.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
Heb je iedere maand het gevoel dat je een paar dagen voor je menstruatie een ander persoon bent? Misschien ben je sneller boos, voel je je somber of heb je zoveel last van lichamelijke klachten dat je dagelijkse activiteiten eronder lijden. En zodra je ongesteld wordt, verdwijnen de klachten weer.
Herkenbaar? Dan vraag je je misschien af of je het premenstrueel syndroom (PMS) hebt.
PMS is een aandoening waarbij je iedere menstruatiecyclus terugkerende lichamelijke en psychische klachten ervaart vóór je menstruatie. Deze klachten zijn zo ernstig dat ze invloed hebben op je dagelijks functioneren. Zodra je menstruatie begint, nemen ze meestal af of verdwijnen ze.[1]
Niet iedere vrouw met klachten voor haar menstruatie heeft PMS. Daarom is het belangrijk om te weten hoe je PMS herkent, waar het mogelijk door ontstaat en welke behandelingen kunnen helpen.
Dit is een informatiepagina. Viv Support heeft geen producten die bestemd zijn voor deze indicatie of toepassing.
Wat is PMS?
PMS staat voor premenstrueel syndroom. Het is een erkende aandoening waarbij lichamelijke en emotionele klachten steeds terugkeren in de periode voordat je ongesteld wordt.
De klachten ontstaan meestal tijdens de tweede helft van je menstruatiecyclus, ook wel de luteale fase genoemd.
Bij PMS is vooral het terugkerende patroon belangrijk:
- De klachten beginnen vóór je menstruatie.
- Ze nemen af of verdwijnen wanneer je ongesteld wordt.
- Na je menstruatie heb je minimaal enkele dagen weinig tot geen klachten.
Daarbij beïnvloeden de klachten je dagelijks leven duidelijk. Je kunt bijvoorbeeld moeite hebben met werken, sociale afspraken of je relaties.
Heb je slechts af en toe een opgeblazen buik of gevoelige borsten voordat je ongesteld wordt? Dan betekent dat niet automatisch dat je PMS hebt.
Lees meer over veelvoorkomende ongemakken voorafgaand aan je menstruatie.
Wat zijn de symptomen van PMS?
De symptomen van PMS verschillen per vrouw. Sommige vrouwen ervaren vooral lichamelijke klachten, terwijl bij anderen emotionele veranderingen op de voorgrond staan.
Psychische en emotionele PMS-symptomen
Bij PMS kunnen je stemming en gedrag duidelijk veranderen.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- Prikkelbaarheid, boosheid of sterke stemmingswisselingen.
- Somberheid, angstige gevoelens of gespannenheid.
- Concentratieproblemen en minder interesse in dagelijkse activiteiten.
- Het gevoel sneller overweldigd te raken.
Sommige vrouwen merken dat ze in deze periode minder goed met stress kunnen omgaan of sneller conflicten ervaren.
Het belangrijkste kenmerk is dat deze klachten steeds terugkomen in dezelfde fase van de cyclus en je dagelijks leven beïnvloeden.
Lichamelijke PMS-symptomen
Naast emotionele klachten kan PMS ook gepaard gaan met lichamelijke veranderingen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Gevoelige of gespannen borsten.
- Een opgeblazen gevoel of tijdelijk vocht vasthouden.
- Vermoeidheid en veranderingen in slaap.
- Hoofdpijn, spierpijn of gewrichtspijn.
- Veranderingen in eetlust.
Niet iedere vrouw ervaart dezelfde combinatie van symptomen. Ook kan de ernst van de klachten per cyclus verschillen.[2]
Heb je vooral last van hevige buikpijn of veel bloedverlies tijdens je menstruatie? Dan kan er sprake zijn van andere menstruatieklachten. Lees meer over de oorzaken en behandelingen van menstruatiepijn.
Wat is de oorzaak van PMS?
De precieze oorzaak van PMS is nog niet volledig bekend.
Waarschijnlijk speelt een verhoogde gevoeligheid voor natuurlijke hormoonschommelingen een belangrijke rol.
Tijdens je menstruatiecyclus veranderen de hoeveelheden oestrogeen en progesteron. Deze hormonen zijn onder andere betrokken bij de eisprong en de voorbereiding van je lichaam op een mogelijke zwangerschap.
Bij vrouwen met PMS zijn de hormoonwaarden doorgaans niet hoger of lager dan bij vrouwen zonder PMS.
Het verschil lijkt vooral te zitten in de manier waarop het lichaam en de hersenen reageren op de veranderingen in deze hormonen.[2]
De rol van oestrogeen en progesteron
Na de eisprong stijgt de hoeveelheid progesteron in je lichaam. Wanneer er geen zwangerschap ontstaat, dalen de hoeveelheden progesteron en oestrogeen richting je menstruatie.
Sommige vrouwen zijn gevoeliger voor deze veranderingen.
Ook processen in de hersenen waarbij signaalstoffen zoals serotonine betrokken zijn, spelen mogelijk een rol bij de emotionele klachten van PMS.[3]
Waarom de ene vrouw hier veel last van heeft en de andere nauwelijks, is nog niet volledig opgehelderd.
Wordt PMS veroorzaakt door oestrogeendominantie?
Je leest regelmatig dat PMS ontstaat doordat je te veel oestrogeen hebt of juist te weinig progesteron.
Dit wordt vaak 'oestrogeendominantie' genoemd.
Er is echter onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat PMS in het algemeen wordt veroorzaakt door zo'n hormonale verhouding.
PMS betekent dus niet automatisch dat je een oestrogeenoverschot of progesterontekort hebt.
Ook de bewering dat stress progesteron zou 'opgebruiken' voor de aanmaak van cortisol is geen aangetoonde verklaring voor PMS.
Hetzelfde geldt voor algemene claims dat PMS ontstaat door een overbelaste lever, te veel suiker of blootstelling aan zogenoemde xeno-oestrogenen.
Gezonde leefgewoontes blijven belangrijk, maar je hoeft niet uit te gaan van een hormonale disbalans die je zelf moet corrigeren.
Hoe weet je of je PMS hebt?
PMS wordt vastgesteld op basis van je klachten, de ernst ervan en het moment waarop ze optreden.
Er bestaat geen specifieke bloedtest waarmee een arts kan vaststellen dat je PMS hebt.
Ook een eenmalige meting van oestrogeen of progesteron kan de diagnose niet bevestigen.
Daarom is het belangrijk om te onderzoeken of je klachten een duidelijk verband hebben met je menstruatiecyclus.[1]
Houd drie maanden een PMS-dagboek bij
Denk je dat je PMS hebt? Dan kan het helpen om gedurende ongeveer drie maanden dagelijks je klachten bij te houden.
Noteer bijvoorbeeld:
- Wanneer je menstruatie begint en eindigt.
- Welke lichamelijke en emotionele klachten je hebt.
- Hoe ernstig de klachten zijn, bijvoorbeeld op een schaal van 0 tot 3.
- In hoeverre de klachten invloed hebben op je werk, relaties of andere dagelijkse activiteiten.
Schrijf ook op wanneer je géén klachten hebt.
Dat laatste is belangrijk, omdat bij PMS meestal sprake is van een periode waarin de klachten grotendeels verdwijnen.
Je kunt deze informatie meenemen naar je huisarts. Samen kunnen jullie beoordelen of het patroon bij PMS past.
Kun je PMS hebben als je de hele maand klachten hebt?
Heb je de hele maand last van somberheid, angst of vermoeidheid? Dan is er mogelijk iets anders aan de hand.
Bij PMS verminderen of verdwijnen de klachten namelijk rondom het begin van de menstruatie.
Soms bestaan psychische klachten gedurende de hele maand en worden ze vóór de menstruatie erger. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij een depressie of angststoornis.
Ook slaapgebrek, langdurige stress of andere gezondheidsproblemen kunnen vergelijkbare klachten veroorzaken.
Daarom is het belangrijk om niet iedere terugkerende klacht automatisch aan PMS toe te schrijven.
Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?
Naast PMS bestaat ook PMDD. Dat staat voor premenstrual dysphoric disorder, in het Nederlands premenstruele dysfore stoornis.
PMDD is een ernstige premenstruele aandoening waarbij vooral de psychische klachten sterk op de voorgrond staan.
Vrouwen met PMDD kunnen bijvoorbeeld te maken krijgen met intense somberheid, angst, prikkelbaarheid, woede of een gevoel van controleverlies.
De klachten kunnen zo ernstig zijn dat werken, sociale contacten en relaties sterk worden beïnvloed.
Bij sommige vrouwen ontstaan ook gedachten aan zelfbeschadiging of zelfdoding.[4]
PMDD heeft specifieke diagnostische criteria en is niet hetzelfde als af en toe heftige stemmingswisselingen ervaren.
Denk je dat je PMDD hebt? Bespreek dit dan met je huisarts. Er zijn behandelingen die kunnen helpen.
Heb je gedachten aan zelfdoding? Neem direct contact op met je huisarts of huisartsenpost. Je kunt ook dag en nacht gratis contact opnemen met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113. Bij direct levensgevaar bel je 112.
Wat helpt tegen PMS-klachten?
Er zijn verschillende manieren om PMS-klachten te verminderen.
Wat bij jou het beste werkt, hangt onder andere af van welke klachten je ervaart en hoeveel invloed ze hebben op je dagelijks leven.
Bij milde klachten kunnen leefstijlaanpassingen voldoende zijn. Wanneer PMS je dagelijks functioneren duidelijk beïnvloedt, kunnen psychologische ondersteuning en medicijnen zinvol zijn.
1. Leer je klachten herkennen
Een van de eerste stappen is begrijpen wanneer je klachten ontstaan.
Door je symptomen bij te houden, kun je beter herkennen welke dagen voor jou moeilijk zijn.
Dat betekent niet dat je iedere maand je hele planning moet aanpassen.
Wel kan het prettig zijn om op dagen met veel klachten rekening te houden met je belastbaarheid en belangrijke afspraken waar mogelijk wat anders in te delen.
2. Bespreek je klachten met mensen om je heen
PMS kan invloed hebben op je werk, relaties en sociale leven.
Sommige vrouwen voelen zich schuldig wanneer ze sneller geïrriteerd reageren of minder energie hebben.
Het kan helpen om met je partner, vrienden of collega's te bespreken wat je ervaart.
Zo begrijpen mensen in je omgeving beter waarom je bepaalde momenten meer behoefte hebt aan rust of ondersteuning.
3. Besteed aandacht aan slaap en ontspanning
Voldoende slaap, regelmatig bewegen en gevarieerd eten zijn belangrijk voor je algemene gezondheid.
Ook ontspanning kan helpen om beter met PMS-klachten om te gaan.
Denk aan wandelen, een rustige avond, mindfulness of activiteiten waar je plezier aan beleeft.
Er is geen specifiek dieet of leefstijlprogramma waarvan is aangetoond dat het PMS bij iedereen verhelpt.
Strenge voedingsregels, het volledig schrappen van suiker of een speciale leverdetox zijn daarom niet nodig om PMS te behandelen.
Wil je praktische manieren vinden om minder spanning te ervaren? Lees dan ook ons artikel over omgaan met stress.
Welke behandelingen zijn er voor PMS?
Wanneer PMS je dagelijks leven beïnvloedt, is het verstandig om samen met je huisarts te bespreken welke behandeling geschikt is.
Er bestaan verschillende behandelmogelijkheden. Een combinatie van behandelingen kan soms zinvol zijn.[5]
Cognitieve gedragstherapie bij PMS
Cognitieve gedragstherapie, ook wel CGT genoemd, is een psychologische behandeling die kan helpen om beter met PMS-klachten om te gaan.
Tijdens deze therapie onderzoek je bijvoorbeeld hoe je klachten invloed hebben op je gedachten, gevoelens en gedrag.
Je leert manieren om met stress, negatieve gedachten en moeilijke situaties om te gaan.
Dit kan helpen om de invloed van PMS op je dagelijks leven te verminderen.
Je huisarts kan je hiervoor verwijzen naar een geschikte behandelaar.
De anticonceptiepil bij PMS
Bij sommige vrouwen kan de combinatiepil helpen om PMS-klachten te verminderen.
De pil onderdrukt de eisprong en zorgt ervoor dat de natuurlijke hormoonschommelingen veranderen.
Daardoor kunnen premenstruele klachten afnemen.
De pil werkt echter niet bij iedereen en kan zelf ook bijwerkingen veroorzaken, zoals hoofdpijn, gevoelige borsten of stemmingsveranderingen.
Ook zijn er medische situaties waarin de combinatiepil minder geschikt is, bijvoorbeeld bij een verhoogd risico op trombose.
Bespreek daarom met je huisarts of hormonale anticonceptie in jouw situatie een passende behandeling is.[6]
Meer informatie over de werking en mogelijke bijwerkingen vind je in ons artikel over de anticonceptiepil en je hormonen.
Antidepressiva bij ernstige PMS
Bij ernstige PMS-klachten kunnen bepaalde antidepressiva helpen.
Vooral selectieve serotonineheropnameremmers, afgekort SSRI's, zijn onderzocht bij PMS en PMDD.
Deze medicijnen beïnvloeden de beschikbaarheid van serotonine in de hersenen en kunnen bepaalde emotionele klachten verminderen.
Afhankelijk van de situatie kan een arts adviseren om een SSRI dagelijks of alleen gedurende een deel van de menstruatiecyclus te gebruiken.
Deze medicijnen kunnen bijwerkingen geven en zijn niet voor iedereen geschikt.
Start of stop daarom nooit op eigen initiatief met antidepressiva. Bespreek met je arts wat voor jou passend is.[5]
Wanneer word je doorverwezen naar een specialist?
Heb je ernstige PMS- of PMDD-klachten die onvoldoende verbeteren met behandeling?
Dan kan je huisarts je doorverwijzen naar een gynaecoloog of een specialist op het gebied van psychische gezondheid.
Bij zeer ernstige klachten bestaan aanvullende hormonale behandelingen, maar deze hebben belangrijke voor- en nadelen en vragen specialistische begeleiding.
Kunnen supplementen PMS verminderen?
Er wordt regelmatig gesproken over supplementen zoals magnesium, vitamine B6, calcium en verschillende kruiden bij PMS.
Deze stoffen zijn in onderzoeken bekeken, maar het bewijs voor de werkzaamheid van veel supplementen is beperkt of wisselend.
Dat betekent niet dat iedere vrouw met PMS een supplement nodig heeft.
Een vastgesteld voedingstekort moet gericht worden behandeld, maar een supplement kan PMS niet automatisch oplossen.
Ook kruidenproducten kunnen bijwerkingen of wisselwerkingen met medicijnen hebben.
Gebruik supplementen daarom niet als vervanging voor medische behandeling en bespreek gebruik met je huisarts of apotheker als je medicijnen gebruikt.[5]
Kan PMS erger worden tijdens de perimenopauze?
Sommige vrouwen merken dat hun premenstruele klachten veranderen wanneer ze ouder worden.
Vooral in de jaren voorafgaand aan de menopauze, de perimenopauze, kunnen de hormoonschommelingen veranderen en menstruaties minder regelmatig worden.
Bij sommige vrouwen worden bestaande stemmingsklachten of andere premenstruele klachten daardoor opvallender.
Dat betekent niet dat PMS bij iedere vrouw automatisch erger wordt tijdens de overgang.
Bovendien kunnen klachten zoals slecht slapen, prikkelbaarheid en somberheid ook samenhangen met andere veranderingen tijdens deze levensfase.
Het is daarom belangrijk om te kijken of je klachten nog steeds het terugkerende patroon van PMS volgen.
Wil je meer weten over deze levensfase? Lees dan ons artikel over de perimenopauze, de leeftijd waarop deze begint en de veranderingen die je kunt verwachten.
Wanneer contact opnemen met de huisarts bij PMS?
Heb je het vermoeden dat je PMS hebt? Dan is het verstandig om een afspraak te maken wanneer de klachten je dagelijks leven beïnvloeden.
Je hoeft niet te wachten totdat je klachten ondraaglijk worden.
Neem in ieder geval contact op met je huisarts wanneer:
- Je iedere maand ernstige somberheid, angst, boosheid of andere psychische klachten ervaart.
- Je door je klachten problemen krijgt op je werk, tijdens je studie of in je relaties.
- Je twijfelt of je klachten door PMS of door een andere aandoening worden veroorzaakt.
- Leefstijlaanpassingen onvoldoende helpen.
Neem je menstruatie- en klachtendagboek mee naar de afspraak als je dit hebt bijgehouden.
Samen met je huisarts kun je bespreken of verder onderzoek nodig is en welke behandeling bij je past.
Veelgestelde vragen over PMS
Hoeveel dagen voor je menstruatie begint PMS?
PMS-klachten beginnen meestal in de één tot twee weken voordat je ongesteld wordt. De precieze timing verschilt per vrouw. De klachten verminderen of verdwijnen meestal wanneer de menstruatie begint.
Kun je PMS hebben met normale hormoonwaarden?
Ja. Vrouwen met PMS hebben doorgaans geen afwijkende hoeveelheden oestrogeen of progesteron. Waarschijnlijk zijn ze gevoeliger voor natuurlijke hormoonschommelingen. Een normale hormoonwaarde sluit PMS daarom niet uit.
Kun je PMS vaststellen met een hormoontest?
Nee. Er bestaat geen specifieke bloedtest waarmee PMS kan worden vastgesteld. De diagnose wordt vooral gebaseerd op het terugkerende klachtenpatroon en de invloed op het dagelijks functioneren.
Kan PMS vanzelf verdwijnen?
PMS-klachten kunnen gedurende je leven veranderen. Sommige vrouwen merken dat klachten minder worden, terwijl ze bij anderen blijven bestaan. PMS is verbonden aan de menstruatiecyclus en verdwijnt uiteindelijk na de menopauze. Je hoeft echter niet tot die tijd te wachten om behandeling te zoeken.
Wat is de beste behandeling tegen PMS?
Er bestaat geen behandeling die voor iedereen het beste werkt. Cognitieve gedragstherapie, bepaalde antidepressiva en hormonale anticonceptie kunnen helpen. Welke aanpak geschikt is, hangt af van je klachten, gezondheid en persoonlijke voorkeuren.
Tot slot: PMS hoef je niet zomaar te accepteren
Iedere maand dezelfde klachten ervaren kan behoorlijk veel invloed hebben op je leven.
Misschien merk je dat je stemming sterk verandert, dat je minder energie hebt of dat je het gevoel krijgt dat je jezelf niet helemaal bent.
Het is belangrijk om te weten dat PMS een erkende aandoening is waarvoor verschillende behandelingen beschikbaar zijn.
Door je klachten bij te houden, het patroon te leren herkennen en op tijd hulp te zoeken, kun je beter begrijpen wat er speelt en welke aanpak bij jou past.
Bij Viv Support vinden we het belangrijk dat vrouwen betrouwbare informatie krijgen over hun lichaam en menstruatiecyclus. Je hoeft niet iedere maand opnieuw te worstelen met klachten zonder te weten wat je eraan kunt doen.
Dit is een informatiepagina. Viv Support heeft geen producten die bestemd zijn voor deze indicatie/toepassing.
Medische disclaimer
De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of supplementen, of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
[1] Thuisarts. Hoe weet ik of ik het premenstrueel syndroom heb? Laatst gewijzigd: 1 oktober 2026.
https://www.thuisarts.nl/premenstrueel-syndroom/hoe-weet-ik-of-ik-premenstrueel-syndroom-heb
[2] Thuisarts. Ik heb het premenstrueel syndroom. Laatst gewijzigd: 1 oktober 2026.
https://www.thuisarts.nl/premenstrueel-syndroom/ik-heb-premenstrueel-syndroom
[3] Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG). Managing premenstrual syndrome (PMS).
https://www.rcog.org.uk/for-the-public/browse-our-patient-information/managing-premenstrual-syndrome-pms/
[4] NHS. PMDD (premenstrual dysphoric disorder).
https://www.nhs.uk/conditions/pmdd-premenstrual-dysphoric-disorder/
[5] American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Management of Premenstrual Disorders. Clinical Practice Guideline No. 7, 2023.
https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/clinical-practice-guideline/articles/2023/12/management-of-premenstrual-disorders
[6] Thuisarts. Ik heb PMS en ga daarvoor de pil slikken. Laatst gewijzigd: 1 oktober 2026.
https://www.thuisarts.nl/premenstrueel-syndroom/ik-heb-pms-en-ga-daarvoor-pil-slikken
Bronnen geraadpleegd op 12 oktober 2026.
