.
De meest voorkomende symptomen van endometriose zijn:
- Hevige menstruatiepijn: pijn die zo ernstig kan zijn dat je niet kunt werken, studeren of je dagelijkse activiteiten kunt uitvoeren.
- Chronische buik- of bekkenpijn: pijn die ook buiten de menstruatie aanwezig kan zijn.
- Pijn tijdens of na het vrijen: vooral bij diepe penetratie kunnen pijnklachten ontstaan.
- Darmklachten: zoals pijn bij de ontlasting, een opgeblazen buik, diarree of verstopping, soms vooral rondom de menstruatie.
- Blaasklachten: zoals pijn bij het plassen of andere urinewegklachten die samenhangen met de menstruatiecyclus.
- Moeite met zwanger worden: endometriose kan de vruchtbaarheid beïnvloeden, al kunnen veel vrouwen met endometriose wel zwanger worden.
- Vermoeidheid: aanhoudende pijn, slaapproblemen en de belasting van de aandoening kunnen bijdragen aan vermoeidheid.
- Hevig of onregelmatig bloedverlies: dit kan voorkomen, maar is niet specifiek voor endometriose en kan ook andere oorzaken hebben.
Bij sommige vrouwen zijn de klachten vooral aanwezig vlak voor en tijdens de menstruatie. Anderen ervaren gedurende een groot deel van de maand pijn. De klachten kunnen bovendien veranderen in de loop van de tijd.
Hevige menstruatiepijn betekent niet automatisch dat je endometriose hebt. Ook andere aandoeningen, zoals adenomyose of vleesbomen, kunnen menstruatieklachten veroorzaken. Meer informatie hierover vind je in ons artikel over menstruatieklachten, oorzaken en mogelijke oplossingen (https://vivsupport.nl/blogs/blog/menstruatie-klachten-oorzaken-verschijnselen-oplossingen).
Hoe ontstaat endometriose?
De precieze oorzaak van endometriose is nog niet bekend. Wetenschappers onderzoeken verschillende verklaringen, maar waarschijnlijk ontstaat de aandoening door een combinatie van factoren. Erfelijke aanleg lijkt een rol te spelen, omdat endometriose vaker voorkomt bij vrouwen van wie een moeder of zus de aandoening heeft.
Een bekende theorie is die van retrograde menstruatie. Hierbij stroomt een deel van het menstruatiebloed via de eileiders terug naar de buikholte in plaats van uitsluitend via de vagina naar buiten. Dit gebeurt echter ook bij vrouwen zonder endometriose. Daarom kan retrograde menstruatie op zichzelf niet verklaren waarom sommige vrouwen endometriose ontwikkelen.
Onderzoekers kijken daarnaast naar de rol van het immuunsysteem, ontstekingsreacties, hormonale processen en veranderingen in cellen. Mogelijk zorgen deze factoren er samen voor dat endometrioseweefsel buiten de baarmoeder kan ontstaan en blijven bestaan.
Belangrijk om te weten is dat endometriose niet ontstaat doordat je onvoldoende beweegt, ongezond eet of te veel stress ervaart. Leefstijl kan invloed hebben op je algemene gezondheid en de manier waarop je met klachten omgaat, maar er is geen bewijs dat je endometriose volledig kunt voorkomen door je voedingspatroon of leefstijl aan te passen.
Welke rol spelen hormonen bij endometriose?
Hormonen spelen een belangrijke rol bij de menstruatiecyclus en bij de activiteit van endometriose. Vooral oestrogeen is hierbij belangrijk. Om te begrijpen hoe dat werkt, kijken we eerst naar wat er tijdens een normale menstruatiecyclus gebeurt.
Oestrogeen en progesteron tijdens de menstruatiecyclus
Tijdens je menstruatiecyclus verandert de hoeveelheid oestrogeen en progesteron in je lichaam. Deze hormonen werken samen om het baarmoederslijmvlies op te bouwen en voor te bereiden op een eventuele zwangerschap.
De menstruatiecyclus bestaat uit verschillende fasen:
- Menstruatiefase: tijdens de menstruatie wordt het opgebouwde baarmoederslijmvlies afgestoten. De eerste dag van de bloeding is het begin van een nieuwe cyclus.
- Folliculaire fase: onder invloed van onder andere FSH ontwikkelen eiblaasjes zich in de eierstokken. De hoeveelheid oestrogeen neemt toe en het baarmoederslijmvlies wordt opnieuw opgebouwd.
- Ovulatie: door hormonale veranderingen, waaronder een piek in LH, komt een rijpe eicel vrij uit de eierstok.
- Luteale fase: na de eisprong wordt progesteron geproduceerd. Dit hormoon helpt het baarmoederslijmvlies voor te bereiden op een mogelijke zwangerschap. Wanneer er geen zwangerschap ontstaat, dalen de hoeveelheden progesteron en oestrogeen en begint uiteindelijk een nieuwe menstruatie.
Een menstruatiecyclus duurt niet bij iedere vrouw precies 28 dagen. Ook het moment van de eisprong kan verschillen. Het is daarom belangrijk om de beschreven fasen niet als vaste dagen te zien.
Wil je meer weten over de werking van je cyclus en factoren die de regelmaat kunnen beïnvloeden? Lees dan ons artikel over een regelmatige menstruatiecyclus (https://vivsupport.nl/blogs/blog/hoe-zorg-je-voor-een-regelmatige-cyclus).
Wat doet oestrogeen bij endometriose?
Oestrogeen stimuleert onder andere de groei van het baarmoederslijmvlies. Omdat endometrioseweefsel gevoelig kan zijn voor oestrogeen, speelt dit hormoon ook een belangrijke rol bij de aandoening. Endometrioseweefsel kan onder invloed van hormonale signalen actief blijven en bijdragen aan plaatselijke ontstekingsreacties en pijn.
Bij endometriose kunnen bovendien veranderingen optreden in de manier waarop weefsel op progesteron reageert. Dit wordt ook wel progesteronresistentie genoemd. Het betekent dat bepaalde cellen minder gevoelig kunnen zijn voor de normale werking van progesteron.
Dat maakt de hormonale processen bij endometriose ingewikkeld. De aandoening wordt niet simpelweg veroorzaakt door te veel oestrogeen of te weinig progesteron in het bloed. Ook lokale processen in het endometrioseweefsel spelen een belangrijke rol.
Is oestrogeendominantie de oorzaak van endometriose?
Misschien heb je weleens gehoord dat endometriose wordt veroorzaakt door oestrogeendominantie. Met deze term wordt meestal bedoeld dat er naar verhouding veel oestrogeen aanwezig is ten opzichte van progesteron.
Hoewel endometriose een oestrogeenafhankelijke aandoening is, is 'oestrogeendominantie' geen erkende medische diagnose waarmee endometriose kan worden vastgesteld of verklaard. Er is onvoldoende bewijs dat alle vrouwen met endometriose een verhoogde oestrogeenspiegel of een tekort aan progesteron hebben.
Bij endometriose spelen ook lokale hormoonproductie, ontstekingsreacties en veranderingen in de gevoeligheid van weefsels voor hormonen een rol. Daarom is het niet mogelijk om endometriose uitsluitend te verklaren aan de hand van de verhouding tussen oestrogeen en progesteron.
Hetzelfde geldt voor uitspraken dat stress, lichaamsvet of een minder goed werkende lever automatisch oestrogeendominantie veroorzaken en daarmee endometriose verergeren. Deze verbanden zijn onvoldoende aangetoond om ze als algemene verklaring of behandeladvies te gebruiken.
Hoe wordt endometriose vastgesteld?
Vermoed je dat je endometriose hebt? Dan is het verstandig om je klachten met je huisarts te bespreken. De huisarts kijkt onder andere naar je menstruatiepatroon, de plaats en ernst van de pijn en eventuele klachten tijdens het vrijen, plassen of de ontlasting.
Bij een vermoeden van endometriose kan aanvullend onderzoek worden ingezet. Welke onderzoeken nodig zijn, hangt af van je klachten en persoonlijke situatie.
Mogelijke onderzoeken zijn:
- Gesprek over je klachten: de arts bespreekt wanneer je pijn hebt, hoe ernstig deze is en welke invloed de klachten hebben op je dagelijks leven.
- Lichamelijk onderzoek: afhankelijk van de situatie kan een buikonderzoek of gynaecologisch onderzoek worden voorgesteld.
- Echografie: met een echo kunnen bepaalde vormen van endometriose zichtbaar worden, zoals endometriomen op de eierstokken of diepe endometriose.
- MRI-scan: bij een vermoeden van diepe endometriose kan aanvullend beeldvormend onderzoek zinvol zijn.
- Kijkoperatie (laparoscopie): in bepaalde gevallen kan een kijkoperatie worden overwogen om endometriose vast te stellen en eventueel direct te behandelen.
Een normale echo betekent niet automatisch dat je geen endometriose hebt. Vooral oppervlakkige vormen van de aandoening zijn niet altijd zichtbaar op beeldvormend onderzoek.
Anders dan vroeger wordt aangenomen, is een kijkoperatie ook niet altijd noodzakelijk om met een behandeling te beginnen. Op basis van klachten en onderzoek kan een arts soms al een passende behandeling voorstellen.
Wanneer de klachten blijven bestaan of wanneer diepe endometriose wordt vermoed, kan verwijzing naar een gynaecoloog of gespecialiseerd endometriosecentrum nodig zijn.
Welke behandelingen zijn er voor endometriose?
Endometriose is een chronische aandoening waarvoor momenteel geen definitieve genezing bestaat. Wel zijn er verschillende behandelingen die kunnen helpen om pijn en andere klachten te verminderen. De keuze hangt af van de ernst van je klachten, je leeftijd, eventuele kinderwens en persoonlijke voorkeuren.
Pijnstilling bij endometriose
Bij menstruatiepijn en andere pijnklachten kunnen pijnstillers worden gebruikt. Paracetamol of ontstekingsremmende pijnstillers, zoals ibuprofen en naproxen, kunnen bij sommige vrouwen verlichting geven.
Deze medicijnen zijn niet voor iedereen geschikt. Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen bijvoorbeeld bijwerkingen hebben op de maag, nieren en andere organen. Ook kunnen ze een wisselwerking hebben met bepaalde medicijnen. Bespreek daarom met je arts of apotheker welke pijnstilling voor jou geschikt is, zeker wanneer je regelmatig pijnstillers nodig hebt.
Hormonale behandeling van endometriose
Omdat endometriose gevoelig is voor hormonale veranderingen, kunnen hormonale behandelingen helpen om de activiteit van de aandoening en de bijbehorende pijn te verminderen.
Een arts kan verschillende behandelingen overwegen:
- De combinatiepil: kan helpen om menstruaties en menstruatiegerelateerde pijn te verminderen. Soms wordt de pil zonder stopweek gebruikt.
- Progestagenen: deze hormoonpreparaten kunnen de activiteit van endometriose onderdrukken en pijnklachten verminderen.
- Een hormoonspiraal: kan bij sommige vrouwen helpen om menstruatiegerelateerde klachten te verminderen.
- GnRH-agonisten of GnRH-antagonisten: deze middelen onderdrukken bepaalde hormonale processen en worden vooral onder specialistische begeleiding gebruikt, vanwege mogelijke bijwerkingen.
Niet iedere hormonale behandeling is geschikt voor iedere vrouw. Bij de keuze spelen onder andere mogelijke bijwerkingen, medische contra-indicaties en een eventuele kinderwens een rol.
Wil je meer weten over hormonale anticonceptie? Lees dan ons artikel over de anticonceptiepil (https://vivsupport.nl/blogs/blog/de-pil).
Operatie bij endometriose
Wanneer medicijnen onvoldoende helpen of wanneer sprake is van bepaalde vormen van diepe endometriose, kan een operatie worden overwogen. Tijdens een kijkoperatie kan de chirurg proberen endometrioseweefsel te verwijderen. Ook kunnen bepaalde verklevingen of endometriosecysten worden behandeld.
Een operatie kan bij sommige vrouwen de klachten verminderen, maar is niet altijd noodzakelijk of de beste keuze. Bovendien kunnen klachten na verloop van tijd terugkeren. Een operatie brengt ook risico's met zich mee en kan bij ingrepen aan de eierstokken invloed hebben op de eicelvoorraad.
Daarom is het belangrijk om samen met een gespecialiseerde arts de mogelijke voordelen en risico's af te wegen. Bij diepe endometriose waarbij bijvoorbeeld de darmen of blaas betrokken zijn, kan behandeling in een gespecialiseerd centrum nodig zijn.
Wat kun je zelf doen bij endometriose? 8 praktische tips
Naast medische behandeling kun je zelf aandacht besteden aan gewoontes die bijdragen aan je algemene gezondheid en welzijn. Gezonde voeding, voldoende slaap en beweging kunnen waardevol zijn, maar het is belangrijk om te weten dat leefstijlaanpassingen endometriose niet aantoonbaar genezen.
Welke aanpassingen prettig zijn, verschilt per persoon. De onderstaande tips kunnen helpen om beter met de klachten om te gaan.
1. Eet gevarieerd en volwaardig
Een gevarieerd voedingspatroon levert voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft. Kies bijvoorbeeld voor groenten, fruit, volkoren producten, peulvruchten, noten, zaden en onverzadigde vetten. Probeer daarnaast sterk bewerkte producten niet de basis van je voedingspatroon te laten vormen.
Er is momenteel onvoldoende bewijs dat één specifiek dieet endometriose kan genezen of de groei van endometrioseweefsel kan stoppen. Je hoeft daarom niet automatisch bepaalde voedingsmiddelen te schrappen. Het belangrijkste is dat je voldoende en gevarieerd eet op een manier die bij je past.
2. Schrap gluten en zuivel niet zonder reden
Op internet wordt regelmatig geadviseerd om bij endometriose volledig glutenvrij of zuivelvrij te eten. Hoewel sommige vrouwen aangeven dat zij zich beter voelen door bepaalde voedingsmiddelen te vermijden, is er onvoldoende overtuigend wetenschappelijk bewijs om deze diëten standaard aan te bevelen bij endometriose.
Heb je veel last van darmklachten? Dan kan het zinvol zijn om samen met een diëtist te onderzoeken of bepaalde voedingsmiddelen invloed hebben op jouw klachten. Zo voorkom je dat je onnodig voedingsmiddelen weglaat en mogelijk belangrijke voedingsstoffen tekortkomt.
3. Zorg voor voldoende omega 3-vetzuren
Omega 3-vetzuren zijn belangrijke vetzuren die onder andere voorkomen in vette vis, zoals zalm, haring en makreel. Plantaardige bronnen zijn bijvoorbeeld walnoten, lijnzaad en chiazaad.
Omega 3-vetzuren spelen een rol in verschillende processen in het lichaam. Er is onderzoek gedaan naar mogelijke effecten van omega 3 bij endometriose, maar de resultaten zijn nog onvoldoende overtuigend om te stellen dat omega 3-supplementen endometrioseklachten behandelen. Vette vis en andere bronnen van gezonde vetten kunnen wel onderdeel zijn van een volwaardig voedingspatroon.
4. Blijf bewegen op een manier die bij je past
Regelmatig bewegen is belangrijk voor je algemene gezondheid en kan helpen om je conditie en spierkracht te behouden. Sommige vrouwen ervaren dat rustige beweging, zoals wandelen, fietsen of yoga, prettig is wanneer zij last hebben van pijn of spanning.
Luister daarbij naar je lichaam. Heb je veel pijn, dan is het niet nodig om jezelf door een intensieve training heen te dwingen. Er is nog onvoldoende onderzoek om te bepalen welke vorm van beweging het meest effectief is bij endometriosepijn. Kies daarom vooral voor beweging die haalbaar en prettig is.
5. Besteed aandacht aan stress en ontspanning
Chronische pijn kan veel stress veroorzaken. Andersom kunnen spanning, vermoeidheid en slecht slapen invloed hebben op hoe intens je pijn ervaart. Daarom kan het prettig zijn om regelmatig aandacht te besteden aan ontspanning.
Denk bijvoorbeeld aan ademhalingsoefeningen, meditatie, wandelen of andere activiteiten die je helpen om tot rust te komen. Ontspanning geneest endometriose niet, maar kan wel bijdragen aan het omgaan met de lichamelijke en emotionele belasting van de aandoening.
Meer informatie vind je in ons artikel over minder stress (https://vivsupport.nl/blogs/blog/minder-stress).
6. Zorg voor voldoende slaap en herstel
Aanhoudende pijn kan je nachtrust verstoren. Tegelijkertijd kan onvoldoende slaap ervoor zorgen dat je vermoeider bent en gevoeliger wordt voor pijn. Probeer daarom voldoende tijd voor slaap en herstel in te plannen.
Een regelmatig slaapritme en een rustige slaapomgeving kunnen helpen om je slaapkwaliteit te ondersteunen. Blijven pijn of slaapproblemen je nachtrust verstoren? Bespreek dit dan met je huisarts. Het is belangrijk om niet alleen naar de slaap zelf te kijken, maar ook naar de onderliggende klachten.
7. Houd je klachten en menstruatiecyclus bij
Een klachtendagboek kan helpen om patronen te herkennen. Schrijf bijvoorbeeld op wanneer je menstruatie begint, wanneer je pijn ervaart en of je last hebt van darm- of blaasklachten. Noteer ook hoe ernstig de pijn is en welke invloed die heeft op je dagelijkse activiteiten.
Deze informatie kan waardevol zijn tijdens een gesprek met je huisarts of gynaecoloog. Het helpt om duidelijk te maken hoe vaak je klachten hebt en wat ze betekenen voor je dagelijks leven. Je hoeft je klachten niet eerst maandenlang bij te houden voordat je medische hulp zoekt.
8. Zoek ondersteuning wanneer je die nodig hebt
Leven met chronische pijn kan lichamelijk en emotioneel zwaar zijn. Het kan daarom helpen om je klachten te bespreken met mensen in je omgeving en professionele ondersteuning te zoeken wanneer dat nodig is.
Bij aanhoudende bekkenpijn kan bijvoorbeeld gespecialiseerde bekkenfysiotherapie een onderdeel zijn van een bredere behandeling, vooral wanneer ook bekkenbodemspieren bijdragen aan de pijn. De effectiviteit verschilt per persoon en de behandeling richt zich niet op het verwijderen van endometrioseweefsel zelf.
Ook psychologische begeleiding of ondersteuning bij het omgaan met chronische pijn kan waardevol zijn. Dat betekent niet dat de pijn tussen je oren zit, maar dat verschillende vormen van ondersteuning kunnen helpen om de impact van de aandoening op je dagelijks leven te beperken.
Endometriose en zwanger worden
Endometriose kan invloed hebben op de vruchtbaarheid. Door ontstekingsprocessen, verklevingen of veranderingen rondom de eierstokken en eileiders kan het moeilijker worden om zwanger te worden. Toch betekent endometriose niet automatisch dat je onvruchtbaar bent. Veel vrouwen met endometriose worden zonder medische behandeling zwanger.
Wanneer je een kinderwens hebt, is het belangrijk om dit met je huisarts of gynaecoloog te bespreken. De arts kan beoordelen of aanvullend vruchtbaarheidsonderzoek nodig is en welke behandelingen passend zijn.
De behandeling van endometriose bij een kinderwens verschilt van de behandeling wanneer zwangerschap niet gewenst is. Hormonale middelen die de menstruatie onderdrukken, voorkomen meestal ook tijdelijk een zwangerschap en zijn daarom niet bedoeld om tijdens het gebruik de kans op een spontane zwangerschap te vergroten.
Afhankelijk van je persoonlijke situatie kunnen een operatie of vruchtbaarheidsbehandelingen, zoals IVF, worden overwogen. Hierbij worden de mogelijke voordelen zorgvuldig afgewogen tegen de risico's, onder andere voor de eicelvoorraad.
Verdwijnt endometriose na de overgang?
Na de menopauze neemt de productie van oestrogeen door de eierstokken sterk af. Daardoor worden endometriosehaarden bij veel vrouwen minder actief en kunnen de klachten afnemen. Toch betekent dit niet dat endometriose na de overgang altijd volledig verdwijnt.
Sommige vrouwen blijven pijnklachten ervaren door bestaande verklevingen, veranderingen in het zenuwstelsel of endometriose die actief blijft. Ook kunnen er na de menopauze nog klachten ontstaan of aanhouden.
Heb je na de overgang aanhoudende of nieuwe buik- of bekkenpijn? Laat dit dan beoordelen door je huisarts. Niet iedere klacht rond of na de menopauze wordt veroorzaakt door hormonale veranderingen.
Wil je meer weten over deze levensfase? Lees dan ons artikel over de verschillende fasen van de menopauze (https://vivsupport.nl/blogs/blog/fases-menopauze-wat-jij-moet-weten-over-de-vier-fases-van-de-overgang).
Supplementen bij endometriose: wat weten we uit onderzoek?
Bij endometriose wordt regelmatig gesproken over supplementen zoals omega 3, magnesium, vitamine D en antioxidanten. Sommige van deze voedingsstoffen zijn onderzocht vanwege hun mogelijke rol bij ontstekingsprocessen en pijn.
Toch is het wetenschappelijke bewijs voor het gebruik van supplementen als behandeling van endometriose momenteel beperkt of onvoldoende overtuigend. Er kan daarom niet worden geconcludeerd dat deze supplementen endometrioseweefsel laten verdwijnen of de aandoening kunnen genezen.
Bij een vastgesteld tekort aan een vitamine of mineraal kan gerichte suppletie wel zinvol zijn. Dit staat echter los van de behandeling van endometriose zelf.
Heb je bijvoorbeeld langdurig hevig bloedverlies, dan kan een arts onderzoeken of je bloedarmoede of ijzertekort hebt ontwikkeld. Indien nodig kan hiervoor een passende behandeling worden voorgesteld.
Wil je meer weten over de signalen en betekenis van je ijzerwaarden? Lees dan ons artikel over ijzerstatus en ferritine (https://vivsupport.nl/blogs/blog/ijzerstatus-bij-vrouwen-boven-de-40-signalen-en-betekenis-van-ferritine).
Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor medisch onderzoek of behandelingen waarvan de werkzaamheid beter is aangetoond. Overleg bij een medische aandoening, medicijngebruik, zwangerschap of kinderwens met een zorgverlener voordat je supplementen gaat gebruiken.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Hevige menstruatiepijn wordt nog regelmatig gezien als iets wat nu eenmaal bij menstrueren hoort. Toch is pijn die je dagelijks functioneren beperkt een goede reden om medische hulp te zoeken. Je hoeft niet te wachten totdat je klachten zo ernstig zijn dat je niet meer kunt werken of studeren.
Neem contact op met je huisarts wanneer:
- Je menstruatiepijn zo hevig is dat je niet normaal kunt functioneren.
- Je regelmatig buik- of bekkenpijn hebt, ook buiten de menstruatie.
- Je pijn ervaart tijdens of na het vrijen.
- Je terugkerende pijn hebt bij het plassen of de ontlasting, vooral rondom je menstruatie.
- Je menstruaties erg hevig of langdurig zijn.
- Je moeite hebt om zwanger te worden.
- Je klachten blijven bestaan ondanks pijnstilling of andere behandelingen.
- Je pijnklachten een grote invloed hebben op je werk, relaties of mentale welzijn.
Bij plotselinge ernstige buikpijn, flauwvallen, zeer hevig bloedverlies of een mogelijke zwangerschap in combinatie met buikpijn is snelle medische beoordeling nodig. Ook koorts in combinatie met ernstige buik- of bekkenpijn moet direct worden beoordeeld.
Een vroege beoordeling kan helpen om de oorzaak van je klachten te achterhalen en tijdig een passende behandeling te starten.
Veelgestelde vragen over endometriose
Kun je endometriose genezen?
Er bestaat momenteel geen behandeling die endometriose definitief geneest. Wel zijn er verschillende behandelingen beschikbaar die klachten kunnen verminderen. Afhankelijk van de situatie kan het gaan om pijnstilling, hormonale behandelingen, chirurgie of aanvullende ondersteuning bij chronische pijn. De klachten kunnen na behandeling verminderen, maar ook terugkeren.
Hoe weet je of je endometriose hebt?
Endometriose kan worden vermoed wanneer je bijvoorbeeld zeer hevige menstruatiepijn, chronische bekkenpijn of pijn bij het vrijen, plassen of de ontlasting hebt. De diagnose wordt gesteld op basis van een combinatie van klachten, medische beoordeling en eventueel beeldvormend onderzoek. Soms is een kijkoperatie nodig, maar dit is niet altijd noodzakelijk om een behandeling te starten.
Kun je endometriose hebben zonder hevige menstruatiepijn?
Ja. Hoewel hevige menstruatiepijn een bekend symptoom is, kunnen vrouwen met endometriose ook andere klachten hebben. Sommige vrouwen ervaren vooral darmklachten, pijn tijdens het vrijen of problemen met zwanger worden. Er zijn ook vrouwen die nauwelijks klachten ervaren.
Is endometriose hetzelfde als adenomyose?
Nee, endometriose en adenomyose zijn twee verschillende aandoeningen die wel samen kunnen voorkomen. Bij endometriose bevindt weefsel dat op baarmoederslijmvlies lijkt zich buiten de baarmoeder. Bij adenomyose bevindt vergelijkbaar weefsel zich in de spierwand van de baarmoeder. Beide aandoeningen kunnen onder andere menstruatiepijn en andere bekkenklachten veroorzaken.
Welke voeding kun je beter vermijden bij endometriose?
Er is onvoldoende overtuigend bewijs dat alle vrouwen met endometriose bepaalde voedingsmiddelen, zoals gluten, zuivel of suiker, volledig moeten vermijden. Een gevarieerd en volwaardig voedingspatroon is een goede basis. Wanneer je merkt dat bepaalde voedingsmiddelen je darmklachten verergeren, kan een diëtist helpen om dit op een verantwoorde manier te onderzoeken.
Kun je zwanger worden met endometriose?
Ja, veel vrouwen met endometriose kunnen zwanger worden. Bij sommige vrouwen kan de aandoening de vruchtbaarheid verminderen. Wanneer je een kinderwens hebt en endometriose vermoedt of al een diagnose hebt gekregen, is het verstandig om tijdig met een arts te bespreken welke mogelijkheden er zijn.
Gaat endometriose vanzelf over na de menopauze?
Na de menopauze nemen de klachten bij veel vrouwen af doordat de hoeveelheid oestrogeen daalt. Toch verdwijnt endometriose niet altijd volledig en kunnen klachten blijven bestaan. Nieuwe of aanhoudende klachten na de menopauze verdienen daarom medische beoordeling.
Kunnen stress en hormonen endometriose verergeren?
Endometriose is een oestrogeenafhankelijke aandoening waarbij hormonale processen een belangrijke rol spelen. Stress is geen bewezen oorzaak van endometriose, maar kan wel invloed hebben op slaap, welzijn en de manier waarop pijn wordt ervaren. Aandacht voor ontspanning kan daarom zinvol zijn als aanvulling op medische behandeling.
Tot slot: leven met endometriose
Endometriose kan veel invloed hebben op je dagelijks leven. Hevige menstruatiepijn, chronische buikklachten en problemen met de vruchtbaarheid kunnen lichamelijk en emotioneel belastend zijn. Het is daarom belangrijk om klachten serieus te nemen en niet zomaar aan te nemen dat ernstige pijn bij menstrueren hoort.
Hoewel endometriose een chronische aandoening is, zijn er verschillende manieren om klachten te behandelen en de impact ervan te verminderen. Medische behandelingen vormen daarbij een belangrijk onderdeel, terwijl aandacht voor voeding, beweging, slaap en ontspanning kan bijdragen aan je algemene welzijn.
Vermoed je dat je endometriose hebt? Bespreek je klachten dan met je huisarts. Samen kun je onderzoeken wat er speelt en welke behandeling of ondersteuning het beste bij jouw situatie past.
Medische disclaimer
De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of supplementen, of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
- World Health Organization (2025). Endometriosis. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/endometriosis
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Endometriosis: diagnosis and management (NG73). Richtlijn, bijgewerkt op 11 november 2024. https://www.nice.org.uk/guidance/ng73/chapter/Recommendations
- Becker CM, et al. (2022). ESHRE guideline: endometriosis. Human Reproduction Open. https://doi.org/10.1093/hropen/hoac009
- Nnoaham KE, et al. (2011). Impact of endometriosis on quality of life and work productivity: a multicenter study across ten countries. Fertility and Sterility, 96(2), 366–373.e8. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2011.05.090
