Doorgaan naar artikel

Black Friday: tot 20% korting + cadeau

Voor 23:00 besteld, morgen in huis

Gratis verzending boven de €75

Darmflora en depressie: hoe beïnvloeden je darmen je stemming?

Darmflora en depressie: hoe beïnvloeden je darmen je stemming?

Wist je dat je darmen en hersenen voortdurend met elkaar communiceren? Misschien heb je het zelf weleens gemerkt. Wanneer je veel stress ervaart, kan je buik ineens opspelen. En als je je niet lekker voelt, merk je soms dat je eetlust of spijsvertering verandert. Die wisselwerking tussen je darmen en je hersenen is een interessant onderwerp waar steeds meer wetenschappelijk onderzoek naar wordt gedaan.

Ook bij depressieve klachten onderzoeken wetenschappers welke rol de darmflora mogelijk speelt. In december 2022 verschenen twee grote Nederlandse onderzoeken waarover onder andere de Volkskrant schreef. Daaruit bleek dat mensen met meer depressieve klachten gemiddeld een andere samenstelling van darmbacteriën hadden dan mensen met minder klachten.

Dat klinkt misschien alsof je met gezonde voeding of een supplement je stemming kunt verbeteren, maar zo eenvoudig is het helaas niet. De onderzoeken laten een verband zien, maar bewijzen niet dat bepaalde darmbacteriën een depressie veroorzaken. Toch geven ze belangrijke inzichten in de manier waarop onze darmen en hersenen met elkaar samenwerken.

Maar hoe werkt die verbinding precies? En wat kun je zelf doen om goed voor je darmen te zorgen? In dit artikel vertel ik je meer over het Nederlandse onderzoek naar darmflora en depressie, de rol van de darm-hersen-as en waarom vezelrijke voeding belangrijk is voor je darmgezondheid.

Wat is darmflora en waarom is het belangrijk?

Je darmflora, tegenwoordig ook wel de darmmicrobiota genoemd, bestaat uit een enorme hoeveelheid micro-organismen die in je darmen leven. Denk aan bacteriën, maar ook aan andere micro-organismen. Samen vormen ze een complex ecosysteem dat onderdeel is van je spijsverteringsstelsel.

Deze micro-organismen spelen verschillende rollen bij het verwerken van voedingsstoffen. Sommige darmbacteriën breken bijvoorbeeld voedingsvezels af die je lichaam zelf niet kan verteren. Daarbij ontstaan stoffen zoals korteketenvetzuren, die onder andere een rol spelen bij de normale werking van je darmen.

De samenstelling van je darmflora is voor iedereen anders en kan worden beïnvloed door verschillende factoren, waaronder:

  • Voeding: vooral de hoeveelheid en variatie aan voedingsvezels.
  • Leeftijd: de samenstelling van je darmmicrobiota verandert gedurende je leven.
  • Medicijngebruik: bepaalde medicijnen, waaronder antibiotica, kunnen invloed hebben op darmbacteriën.
  • Leefstijl: bijvoorbeeld slaap, beweging en alcoholgebruik.
  • Gezondheid: bepaalde aandoeningen kunnen samengaan met veranderingen in je darmmicrobiota.

Er bestaat niet één ideale darmflora die voor iedereen hetzelfde is. Ook betekent een verschil in de samenstelling van darmbacteriën niet automatisch dat je darmen ongezond zijn.

Wat is het verband tussen darmflora en depressie?

Je darmen en hersenen communiceren met elkaar via een netwerk van zenuwen, hormonen, afweersignalen en andere stoffen. Deze verbinding wordt de darm-hersen-as genoemd. Het is een communicatiesysteem dat in beide richtingen werkt: signalen vanuit je darmen kunnen samenhangen met processen in je hersenen, terwijl stress en emoties op hun beurt je darmfunctie kunnen beïnvloeden.

Dat laatste herken je misschien wel. Wanneer je gespannen bent, kun je last krijgen van buikpijn, een opgeblazen gevoel of veranderingen in je stoelgang. Andersom kan langdurig last hebben van je darmen invloed hebben op hoe je je voelt.

Wetenschappers onderzoeken inmiddels of darmbacteriën ook betrokken zijn bij processen die samenhangen met depressie. Daarbij kijken ze onder andere naar stoffen die bacteriën produceren en naar de mogelijke invloed daarvan op het zenuwstelsel en het immuunsysteem.

Ook stresshormonen spelen een rol in de wisselwerking tussen lichaam en hersenen. Wil je daar meer over weten? Lees dan mijn uitgebreide artikel over cortisol en een gezond stressniveau.

Nederlands onderzoek naar darmflora en depressie

Op 6 december 2022 verschenen twee Nederlandse onderzoeken in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. Hierin onderzochten wetenschappers het verband tussen de samenstelling van darmbacteriën en depressieve klachten.

In een onderzoek van onder andere Erasmus MC en Amsterdam UMC werden gegevens van 1.054 deelnemers uit de Rotterdam Study geanalyseerd. De onderzoekers vergeleken deze uitkomsten vervolgens met gegevens van 1.539 deelnemers uit het Amsterdamse HELIUS-onderzoek.

Een tweede onderzoek richtte zich op 3.211 deelnemers uit de HELIUS-studie in Amsterdam. Deze deelnemers hadden verschillende etnische achtergronden. De onderzoekers wilden weten of het verband tussen darmbacteriën en depressieve klachten ook bij verschillende bevolkingsgroepen zichtbaar was.

De belangrijkste bevindingen waren:

  • Bij mensen met meer depressieve klachten kwamen bepaalde groepen darmbacteriën gemiddeld vaker of juist minder vaak voor.
  • De samenstelling en diversiteit van darmbacteriën hingen statistisch samen met depressieve klachten.
  • Sommige verbanden werden bij verschillende onderzoeksgroepen teruggevonden.
  • Bepaalde bacteriën waren betrokken bij stofwisselingsprocessen die relevant kunnen zijn voor de communicatie tussen darmen en hersenen.

De onderzoeken zijn interessant omdat ze relatief grote groepen mensen omvatten. Toch is het belangrijk om te begrijpen wat ze niet aantonen.

Een verband tussen darmflora en depressieve klachten betekent niet automatisch dat de darmflora de oorzaak is. Het kan ook zo zijn dat een depressie invloed heeft op voeding, slaap, beweging en medicijngebruik, waardoor de samenstelling van de darmflora verandert. Daarnaast kunnen andere factoren een rol spelen.

De onderzoekers benadrukten daarom dat aanvullend onderzoek nodig is om beter te begrijpen welke rol darmbacteriën daadwerkelijk spelen bij depressie.

Hoe communiceren je darmen en hersenen met elkaar?

De verbinding tussen je darmen en hersenen is behoorlijk complex. Het gaat niet om één stofje of één soort bacterie, maar om verschillende processen die elkaar beïnvloeden.

Een van de bekendste onderdelen van deze verbinding is de nervus vagus, een belangrijke zenuw die signalen tussen je hersenen en verschillende organen doorgeeft. Daarnaast spelen het immuunsysteem, hormonen en stoffen die door darmbacteriën worden geproduceerd een rol.

In het Nederlandse onderzoek werd onder andere gekeken naar bacteriën die betrokken zijn bij processen rondom glutamaat, butyraat en serotonine.

Butyraat: een stof die ontstaat bij de afbraak van vezels

Butyraat, ook wel boterzuur genoemd, is een korteketenvetzuur. Bepaalde bacteriën in je dikke darm produceren deze stof wanneer ze voedingsvezels afbreken. Butyraat is onder andere een belangrijke energiebron voor cellen in je dikke darm en speelt een rol bij de normale werking van het darmslijmvlies.

Onderzoekers zijn geïnteresseerd in butyraat omdat het mogelijk ook betrokken is bij processen die samenhangen met ontstekingsreacties en de darm-hersen-as. Sommige studies vonden verschillen in butyraatproducerende bacteriën bij mensen met depressieve klachten.

Dat betekent echter niet dat extra butyraat automatisch je stemming verbetert of dat je door meer vezels te eten een depressie kunt behandelen. Daarvoor is meer onderzoek nodig.

Serotonine: niet alleen belangrijk in de hersenen

Serotonine wordt vaak het gelukshormoon genoemd, maar dat is eigenlijk een te eenvoudige omschrijving. Het is een signaalstof die verschillende functies in je lichaam heeft, waaronder een rol bij je darmbewegingen en de communicatie tussen zenuwcellen.

Een groot deel van de serotonine in je lichaam bevindt zich in het maag-darmstelsel. Toch betekent dit niet dat serotonine uit je darmen rechtstreeks naar je hersenen gaat om je gelukkiger te maken. Serotonine uit de darmen passeert namelijk niet zomaar de bloed-hersenbarrière.

Darmbacteriën kunnen mogelijk wel invloed hebben op bepaalde processen die samenhangen met de serotoninehuishouding. Hoe belangrijk dit precies is voor het ontstaan of behandelen van depressie bij mensen, is nog niet voldoende duidelijk.

Glutamaat en andere signaalstoffen

Glutamaat is een belangrijke signaalstof in het zenuwstelsel en speelt onder andere een rol bij leren en geheugen. Ook darmbacteriën kunnen betrokken zijn bij stofwisselingsprocessen rondom glutamaat en andere stoffen, zoals GABA.

Soms wordt gezegd dat je van te veel glutamaat automatisch onrustig wordt of dat bepaalde darmbacteriën je hersenen rechtstreeks beïnvloeden. Dat is te kort door de bocht. De regulatie van deze stoffen is complex en het onderzoek naar de precieze invloed van darmbacteriën op depressieve klachten bevindt zich nog volop in ontwikkeling.

Kunnen probiotica helpen bij depressieve klachten?

Nu wetenschappers meer weten over de mogelijke verbinding tussen darmen en hersenen, wordt ook onderzocht of probiotica een rol kunnen spelen bij depressieve klachten.

Probiotica zijn levende micro-organismen die in specifieke hoeveelheden worden gebruikt en waarvan bepaalde stammen voor specifieke toepassingen zijn onderzocht. Ze komen voor in sommige voedingsmiddelen en supplementen. Niet alle bacteriestammen hebben dezelfde eigenschappen en resultaten van onderzoek naar één bepaalde stam kun je niet automatisch toepassen op andere stammen of producten.

Onderzoeken naar probiotica en depressieve klachten laten tot nu toe wisselende resultaten zien. In sommige kleinere studies werd een bescheiden verbetering van depressieve symptomen gevonden wanneer bepaalde bacteriepreparaten als aanvulling op een bestaande behandeling werden gebruikt. Andere onderzoeken vonden geen duidelijk effect.

Systematische reviews en meta-analyses laten zien dat er mogelijk een klein gunstig effect bestaat, maar dat het bewijs nog onzeker is. Grotere en kwalitatief betere onderzoeken zijn nodig.

Dit betekent dat probiotica op dit moment geen bewezen vervanging zijn voor de reguliere behandeling van depressie. Ook is niet aangetoond dat een willekeurig supplement met bacterieculturen depressieve klachten kan verminderen.

Wat kun je zelf doen voor een gezonde darmflora?

Hoewel we nog niet precies weten welke invloed de darmflora op depressie heeft, weten we wel dat een gezond en gevarieerd voedingspatroon belangrijk is voor de darmgezondheid.

Vooral voldoende voedingsvezels verdienen aandacht. Deze vezels komen voor in verschillende plantaardige voedingsmiddelen en helpen je darmfunctie te ondersteunen. Bepaalde vezels worden door darmbacteriën gefermenteerd en kunnen daardoor bijdragen aan de productie van korteketenvetzuren.

Het mooie is dat je niet meteen ingewikkelde diëten hoeft te volgen om meer aandacht aan je darmgezondheid te besteden. Met een aantal eenvoudige gewoonten kun je al een goede basis leggen.

1. Eet voldoende groenten en fruit

Groenten en fruit bevatten verschillende soorten voedingsvezels, vitamines en mineralen. Juist de variatie is belangrijk, omdat verschillende voedingsmiddelen ook verschillende soorten vezels leveren.

Het Voedingscentrum adviseert volwassenen om dagelijks minimaal 250 gram groenten en 200 gram fruit te eten. Dat is een mooie richtlijn om mee te beginnen.

Zo kun je gemakkelijker meer groenten en fruit eten:

  • Voeg groenten toe aan je lunch, bijvoorbeeld tomaat, komkommer of paprika.
  • Eet verschillende kleuren groenten bij je avondmaaltijd.
  • Neem fruit als onderdeel van je ontbijt of tussendoortje.
  • Wissel rauwe en bereide groenten af.
  • Kies regelmatig voor seizoensgroenten en verschillende fruitsoorten.

Je hoeft niet iedere dag precies dezelfde hoeveelheden van dezelfde producten te eten. Het belangrijkste is dat je voldoende varieert en dat je voedingspatroon op lange termijn gezond en vol te houden is.

Ook tijdens de perimenopauze is het belangrijk om voldoende vezels en andere voedingsstoffen binnen te krijgen. In mijn artikel over voeding tijdens de premenopauze deel ik praktische tips voor een gezond en gevarieerd voedingspatroon in deze levensfase.

2. Kies vaker voor vezelrijke voedingsmiddelen

Naast groenten en fruit zijn ook volkorenproducten, peulvruchten, noten en zaden belangrijke bronnen van voedingsvezels. Vezels ondersteunen een normale darmwerking en dragen bij aan een regelmatige stoelgang.

Niet alle vezels hebben dezelfde eigenschappen. Sommige vezels worden door darmbacteriën afgebroken, terwijl andere vezels vooral bijdragen aan het volume en de zachtheid van je ontlasting. Daarom is het verstandig om vezels uit verschillende voedingsmiddelen te combineren.

Goede bronnen van voedingsvezels zijn:

  • Volkorenbrood, havermout en volkorenpasta.
  • Zilvervliesrijst en andere volkoren granen.
  • Linzen, kikkererwten en bonen.
  • Ongezouten noten en zaden.
  • Groenten en fruit.
  • Verschillende soorten paddenstoelen.

Volgens het Voedingscentrum hebben volwassen vrouwen minimaal ongeveer 25 gram vezels per dag nodig. Eet je momenteel weinig vezels? Bouw je vezelinname dan rustig op en drink voldoende. Wanneer je ineens veel meer vezels gaat eten, kun je tijdelijk extra gasvorming of een opgeblazen buik ervaren.

3. Let op je slaap, stress en beweging

Je darmgezondheid wordt niet alleen beïnvloed door wat je eet. Ook je dagelijkse gewoonten spelen een rol. Voldoende bewegen, een regelmatig slaapritme en aandacht voor stress zijn belangrijk voor je algemene lichamelijke en mentale gezondheid.

Misschien herken je dat je buik gevoeliger reageert tijdens drukke of stressvolle periodes. Dat is niet vreemd, omdat stress de bewegingen van je darmen en de manier waarop je buikprikkels ervaart kan beïnvloeden.

Probeer daarom regelmatig te bewegen, bijvoorbeeld door dagelijks te wandelen of te fietsen. Zorg daarnaast voor voldoende slaap en neem bewust tijd voor ontspanning. Deze gewoonten kunnen bijdragen aan je algemene welzijn, maar zijn geen gegarandeerde behandeling voor depressieve klachten.

Wil je meer weten over de invloed van ontspanning en beweging op je welzijn? Lees dan mijn artikel over minder stress door regelmatig de natuur in te gaan. Ook in het artikel zo vind je rust deel ik ideeën om vaker ontspanningsmomenten in je dagelijks leven te creëren.

4. Kijk kritisch naar supplementen voor je darmen

Er zijn veel supplementen op de markt die worden aangeboden voor de darmflora en spijsvertering. Sommige bevatten bacterieculturen, andere bevatten enzymen, kruiden of verschillende voedingsstoffen.

Het is belangrijk om te weten dat een supplement niet automatisch nodig is voor gezonde darmen. Ook is er onvoldoende bewijs dat een specifiek vrij verkrijgbaar darmproduct depressieve klachten voorkomt of behandelt.

Binnen het assortiment van VIV Support vind je bijvoorbeeld Microbiotica, een product met verschillende bacterieculturen. Of een dergelijk product voor jou geschikt is, hangt af van de samenstelling en je persoonlijke situatie. De aanwezigheid van bacterieculturen betekent niet automatisch dat het product aantoonbare voordelen heeft voor je stemming of mentale gezondheid.

Daarnaast bevat Belly Support van VIV Support onder andere spijsverteringsenzymen, zink en berberine. Dit product is niet onderzocht als behandeling tegen depressie en mag daarvoor niet worden aanbevolen. Berberine kan bovendien wisselwerkingen met medicijnen veroorzaken en wordt afgeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding.

Overweeg je een supplement te gebruiken? Controleer dan altijd de ingrediënten en waarschuwingen. Gebruik je medicijnen, heb je een chronische aandoening of ben je zwanger? Bespreek het gebruik dan eerst met je huisarts of apotheker.

Wat is het verschil tussen somberheid en depressie?

Iedereen voelt zich weleens somber. Misschien slaap je slecht, zit je niet lekker in je vel of heb je een periode waarin alles wat zwaarder voelt. Dat hoeft niet meteen te betekenen dat er sprake is van een depressie.

Een depressie is een medische aandoening waarbij je gedurende minstens twee weken, bijna dagelijks en gedurende een groot deel van de dag, somber bent of duidelijk minder plezier en belangstelling ervaart. Vaak zijn er daarnaast andere klachten, zoals vermoeidheid, slaapproblemen, concentratieproblemen of veranderingen in eetlust.

Een depressie ontstaat door een samenspel van verschillende biologische, psychologische en sociale factoren. Het is daarom niet juist om depressie uitsluitend te verklaren vanuit je darmflora, voeding of hormonen.

Sommige vrouwen ervaren ook stemmingsveranderingen rondom hun menstruatie. Dat is niet hetzelfde als een depressie, al kunnen ernstige stemmingsklachten rondom de cyclus wel reden zijn om hulp te zoeken. Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan mijn artikel over stemmingswisselingen en prikkelbare gevoelens voor je menstruatie.

Blijf je langdurig somber of merk je dat je nauwelijks meer plezier ervaart in dagelijkse activiteiten? Neem dan contact op met je huisarts. Er zijn verschillende effectieve behandelingen beschikbaar, waaronder begeleiding door de praktijkondersteuner, psychologische behandeling en in bepaalde situaties medicijnen.

Gezond eten, bewegen en voldoende slapen kunnen je algemene gezondheid ondersteunen, maar vervangen geen professionele behandeling wanneer je een depressie hebt.

Bij een psychische crisis of direct gevaar is onmiddellijke hulp belangrijk. In Nederland kun je contact opnemen met de huisarts of huisartsenpost. Bij acuut levensgevaar bel je 112. Bij gedachten aan zelfdoding kun je ook terecht bij 113 Zelfmoordpreventie.

Veelgestelde vragen over darmflora en depressie

Kan een verstoorde darmflora een depressie veroorzaken?

Onderzoek laat zien dat er een verband bestaat tussen de samenstelling van de darmflora en depressieve klachten. Het is echter nog niet vastgesteld dat een afwijkende darmflora rechtstreeks een depressie veroorzaakt. Ook andere factoren, zoals voeding, stress, medicijngebruik en bestaande gezondheidsproblemen, kunnen invloed hebben op de darmflora.

Hoe beïnvloeden je darmen je hersenen?

Je darmen en hersenen communiceren via de darm-hersen-as. Hierbij spelen onder andere zenuwverbindingen, hormonen, het immuunsysteem en stoffen die door darmbacteriën worden geproduceerd een rol. Deze communicatie verloopt in beide richtingen. Stress kan bijvoorbeeld invloed hebben op je darmfunctie, terwijl wetenschappers onderzoeken hoe signalen vanuit de darmen samenhangen met processen in de hersenen.

Helpen probiotica tegen depressie?

Er is onderzoek gedaan naar verschillende bacteriepreparaten bij mensen met depressieve klachten. Sommige onderzoeken laten kleine gunstige effecten zien, terwijl andere studies geen duidelijk resultaat vinden. Het bewijs is nog onvoldoende om probiotica als standaardbehandeling voor depressie aan te bevelen. Stop daarom nooit met een voorgeschreven behandeling om in plaats daarvan een supplement te gebruiken.

Welke voeding is goed voor je darmflora?

Een gezond en gevarieerd voedingspatroon met voldoende voedingsvezels draagt bij aan een normale darmwerking. Denk aan groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en zaden. Vooral variatie is belangrijk, omdat verschillende voedingsmiddelen verschillende soorten vezels en voedingsstoffen leveren.

Is serotonine uit je darmen belangrijk voor je stemming?

Serotonine speelt verschillende rollen in het lichaam, waaronder bij de darmfunctie en in het zenuwstelsel. Een groot deel van de serotonine in je lichaam bevindt zich in het maag-darmstelsel, maar deze serotonine komt niet zomaar in je hersenen terecht. Het is daarom te eenvoudig om te stellen dat meer serotonine in je darmen automatisch zorgt voor een betere stemming.

Kun je je stemming verbeteren door gezonder te eten?

Een gezond voedingspatroon kan bijdragen aan je algemene lichamelijke en mentale gezondheid. Sommige onderzoeken laten bovendien verbanden zien tussen voedingspatronen en depressieve klachten. Toch betekent dit niet dat gezond eten een depressie kan genezen of dat voedingsaanpassingen voor iedereen voldoende zijn. Bij aanhoudende somberheid of depressieve klachten blijft professionele hulp belangrijk.

Conclusie: gezonde darmen zijn belangrijk, maar depressie is complex

De Nederlandse onderzoeken uit 2022 hebben interessante inzichten opgeleverd over de mogelijke verbinding tussen de darmflora en depressieve klachten. Dat bepaalde darmbacteriën vaker of juist minder vaak voorkomen bij mensen met depressieve klachten, laat zien dat er nog veel te ontdekken valt over de samenwerking tussen onze darmen en hersenen.

Tegelijkertijd is het belangrijk om voorzichtig te blijven met conclusies. We weten nog niet precies of veranderingen in de darmflora bijdragen aan het ontstaan van depressie, het gevolg zijn van depressieve klachten of allebei. Ook is nog onvoldoende duidelijk welke rol voeding of specifieke bacteriepreparaten daarbij als behandeling kunnen spelen.

Wat we wel weten, is dat een gezond en gevarieerd voedingspatroon belangrijk is voor een normale darmwerking. Voldoende groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten en zaden vormen daarom een goede basis. Combineer dit met voldoende beweging, slaap en aandacht voor ontspanning.

Voor mij blijft het belangrijkste dat je goed voor jezelf zorgt, zowel lichamelijk als mentaal. Gezonde voeding kan daar onderdeel van zijn, maar wanneer je langere tijd somber bent of depressieve klachten ervaart, is het minstens zo belangrijk om tijdig hulp te zoeken.

Medische disclaimer

De medische informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch advies, een diagnose of behandeling. Gebruik de informatie niet om zelf een medische aandoening vast te stellen of een behandeling te starten, te wijzigen of te stoppen. Neem bij klachten, vragen over medicatie of supplementen, of zorgen over je gezondheid contact op met je huisarts of een andere gekwalificeerde zorgverlener.

Bronnen

  1. Radjabzadeh et al. (2022) – Gut microbiome-wide association study of depressive symptoms. Nature Communications.
    Onderzoek naar het verband tussen darmbacteriën en depressieve klachten bij deelnemers uit de Rotterdam Study en Amsterdamse HELIUS-studie.

  2. Bosch et al. (2022) – The gut microbiota and depressive symptoms across ethnic groups. Nature Communications.
    Onderzoek naar darmflora en depressieve klachten bij ruim 3.200 deelnemers uit verschillende bevolkingsgroepen in Amsterdam.

  3. Clinical effects of probiotic supplementation on depressive symptom severity in adults with depressive disorders (2026).
    Systematische review en meta-analyse van gerandomiseerde onderzoeken naar probiotica als mogelijke aanvullende behandeling bij depressie.

  4. Voedingscentrum – Voedingsvezels en gezonde voeding.
    Informatie over de rol van vezels en de aanbevolen hoeveelheden groenten, fruit en vezelrijke voedingsmiddelen.

  5. Thuisarts – Ik voel me somber.
    Medische publieksinformatie over somberheid, zelfzorg en wanneer hulp van de huisarts verstandig is.

  6. Thuisarts – Ik heb een depressie.
    Informatie over het herkennen van depressieve klachten en de beschikbare behandelingen.

  7. NICE – Depression in adults: treatment and management (NG222).
    Klinische richtlijn over de behandeling van depressie en de rol van leefstijl bij het algemene welzijn.

Vivian Reijs

Gecontroleerd door:

Vivian ReijsHormoonexpert, orthomoleculair therapeut, auteur en oprichter van Viv Support

Vivian Reijs is hormoonexpert, orthomoleculair therapeut, auteur en oprichter van Viv Support. Al meer dan 14 jaar verdiept zij zich in de werking van het vrouwenlichaam, met een speciale focus op hormonen, voeding en leefstijl. Haar missie is om vrouwen te helpen hun lichaam beter te begrijpen en hen te voorzien van praktische, wetenschappelijk onderbouwde inzichten waarmee zij zich in elke levensfase energieker en beter in balans kunnen voelen.

Bekijk profiel →