.svg?v=133333626955077491221771076156){kind=small}
De perimenopauze heeft geen vaste startleeftijd. Bij veel vrouwen worden de eerste duidelijke veranderingen merkbaar in de veertiger jaren, maar de timing verschilt sterk per persoon. Een veranderend menstruatiepatroon is vaak een van de belangrijkste aanwijzingen. Ook opvliegers en nachtzweten kunnen ontstaan.
Ben je rond de 40 of 45 en vraag je je af of de perimenopauze begonnen is? Leeftijd alleen geeft niet het antwoord. Vooral de combinatie van je leeftijd, veranderingen in je menstruatie en eventuele overgangsklachten geeft informatie.
Wat is de perimenopauze?
De perimenopauze is de levensfase rond de laatste menstruatie waarin de menstruatiecyclus verandert en overgangsklachten kunnen ontstaan.
De term wordt niet in iedere medische richtlijn precies hetzelfde afgebakend. In de praktijk wordt perimenopauze vaak gebruikt voor de jaren vóór de menopauze en de periode kort daarna.
Belangrijk is het verschil tussen perimenopauze en menopauze:
- perimenopauze: de overgangsfase waarin je cyclus verandert;
- menopauze: het moment van je laatste spontane menstruatie;
- postmenopauze: de levensfase daarna.
Je weet pas achteraf welke menstruatie je menopauze was: als je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd en daar geen andere verklaring voor is.
Wil je specifiek weten op welke leeftijd de laatste menstruatie gemiddeld plaatsvindt? Lees dan ons artikel over wanneer de menopauze plaatsvindt.
Op welke leeftijd begint de perimenopauze?
Er bestaat geen leeftijd waarop iedere vrouw de perimenopauze ingaat.
De natuurlijke menopauze vindt meestal plaats tussen ongeveer 45 en 55 jaar en in Nederland gemiddeld rond 50–51 jaar. De veranderingen die eraan voorafgaan beginnen eerder.
Bij veel vrouwen worden veranderingen in de menstruatiecyclus ergens in de veertiger jaren duidelijker. Bij de één begint dat eerder, bij de ander later.
Daarom kun je niet zeggen:
“Ik ben 40, dus ik zit in de perimenopauze.”
Maar ook niet:
“Ik ben pas 42, dus dit kan de overgang nog niet zijn.”
Je leeftijd is één aanwijzing. Je menstruatiepatroon en eventuele klachten geven samen meer informatie.
Kan de perimenopauze rond je 40e beginnen?
Ja, veranderingen die bij de perimenopauze passen kunnen rond het 40e levensjaar ontstaan.
Toch is het belangrijk om niet iedere verandering rond je veertigste automatisch aan de overgang toe te schrijven.
Een onregelmatige menstruatie kan bijvoorbeeld ook samenhangen met zwangerschap, PCOS, schildklierproblemen, veranderingen in gewicht of energiebeschikbaarheid, intensief sporten, bepaalde medicijnen of andere oorzaken.
Ook klachten zoals vermoeidheid, slecht slapen, somberheid en concentratieproblemen zijn niet specifiek voor de perimenopauze.
Heb je vooral vragen over veranderingen rond deze leeftijd? Lees dan verder over veranderingen rond je 40e.
Perimenopauze rond 45 jaar: hoe herken je die?
Vanaf ongeveer 45 jaar wordt het waarschijnlijker dat een nieuw veranderd menstruatiepatroon en typische overgangsklachten met de perimenopauze samenhangen.
Bij gezonde vrouwen van 45 jaar en ouder wordt de perimenopauze daarom meestal klinisch herkend. Dat betekent dat een arts vooral kijkt naar:
- je leeftijd;
- veranderingen in je menstruatiecyclus;
- opvliegers en nachtzweten;
- andere klachten die bij de overgang kunnen voorkomen;
- eventuele andere verklaringen voor je klachten.
Een standaard hormoontest is hiervoor meestal niet nodig.
Wat zijn de eerste signalen van de perimenopauze?
Een van de meest kenmerkende vroege veranderingen is dat je menstruatiecyclus anders wordt dan je gewend bent.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat:
- de tijd tussen menstruaties korter of langer wordt;
- de lengte van je cyclus sterker varieert;
- je soms een menstruatie overslaat;
- het bloedverlies verandert.
In de vroege menopauzale transitie kunnen de lengtes van opeenvolgende cycli duidelijker van elkaar gaan verschillen. Later kunnen langere perioden zonder menstruatie voorkomen.
Dat betekent niet dat iedere onregelmatige cyclus automatisch perimenopauze is. Het gaat om een nieuwe, aanhoudende verandering ten opzichte van je eigen patroon, in combinatie met leeftijd en eventuele andere kenmerken.
Welke andere klachten kunnen als eerste ontstaan?
Naast veranderingen in je menstruatie kunnen overgangsklachten ontstaan.
Vooral opvliegers en nachtzweten zijn sterk met de menopauzale transitie geassocieerd.
Andere klachten die in deze levensfase regelmatig worden gemeld zijn bijvoorbeeld:
- slechter slapen;
- stemmingsveranderingen;
- vaginale droogheid;
- veranderingen in seksueel functioneren;
- spier- en gewrichtsklachten;
- concentratie- of geheugenproblemen.
Hierbij is nuance belangrijk.
Niet iedere vrouw krijgt deze klachten en niet iedere klacht die rond je veertigste ontstaat, wordt door de perimenopauze veroorzaakt. Vooral vermoeidheid, slecht slapen, stemming en concentratie zijn multifactorieel: er kunnen meerdere factoren tegelijk een rol spelen.
Wil je specifiek meer weten over warmte-aanvallen? Lees dan verder over opvliegers en wat je eraan kunt doen.
Wat gebeurt er met je hormonen tijdens de perimenopauze?
De hormonale veranderingen tijdens de perimenopauze verlopen niet als een rechte lijn.
Het is dus te simpel om te zeggen:
“Eerst daalt progesteron en daarna daalt oestrogeen.”
Naarmate de eierstokken ouder worden, verandert de reactie op hormonale signalen vanuit de hersenen. Eisprongen worden minder voorspelbaar en cycli zonder eisprong komen vaker voor.
Daardoor verandert ook de progesteronproductie, omdat progesteron na een eisprong vooral wordt gemaakt door het corpus luteum.
Tegelijkertijd kan oestradiol tijdens de perimenopauze sterk fluctueren. De waarde kan op sommige momenten lager zijn, maar op andere momenten juist relatief hoog. Pas na de menopauze zijn de oestradiolwaarden gemiddeld structureel lager.
FSH stijgt gemiddeld naarmate de ovariumfunctie verandert, maar ook FSH kan tijdens de perimenopauze flink schommelen.
De perimenopauze is daarom beter te begrijpen als een fase van toenemende hormonale variabiliteit en minder voorspelbare ovulatie dan als een simpele daling van alle vrouwelijke hormonen.
Hoe weet je of je in de perimenopauze zit?
Bij vrouwen vanaf 45 jaar zijn vooral het menstruatiepatroon en typische overgangsklachten belangrijk.
Volgens NICE kan bij verder gezonde vrouwen van 45 jaar of ouder de perimenopauze doorgaans worden herkend aan nieuw ontstane opvliegers of nachtzweten in combinatie met veranderingen in de menstruatie, zonder laboratoriumonderzoek.
Ook de Nederlandse NHG-richtlijn kijkt vanaf 40 jaar naar de mogelijke relatie tussen overgang en veranderingen in de menstruatie, vasomotorische klachten zoals opvliegers en klachten van vulva en vagina.
Een praktische eerste stap is daarom om een tijdje bij te houden:
- wanneer je menstruatie begint;
- hoe lang je cyclus duurt;
- of je menstruaties overslaat;
- of het bloedverlies verandert;
- wanneer opvliegers of nachtzweten optreden;
- welke andere klachten je ervaart.
Zo krijg je beter zicht op veranderingen ten opzichte van je eigen eerdere patroon.
Heb je een hormoontest nodig om de perimenopauze vast te stellen?
Meestal niet wanneer je 45 jaar of ouder bent en je klachten en menstruatiepatroon bij de perimenopauze passen.
Een losse FSH- of oestradiolwaarde is in deze fase vaak lastig te interpreteren, omdat hormoonwaarden kunnen fluctueren.
NICE adviseert daarom bij vrouwen van 45 jaar en ouder met typische kenmerken geen routinematige laboratoriumtesten zoals oestradiol om de perimenopauze of menopauze vast te stellen.
Dat betekent niet dat bloedonderzoek nooit zinvol is.
Een arts kan bijvoorbeeld wel bloedonderzoek aanvragen wanneer er een andere mogelijke oorzaak voor je klachten moet worden onderzocht.
Wanneer kan FSH-onderzoek wel zinvol zijn?
De leeftijd maakt hierbij verschil.
NICE adviseert om een FSH-bepaling te overwegen bij vrouwen van 40 tot 45 jaar wanneer er overgangsklachten zijn, waaronder een verandering van de menstruatiecyclus.
Bij vrouwen jonger dan 40 jaar kan FSH-onderzoek nodig zijn wanneer er een vermoeden bestaat van premature ovariële insufficiëntie (POI).
FSH is ook niet in iedere situatie goed interpreteerbaar. Bij gebruik van bepaalde hormonale anticonceptie kan de waarde bijvoorbeeld niet geschikt zijn om de menopauzestatus te bepalen.
Laat daarom liever een arts beoordelen of een hormoontest in jouw situatie daadwerkelijk informatie toevoegt.
Kun je al vóór je 40e in de perimenopauze komen?
Overgangsachtige veranderingen vóór je veertigste verdienen medische beoordeling.
Bij verlies of duidelijke verstoring van de normale werking van de eierstokken vóór het 40e levensjaar kan sprake zijn van premature ovariële insufficiëntie (POI).
POI is niet simpelweg hetzelfde als een iets vroeger begonnen normale overgang. De diagnose heeft specifieke criteria en kan gevolgen hebben voor onder andere vruchtbaarheid en bot- en cardiovasculaire gezondheid.
Heb je vóór je veertigste langere tijd geen of sterk onregelmatige menstruaties en klachten die aan de overgang doen denken? Bespreek dit dan met je huisarts.
Hoe lang duurt de perimenopauze?
Daar is geen exact aantal jaren voor te geven.
De menopauzale transitie duurt gemiddeld meerdere jaren. De NHG-richtlijn noemt gemiddeld ongeveer vier tot zes jaar tot de menstruaties definitief stoppen, maar de verschillen tussen vrouwen zijn groot.
Een gemiddelde voorspelt dus niet hoe lang jouw perimenopauze duurt.
De cyclus kan bovendien een tijd onregelmatig zijn, daarna tijdelijk regelmatiger worden en later opnieuw veranderen. Het verloop is niet altijd lineair.
Daarom is de vraag “Wanneer ben ik hier vanaf?” helaas niet precies te beantwoorden op basis van leeftijd of één hormoonwaarde.
Kun je nog zwanger worden tijdens de perimenopauze?
Ja.
Tijdens de perimenopauze vinden eisprongen minder voorspelbaar plaats, maar ovulatie kan nog steeds voorkomen. Zolang dat mogelijk is, kun je zwanger worden.
Een onregelmatige menstruatie betekent dus niet dat anticonceptie niet meer nodig is.
Ook hormoontherapie voor overgangsklachten is geen anticonceptie.
Heb je geen kinderwens? Bespreek dan met je huisarts welke anticonceptie in deze levensfase geschikt is.
Wat kun je zelf doen tijdens de perimenopauze?
Je hoeft niet te wachten tot klachten ernstig worden voordat je aandacht besteedt aan je gezondheid.
Regelmatig bewegen, voldoende slapen, niet roken, matig of geen alcohol drinken en een volwaardig voedingspatroon ondersteunen je algemene gezondheid tijdens deze levensfase.
Vooral beweging en krachttraining zijn waardevol voor spiermassa, botten en cardiometabole gezondheid.
Dat betekent niet dat leefstijl de hormonale veranderingen van de perimenopauze kan stoppen of je hormonen ‘weer in balans’ brengt.
Wel kan een gezonde leefstijl bijdragen aan je gezondheid en kunnen bepaalde aanpassingen helpen bij specifieke klachten.
Meer praktische informatie vind je in ons artikel over leefstijl tijdens de premenopauze.
Welke voeding is belangrijk tijdens de perimenopauze?
Er bestaat geen speciaal dieet dat de perimenopauze uitstelt of oestrogeen en progesteron weer ‘in balans’ brengt.
Een gezond voedingspatroon blijft wel belangrijk, onder andere voor botten, spieren en hart- en vaatgezondheid.
Denk aan voldoende:
- groente en fruit;
- volkorenproducten;
- peulvruchten;
- noten en zaden;
- eiwitrijke voedingsmiddelen;
- voornamelijk onverzadigde vetten.
Ook calcium en vitamine D zijn belangrijk voor de botgezondheid. Of suppletie nodig is, hangt af van leeftijd, voeding en geldende suppletieadviezen.
Meer praktische voorbeelden vind je in ons artikel over voeding tijdens de premenopauze.
Wat als je veel last hebt van de perimenopauze?
Je hoeft hinderlijke overgangsklachten niet automatisch te accepteren omdat de perimenopauze een natuurlijke levensfase is.
Welke behandeling geschikt is, hangt af van je klachten, medische voorgeschiedenis en voorkeuren.
Bij opvliegers en nachtzweten is hormoontherapie (HRT) de meest effectieve behandeling voor vrouwen voor wie deze behandeling geschikt is.
Er bestaan daarnaast niet-hormonale behandelingen. Bij vaginale droogheid en andere urogenitale overgangsklachten kunnen lokale behandelingen, waaronder laaggedoseerd vaginaal oestrogeen, effectief zijn.
Welke behandeling bij jou past, bespreek je met je huisarts.
Supplementen zijn geen noodzakelijke behandeling voor de perimenopauze. Voor veel supplementen en kruiden die voor overgangsklachten worden verkocht is het bewijs beperkt, wisselend of onvoldoende.
Wanneer contact opnemen met de huisarts?
Neem contact op met je huisarts wanneer veranderingen of klachten je zorgen baren of duidelijk invloed hebben op je dagelijks leven.
Bespreek het in ieder geval wanneer:
- je vóór je 40e overgangsachtige klachten of langdurig onregelmatige/uitblijvende menstruaties krijgt;
- je tussen 40 en 45 jaar duidelijke overgangsklachten en cyclusveranderingen hebt en wilt weten of onderzoek zinvol is;
- je menstruaties zeer hevig of langdurig worden;
- je bloedverlies tussen menstruaties of na seks hebt;
- je ernstige of nieuwe buik- of bekkenpijn hebt;
- vermoeidheid, somberheid, hartkloppingen of andere klachten ernstig of aanhoudend zijn;
- je klachten je werk, slaap, relaties of dagelijks functioneren duidelijk beïnvloeden;
- je twijfelt of je klachten daadwerkelijk door de perimenopauze komen.
Bloedverlies nadat je twaalf maanden niet hebt gemenstrueerd moet altijd medisch worden beoordeeld.
Bij zeer hevig acuut bloedverlies in combinatie met duizeligheid, flauwvallen, bleekheid of kortademigheid is snelle medische beoordeling nodig.
Veelgestelde vragen over de leeftijd van de perimenopauze
Wat is de gemiddelde leeftijd waarop de perimenopauze begint?
Er is geen vaste gemiddelde startleeftijd die voor iedere vrouw bruikbaar is. Bij veel vrouwen worden veranderingen in de veertiger jaren duidelijker, maar het moment verschilt sterk.
Kan de perimenopauze op je 40e beginnen?
Ja. Veranderingen die bij de perimenopauze passen kunnen rond 40 jaar ontstaan. Omdat menstruatieveranderingen en andere klachten ook andere oorzaken kunnen hebben, is leeftijd alleen niet voldoende om vast te stellen dat je in de perimenopauze bent.
Kan de perimenopauze al op je 38e beginnen?
Overgangsachtige klachten vóór je 40e zijn reden om met je huisarts te bespreken of verder onderzoek nodig is. Onder andere POI en andere oorzaken van een veranderde menstruatie moeten dan worden overwogen.
Hoe herken je het begin van de perimenopauze?
Een nieuwe verandering in je menstruatiepatroon is een belangrijke aanwijzing. Daarnaast kunnen opvliegers en nachtzweten ontstaan. Vooral vanaf 45 jaar kan de combinatie van leeftijd, cyclusverandering en typische klachten vaak voldoende zijn om de perimenopauze klinisch te herkennen.
Wordt je menstruatie eerst korter of langer?
Beide kunnen voorkomen. Tijdens de perimenopauze kunnen cycli korter, langer en uiteindelijk steeds onregelmatiger worden. Er bestaat geen vast patroon dat iedere vrouw doorloopt.
Moet je hormonen laten testen om te weten of je in de perimenopauze bent?
Meestal niet vanaf 45 jaar wanneer je een passend veranderd menstruatiepatroon en typische overgangsklachten hebt. Tussen 40 en 45 jaar kan FSH in bepaalde situaties worden overwogen; onder 40 is gerichter onderzoek belangrijk wanneer POI wordt vermoed.
Hoe lang duurt de perimenopauze?
De duur verschilt sterk. De menopauzale transitie duurt gemiddeld meerdere jaren; NHG noemt gemiddeld ongeveer vier tot zes jaar tot de menstruaties definitief stoppen. Een individuele duur is niet betrouwbaar te voorspellen.
Kun je nog zwanger worden in de perimenopauze?
Ja. Zolang er nog ovulaties kunnen plaatsvinden, blijft zwangerschap mogelijk. HRT beschermt niet tegen zwangerschap.
Wanneer ben je officieel in de menopauze?
De menopauze is je laatste spontane menstruatie en wordt pas achteraf vastgesteld nadat je twaalf maanden niet meer hebt gemenstrueerd, wanneer daar geen andere verklaring voor is.
Meer hierover lees je in ons artikel over wanneer de menopauze plaatsvindt.
Samengevat
De perimenopauze heeft geen vaste startleeftijd. Bij veel vrouwen worden de eerste duidelijke veranderingen in de veertiger jaren merkbaar.
Een verandering van je menstruatiepatroon is een belangrijke aanwijzing. Opvliegers en nachtzweten kunnen het beeld verder ondersteunen. Klachten zoals vermoeidheid, slecht slapen en stemmingsveranderingen kunnen eveneens voorkomen, maar zijn minder specifiek en kunnen andere oorzaken hebben.
Vanaf 45 jaar is bij een passend patroon meestal geen hormoontest nodig om de perimenopauze te herkennen. Tussen 40 en 45 kan FSH-onderzoek in bepaalde situaties worden overwogen. Overgangsachtige veranderingen vóór 40 jaar verdienen medische beoordeling.
En belangrijk: perimenopauze en menopauze zijn niet hetzelfde. Deze pagina gaat over het begin van de overgangsfase. De menopauze zelf is het moment van de laatste spontane menstruatie en kan pas achteraf worden vastgesteld.
Medische disclaimer
De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.
Bronnen
- Wetenschappelijk onderbouwde kennisbank over menstruatie, hormonen en de menopauzale levensfasen. Interne evidence review Viv Support. Geraadpleegd september 2026.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Menopause: identification and management. NICE guideline NG23. Laatst bijgewerkt 15 april 2026.
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG). De overgang. Actuele NHG-richtlijn en patiënteninformatie, geraadpleegd september 2026.
- Harlow SD, Gass M, Hall JE, et al. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop +10: addressing the unfinished agenda of staging reproductive aging. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2012;97(4):1159–1168.
- The Menopause Society. The 2022 Hormone Therapy Position Statement of The North American Menopause Society. Menopause. 2022;29(7):767–794.
